ورتالىق ازيا ايماعىنداعى ەكونوميكالىق كوشباسشىلىق ءۇشىن كۇرەس جاڭا دەڭگەيگە شىقتى. قىرعىز رەسپۋبليكاسى جوگوركۋ كەنەشىنىڭ دەپۋتاتى جىلدىز سادىرباەۆا ەل ۇكىمەتىن كورشىلەس قازاقستان مەن وزبەكستاننان ينۆەستيتسيا تارتۋ ستراتەگياسىن ۇيرەنۋگە شاقىردى.

Kursiv.media حابارلاۋىنشا، بۇل مالىمدەمە بىشكەكتىڭ ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق كارتاداعى ءوز ورنىن قايتا قاراۋعا دەگەن تالپىنىسىن اڭعارتادى.

كورشىلەردىڭ جەتىستىگى — ساباق الۋعا نەگىز

دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان مەن وزبەكستان سوڭعى جىلدارى شەتەلدىك كاپيتالدى تارتۋدا ايتارلىقتاي سەرپىن جاسادى. ەگەر قازاقستان شيكىزاتتىق ەمەس سەكتور مەن IT-يندۋسترياعا باسىمدىق بەرسە، وزبەكستان ليبەراليزاتسيا مەن وندىرىستىك قۋاتتاردى ارتتىرۋ ارقىلى ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى ورتا قالىپتاستىردى.

سادىرباەۆا قىرعىزستان ۇكىمەتىنىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياساتىن سىنعا الىپ، ناقتى ناتيجەلەردىڭ ازدىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، كورشىلەس ەلدەردەگىدەي مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر، سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جانە ينۆەستورلاردى قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرى بىشكەك ءۇشىن ۇلگى بولۋى ءتيىس.

قىرعىزستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تەجەگىشتەرى

ساراپشىلار قىرعىزستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنا بىرنەشە فاكتور كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانىن ايتادى:

ساياسي تۇراقسىزدىق: ءجيى ورىن الاتىن بيلىك اۋىسۋى ينۆەستورلار ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى تاۋەكەلدەر تۋدىرادى.

قۇقىقتىق قورعاۋدىڭ السىزدىگى: شەتەلدىك كاسىپكەرلەردىڭ مەنشىك قۇقىعى مەن سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىنىڭ تومەندىگى.

ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەر: لوگيستيكا مەن ەنەرگەتيكاداعى ماسەلەلەر ءىرى وندىرىستىك جوبالاردىڭ ىسكە اسۋىن قيىنداتادى.

قازاقستان مەن وزبەكستاننان نە ۇيرەنۋگە بولادى؟

دەپۋتات ۇسىنعان «تاجىريبە الماسۋ» بىرنەشە باعىتتى قامتۋى مۇمكىن:
«ءبىر تەرەزە» ءپرينتسيپى: قازاقستانداعىداي ينۆەستورلارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ وڭتايلاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ.

تەحنولوگيالىق پاركتەر مەن ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار: وزبەكستاننىڭ توقىما جانە ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى كلاستەرلىك تاجىريبەسىن پايدالانۋ.
ينۆەستيتسيالىق ومبۋدسمەن ينستيتۋتى: ينۆەستورلاردىڭ شاعىمدارىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جەدەل شەشۋ مەحانيزمى.

ايماقتىق ينتەگراتسيا ما، الدە باسەكە مە؟

بۇل ماسەلەدە قىرعىزستاننىڭ «كورشىلەردەن ۇيرەنۋ» نيەتى ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا قىرىن كورسەتەدى. ورتالىق ازيا ەلدەرى ەندى ءبىر-ءبىرىن تەك باسەكەلەس ەمەس، تاجىريبە بولىسەتىن سەرىكتەس رەتىندە قابىلداي باستادى. الايدا، كاپيتال ءۇشىن كۇرەس ءبارىبىر جالعاسا بەرەدى. قىرعىزستان ءوزىنىڭ تاۋ-كەن، گيدروەنەرگەتيكا جانە تۋريزم سالاسىنداعى الەۋەتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كورشىلەرىنىڭ قاتەلىگىنەن ساباق الىپ، جەتىستىگىن بەيىمدەۋى قاجەت.

ءتۇيىن: جىلدىز سادىرباەۆانىڭ باستاماسى — قىرعىزستان بيلىگىنە تاستالعان ۇلكەن ۇندەۋ. ەگەر ەل ۇكىمەتى قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ ءساتتى رەفورمالارىن ءوز ەرەكشەلىكتەرىنە ساي قولدانا السا، بىشكەك ينۆەستيتسيالىق «توقىراۋدان» شىعۋى مۇمكىن. الايدا، تەك تاجىريبە ۇيرەنۋ از، ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ساياسي ەرىك پەن زاڭنىڭ ۇستەمدىگى قاجەت.

ينۆەستيتسيا — بۇل سەنىم. ال سەنىمدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قىرعىزستانعا كورشىلەرى سياقتى تۇراقتىلىق پەن اشىقتىقتىڭ ناقتى دالەلدەرىن كورسەتۋ كەرەك.

قىرعىزستاننىڭ كورشىلەس ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مودەلىنە قىزىعۋشىلىق تانىتۋى — ايماقتاعى ينۆەستيتسيالىق ستاندارتتاردىڭ بىرىزدەندىرىلۋىنە جانە جالپى ورتالىق ازيانىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا وڭ ىقپال ەتەدى.

Abai.kz