الەمگە ايگىلى ساۋلەتشىلەر جوبالاعان ءزاۋلىم عيماراتتار مەن ساۋدا ورتالىقتارى، الىپ زاماناۋي تەاتر، قازىردىڭ وزىندە ۇلتتىق ساۋلەت ەسكەرتكىشى. سونداي-اق ەڭ جوعارى دەڭگەيدەگى جارىستار وتكىزىلەتىن جاڭا ساياباقتار مەن ستاديوندار – مۇنىڭ ءبارى قازاقستاننىڭ جاڭا استاناسى – استانانى سيپاتتايدى.

قر استاناسى الماتىدان (الماتى) استاناعا كوشىرىلگەننەن بەرى 30 جىلدان از ۋاقىت ىشىندە ورتالىق ازيانىڭ جاڭا مادەني، قارجىلىق جانە عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالدى.

1990 جىلداردىڭ سوڭىندا سول كەزدەگى سالىستىرمالى تۇردە قاراپايىم ايماقتىق استانا اقمولانىڭ بارلىق تىرشىلىگى ەسىل وزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىندا شوعىرلانعان بولسا، سول جاعالاۋ نەگىزىنەن شەكسىز دالا بولسا، قازىر مۇندا تاعى ءبىر قالا پايدا بولعانداي كورىنەدى. قازاقستاننىڭ جاڭا استاناسىنىڭ ەڭ تانىمال كورنەكتى جەرى - 1997 جىلى قازاقستان استاناسىنىڭ كوشىرىلۋىن بەينەلەۋ ءۇشىن سالىنعان بايتەرەك (تولىق اتاۋى: استانا-بايتەرەك).

سول جاعالاۋداعى باسقا دا كوپتەگەن زاماناۋي قۇرىلىستاردان ايىرماشىلىعى، بايتەرەك قازاقستان ساۋلەتشىلەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتى اقمىرزا رۇستەمبەكوۆتىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستاندىق ماماندارمەن جوبالانعان. التىن شارمەن قاپتالعان جانە باقىلاۋ الاڭى بار قۇرىلىمنىڭ بيىكتىگى 97 مەتر، بۇل قازاقستان استاناسىنىڭ الماتىدان كوشىرىلگەن جىلىن بىلدىرەدى.

دەگەنمەن، نەگىزىنە بايلانىستى ەسكەرتكىشتىڭ جالپى بيىكتىگى 105 مەتردى قۇرايدى، بۇل بايتەرەكتىڭ بيىك قۇرىلىمدار ءۇشىن جالپى قابىلدانعان 100 مەترلىك بەلگىدەن اسىپ تۇسۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.

75 قاباتتى كوپفۋنكتسيونالدى ابۋ-دابي پلازا كەشەنى قازاقستان استاناسىنداعى ەڭ بيىك عيماراتتار تىزىمىندە ۇلكەن ايىرماشىلىقپەن كوش باستاپ تۇر. 300 مەتردەن اساتىن نەگىزگى مۇناراسىمەن عيمارات تەك قازاقستاندا عانا ەمەس، بۇكىل ورتالىق ازياداعى ەڭ بيىك عيمارات بولىپ سانالادى.

استانا تۇرعىندارىنىڭ وزدەرى 145 جانە 119 مەترلىك ەكى مۇنارادان تۇراتىن Talan Towers قوعامدىق جانە ىسكەرلىك كەشەنىن ەڭ قىمبات جانە جوعارى ساپالى جەكەمەنشىك ءزاۋلىم عيمارات دەپ سانايدى. جوباعا 100-دەن استام كومپانيا قاتىستى، بىراق بارلىق قاتىسۋشىلاردى تانىمال امەريكاندىق Turner International ۇيىمى ۇيلەستىردى.

Talan Towers ساۋلەتتىك تۇجىرىمداماسىن ءباا-دەگى بۋردج حاليفا مەن نيۋ-يوركتەگى ترامپ مۇناراسىن جوبالاعان امەريكاندىق SOM (Skidmore, Owings & Merrill) كومپانياسى ازىرلەدى. Talan Towers ارلەۋىندە يتاليا، يسپانيا، بەلگيا، گەرمانيا، قىتاي، تۇركيا جانە ۇندىستانداعى كارەرلەردەن الىنعان 50-دەن استام تابيعي تاس ءتۇرى پايدالانىلدى. وعان يۋرا ءداۋىرىنىڭ اكتاسى، Sahara Noir ءمارمارى، Perlato Bianco, Bianco Carrara, Crema Marfi جانە Calacatta كىرەدى.

حان شاتىر  ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق ورتالىعى ساۋلەت ونەرى جاعىنان تاڭعاجايىپ، قاراپايىم تۋريستەر ءۇشىن قولجەتىمدى. اۋدانى 127 000 شارشى مەتر جانە بيىكتىگى 150 مەتر (مۇناراسىن قوسا العاندا) بۇل بىرەگەي عيماراتتى لوندونداعى مىڭجىلدىق كوپىرى مەن كاليفورنيا شتاتىنىڭ كۋپەرتينو قالاسىنداعى Apple كومپانياسىنىڭ شتاب-پاتەرىنىڭ جوبالارىمەن تانىمال الەمگە ايگىلى بريتاندىق ساۋلەتشى نورمان فوستەر جوبالاعان.

