پارتيالاردىڭ پارقىن پارلامەنت پاش ەتە الا ما؟
نەمەسە قايناعان، بىراق بۋى شىقپاي جاتقان قازان تۋرالى
جۇرت ساياساتپەن اينالىسپايدى دەگەن ءسوز – بوس ءسوز!
سونىڭ ءبىر دالەلى ءھام كورىنىسى سول: پرەزيدەنت توقاەۆ باستاعان پارلامەنتتىك رەفورما ناتيجەسىندە بولاشاق پارلامەنت تەك قانا پارتيالىق تىزىمدەردەن قۇرالاتىنىن ءبىلىپ العان جۇرت «ەندى زاڭ شىعارۋ ورگانىنا قانداي پارتيالار كىرە الادى؟» دەگەن سۇراقتى قىزۋ تالقىلاپ جاتىر.
ءبىز دە سول تالقىلاۋعا قاتىسىپ كورەيىك.
ماسەلەنىڭ ءۇش جاعى بار.
ءبىرىنشىسى – قۇقىقتىق جاعى.
ءيا، زاڭنامادا پارتيالاردى تىركەۋگە قاتىستى ءبىراز وڭ وزگەرىستەر بار. الايدا ول زاڭدى جاريالاۋ ءبىر بولەك بولسا، ونى ءىس جۇزىندە قولدانۋ – تاعى ءبىر بولەك، شارتتارى شاشەتەكتەن، شىرعالاڭى شەكسىز شارۋا. سول سەبەپتى، اشىقتان-اشىق انتيبيلىكشىل پارتيالار تىركەلەدى دەگەنگە ءسىز دە، مەن دە سەنە قويماسپىز. سول سەبەپتى بولاشاق پارلامەنتتە بۇگىنگى بيلىكتى جەردەن الىپ، جەرگە سالاتىن پارتيا بولادى دەۋ قيىن بولار.
ولاي بولسا، كەز كەلگەن قوعامدا بولۋى ءتيىس نارازىلىق كوڭىل-كۇي باياعىداي زاڭدى ورگاندا ەمەس، زاڭسىز الاڭدا جۇرە بەرمەك. ول بولسا، مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن تىنىشتىعىنا تاعى ءبىر قاۋىپ.
راسىن ايتۋ كەرەك، سوناۋ ەسكى قازاقستان تۇسىندا جاريالانعان «پارلامەنتتىك وپپوزيتسيانى» كورە الماي قويدىق، ول ساياسي تەحنولوگيالىق جوبا جۇزەگە اسپاعانىن قوعام دا، بيلىك تە مويىنداۋى كەرەك.
ەندى بيلىك نە ىستەمەك؟ جاڭا قازاقستاننىڭ جاڭا پارلامەنتتىك وپپوزيتسياسىن جابدىقتاي ما؟ ول جوبا قانداي بولماق؟ ۇلكەن سۇراق...
ەكىنشىسى – ەلەكتوراتتىق جاعى، ياعني، قالاي دەگەنمەن، بۇگىنگى بيلىك ەل ىشىندەگى شىنايى ساياسي احۋالدى ەسكەرە مە، الدە «ەسكىقازاقستانشالاپ»، الۋان پىكىرلى قوعامنىڭ تالاپتارىن ەسكەرمەي، بەلدەن باسىپ، پارلامەنت الاڭىنا تاعى دا ساياسي قۋىرشاقتاردى شىعارا ما؟ ماسەلە سوندا!
مەنىڭشە، كۆازيوپپوزيتسيالىق پارتيالارمەن قوشتاساتىن ۋاقىت كەلدى! «قوي تەرىسىن جامىلعان ول «قاسقىرلار» ىڭ-شىڭسىز، تۇك بولماعانداي جاڭا قازاقستان داۋىرىنە وتسە، ول - ساياسي ومىردە ەشقانداي جاڭالىق جوق دەگەن ءسوز!
ارينە، وسىنشاما ۋاقىت ولار بيلىكتىڭ ساياسي تاپسىرماسىن (اسىرەسە، سايلاۋلار كەزىندە) ىجداعاتتى دا وتە ءتارتىپتى ورىنداعانى ءۇشىن بيلىكتەن ساياسي بونۋس تالاپ ەتۋى دە مۇمكىن. ول جاعىن وزدەرى دە بىلە جاتار...
ۇشىنشىدەن، قالاي دەگەنمەن، كەز كەلگەن، ءوزىن وركەنيەتتى سانايتىن مەملەكەتتە پارلامەنت قوعامدا بار ساياسي كوزقاراستاردىڭ ايناسى بولۋى ءتيىس. ويتپەگەن جاعدايدا، پارلامەنت فورمالدى، فيكتسيا بوپ قالادى دا، بارلىق قارسىلىق، نارازىلىق قايتادان كوشە مەن الاڭعا ورالادى. قاندى قاڭتار تراگەدياسىن باستان كەشىرگەن قازاق قوعامى سونى ءتۇسىنىپ وتىر دەپ ويلايمىن.
الايدا، ءوزىن «وپپوزيتسيا» سانايتىن، كورەالماۋشىلىق پەن قىزعانىشتان باسى كەتكەن «باس-باسىنا بي بولعان وڭكەي قيقىم» بىرىگە الا ما، وعان ۇلكەن كۇمانىم بار.
ءوز تاراپىمنان ءبىر عانا ۇسىنىس بار.
قازىرگى اۋمالى-توكپەلى، تۇراقسىز گەوساياسي جاعدايدا بولاشاق پارلامەنتتە ۇلتتىق مۇددەنى اشىقتان-اشىق قولدايتىن، ونى تەوريالىق جانە پراكتيكالىق تۇرعىدا بايسالدى دا بايىپتى، قۇقىقتىق مەحانيزمدەردى پايدالانا وتىرىپ قورعاي الاتىن پارتيا بولۋى كەرەك دەپ سانايمىن.
ونداي ۇيىم اتقارۋشى بيلىكتىڭ ۇلتتىق مۇددە مەن ماقساتتاردى تەگەۋرىندى تۇردە قورعاۋىنا ءوز سەپتىگىن تيگىزەر ەدى.
قالعان پارتيالاردى بيلىك ءوزى جابدىقتاي جاتار.
ءامىرجان قوسان
Abai.kz
