Орталық Азия аймағындағы экономикалық көшбасшылық үшін күрес жаңа деңгейге шықты. Қырғыз Республикасы Жогорку Кенешінің депутаты Жылдыз Садырбаева ел үкіметін көршілес Қазақстан мен Өзбекстаннан инвестиция тарту стратегиясын үйренуге шақырды.

Kursiv.media хабарлауынша, бұл мәлімдеме Бішкектің аймақтық инвестициялық картадағы өз орнын қайта қарауға деген талпынысын аңғартады.

Көршілердің жетістігі — сабақ алуға негіз

Депутаттың пікірінше, Қазақстан мен Өзбекстан соңғы жылдары шетелдік капиталды тартуда айтарлықтай серпін жасады. Егер Қазақстан шикізаттық емес сектор мен IT-индустрияға басымдық берсе, Өзбекстан либерализация мен өндірістік қуаттарды арттыру арқылы инвесторлар үшін тартымды орта қалыптастырды.

Садырбаева Қырғызстан үкіметінің инвестициялық саясатын сынға алып, нақты нәтижелердің аздығын атап өтті. Оның айтуынша, көршілес елдердегідей мемлекеттік кепілдіктер, салықтық жеңілдіктер және инвесторларды қорғаудың құқықтық тетіктері Бішкек үшін үлгі болуы тиіс.

Қырғызстанның инвестициялық тежегіштері

Сарапшылар Қырғызстанның инвестициялық тартымдылығына бірнеше фактор кедергі келтіріп отырғанын айтады:

Саяси тұрақсыздық: Жиі орын алатын билік ауысуы инвесторлар үшін ұзақ мерзімді тәуекелдер тудырады.

Құқықтық қорғаудың әлсіздігі: Шетелдік кәсіпкерлердің меншік құқығы мен сот жүйесіне деген сенімінің төмендігі.

Инфрақұрылымдық шектеулер: Логистика мен энергетикадағы мәселелер ірі өндірістік жобалардың іске асуын қиындатады.

Қазақстан мен Өзбекстаннан не үйренуге болады?

Депутат ұсынған «тәжірибе алмасу» бірнеше бағытты қамтуы мүмкін:
«Бір терезе» принципі: Қазақстандағыдай инвесторларға қызмет көрсетудің оңтайландырылған жүйесін енгізу.

Технологиялық парктер мен арнайы экономикалық аймақтар: Өзбекстанның тоқыма және машина жасау саласындағы кластерлік тәжірибесін пайдалану.
Инвестициялық омбудсмен институты: Инвесторлардың шағымдарын мемлекеттік деңгейде жедел шешу механизмі.

Аймақтық интеграция ма, әлде бәсеке ме?

Бұл мәселеде Қырғызстанның «көршілерден үйрену» ниеті аймақтық ынтымақтастықтың жаңа қырын көрсетеді. Орталық Азия елдері енді бір-бірін тек бәсекелес емес, тәжірибе бөлісетін серіктес ретінде қабылдай бастады. Алайда, капитал үшін күрес бәрібір жалғаса береді. Қырғызстан өзінің тау-кен, гидроэнергетика және туризм саласындағы әлеуетін іске асыру үшін көршілерінің қателігінен сабақ алып, жетістігін бейімдеуі қажет.

Түйін: Жылдыз Садырбаеваның бастамасы — Қырғызстан билігіне тасталған үлкен үндеу. Егер ел үкіметі Қазақстан мен Өзбекстанның сәтті реформаларын өз ерекшеліктеріне сай қолдана алса, Бішкек инвестициялық «тоқыраудан» шығуы мүмкін. Алайда, тек тәжірибе үйрену аз, оны жүзеге асыру үшін саяси ерік пен заңның үстемдігі қажет.

Инвестиция — бұл сенім. Ал сенімді қалыптастыру үшін Қырғызстанға көршілері сияқты тұрақтылық пен ашықтықтың нақты дәлелдерін көрсету керек.

Қырғызстанның көршілес елдердің экономикалық моделіне қызығушылық танытуы — аймақтағы инвестициялық стандарттардың біріздендірілуіне және жалпы Орталық Азияның тартымдылығын арттыруға оң ықпал етеді.

Abai.kz