استانا ساۋدا ورتالىعى الەمدەگى ەڭ ۇلكەن «شاتىر» بولىپ تابىلادى (الىپ عيمارات شىن مانىندە وسى قاعيدانى قولدانا وتىرىپ سالىنعان) جانە Forbes Style جۋرنالى بويىنشا الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ون ەكوعيماراتتىڭ قاتارىنا كىرەدى. ساۋدا ورتالىقتارىندا ورنالاسقان ءداستۇرلى سۋپەرماركەتتەر مەن برەندتىك بۋتيكتەردەن باسقا، حان شاتىر تەڭىزگە ۇقساس باسسەينى مەن جاعاجايى بار جەكە اكۆاپاركىمەن ماقتانا الادى، وعان ارنالعان قۇم مالديۆ ارالدارىنان اكەلىنگەن. بۇل قىزىقتى بولىپ كورىنەدى، بىراق ساياباققا بارعان ForPost سۇحبات بەرۋشىلەرى كوپتەگەن قىزمەتكەرلەردىڭ كۇش-جىگەرىنە قاراماستان، دەمالىس ايماعى ونشا كەڭ ەمەس ەكەنىن، بۇل كەلۋشىلەردىڭ كوپتىگىن ەسكەرە وتىرىپ، اسىرەسە بايقالاتىنىن ايتادى.

«استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترى دا حان شاتىردىڭ جانىندا ورنالاسقان. ەجەلگى پارفەنوندى ەسكە تۇسىرەتىن اشىق ءتۇستى عيمارات كوپتەگەن بۇرىشتاردان كورىنەدى، بىراق ونىڭ شىنىمەن دە ۇلكەن اۋقىمى تەك ونىڭ الىپ باعانالارىنىڭ الدىندا تۇرعاندا عانا كوز الدىڭىزعا كەلەدى. «استانا وپەرا» تەاترى 2013 جىلى عانا اشىلعانىمەن، ول ۇلتتىق ماڭىزى بار ساۋلەت ەسكەرتكىشى رەتىندە تانىلىپ، قالانىڭ مادەني ءومىرىن مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى.

2017 جىلى قازاقستاندا «ەكسپو» حالىقارالىق كورمەسى ءوتتى. ەكسپو-2017 كورمەسىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 ميلليارد دوللاردان استام قاراجات ءبولىندى، ناتيجەسىندە استانانىڭ سول جاعالاۋىندا اۋقىمدى زاماناۋي ساۋلەت كەشەنى سالىندى. ەكسپو-2017 كورمە كەشەنىنىڭ ەڭ ۇزدىك تۇجىرىمدامالىق ديزاينى بايقاۋىنا 100-دەن استام كومپانيا قاتىستى، ونىڭ ىشىندە ەكسپو-2017 كورمە كەشەنىنىڭ ەڭ ۇزدىك تۇجىرىمداما ديزاينى بايقاۋىنا اۆستريالىق Coop Himmelb(l)au فيرماسىن قوسا العاندا، 100-دەن استام كومپانيا قاتىستى.

دەگەنمەن، نەگىزگى جوبالاۋ جۇمىستارىن شۆەيتساريالىق IT-Engineering كومپانياسى اياقتاعان امەريكاندىق Adrian Smith + Gordon Gill Architecture فيرماسى جەڭىمپاز اتاندى. قازاقستان پاۆيلونى ورنالاسقان كورمەنىڭ باستى نازار اۋدارارلىق جەرى بيىكتىگى 100 مەتر جانە ديامەترى 80 مەتر بولاتىن سفەرالىق «نۇر الەم» (قازاقشا «جارقىن الەم» دەگەندى بىلدىرەدى) بولدى. حالىقارالىق كورمەدەن كەيىن «نۇر الەم» مۇراجاي رەتىندە جۇمىسىن جالعاستىردى.

قازاقستان استاناسى جىلدىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا ادەمى، بىراق قىستا ەرەكشە ادەمى. قارعا ورانعان ساياباقتار، مۇز باسقان ەسىل وزەنى جانە جاعالاۋداعى مۇز سىرعاناقتارى قازاقستان استاناسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قىسقى ەرتەگىدەگى سيقىرلى اتموسفەراعا ەنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قالا قىزمەتتەرى مەرەكەلىك اتموسفەرا جاساۋ ءۇشىن بار كۇشىن سالۋدا.

كوشەلەر شامدارعا تولى. كوشەنىڭ سۇلۋلىعىنىڭ ءىنجۋ-مارجاندارى - شىرشالار مەن جاڭا جىلدىق ينستاللياتسيالار. ايتا كەتۋ كەرەك، استانا، كوپتەگەن زاماناۋي استانالار سياقتى، ءزاۋلىم عيماراتتارىمەن جىل مەزگىلىنە قاراماستان، تۇندە جارقىرايدى.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ،

تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، س. سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى

Abai.kz