NEMESE QAYNAGhAN, BIRAQ BUY ShYQPAY JATQAN QAZAN TURALY

Júrt sayasatpen ainalyspaydy degen sóz – bos sóz!

Sonyng bir dәleli hәm kórinisi sol: preziydent Toqaev bastaghan parlamenttik reforma nәtiyjesinde bolashaq Parlament tek qana partiyalyq tizimderden qúralatynyn bilip alghan júrt «endi zang shygharu organyna qanday partiyalar kire alady?» degen súraqty qyzu talqylap jatyr.

Biz de sol talqylaugha qatysyp kóreyik.

Mәselening ýsh jaghy bar.

Birinshisi – qúqyqtyq jaghy.

IYә, zannamada partiyalardy tirkeuge qatysty biraz ong ózgerister bar. Alayda ol zandy jariyalau bir bólek bolsa, ony is jýzinde qoldanu – taghy bir bólek, sharttary shashetekten, shyrghalany sheksiz sharua. Sol sebepti, ashyqtan-ashyq antibiylikshil partiyalar tirkeledi degenge Siz de, men de sene qoymaspyz. Sol sebepti bolashaq Parlamentte býgingi biylikti jerden alyp, jerge salatyn partiya bolady deu qiyn bolar.

Olay bolsa, kez kelgen qoghamda boluy tiyis narazylyq kónil-kýy bayaghyday zandy organda emes, zansyz alanda jýre bermek. Ol bolsa, memleketting túraqtylyghy men tynyshtyghyna taghy bir qauip.

Rasyn aitu kerek, sonau eski Qazaqstan túsynda jariyalanghan «parlamenttik oppozisiyany» kóre almay qoydyq, Ol sayasy tehnologiyalyq joba jýzege aspaghanyn qogham da, biylik te moyyndauy kerek.

Endi biylik ne istemek? Jana Qazaqstannyng jana parlamenttik oppozisiyasyn jabdyqtay ma? Ol joba qanday bolmaq? Ýlken súraq...

Ekinshisi – elektorattyq jaghy, yaghni, qalay degenmen, býgingi biylik el ishindegi shynayy sayasy ahualdy eskere me, әlde «eskiqazaqstanshalap», aluan pikirli qoghamnyng talaptaryn eskermey, belden basyp, Parlament alanyna taghy da sayasy quyrshaqtardy shyghara ma? Mәsele sonda!

Meninshe, kvazioppozisiyalyq partiyalarmen qoshtasatyn uaqyt keldi! «Qoy terisin jamylghan ol «qasqyrlar» yn-shynsyz, týk bolmaghanday Jana Qazaqstan dәuirine ótse, ol - sayasy ómirde eshqanday janalyq joq degen sóz!

Áriyne, osynshama uaqyt olar biylikting sayasy tapsyrmasyn (әsirese, saylaular kezinde) yjdaghatty da óte tәrtipti oryndaghany ýshin biylikten sayasy bonus talap etui de mýmkin. Ol jaghyn ózderi de bile jatar...

Ýshinshiden, qalay degenmen, kez kelgen, ózin órkeniyetti sanaytyn memlekette Parlament qoghamda bar sayasy kózqarastardyng ainasy boluy tiyis. Óitpegen jaghdayda, Parlament formalidy, fiksiya bop qalady da, barlyq qarsylyq, narazylyq qaytadan kóshe men alangha oralady. Qandy Qantar tragediyasyn bastan keshirgen qazaq qoghamy sony týsinip otyr dep oilaymyn.

Alayda, ózin «oppozisiya» sanaytyn, kórealmaushylyq pen qyzghanyshtan basy ketken «bas-basyna by bolghan ónkey qiqym» birige ala ma, oghan ýlken kúmәnim bar.

Óz tarapymnan bir ghana úsynys bar.

Qazirgi aumaly-tókpeli, túraqsyz geosayasy jaghdayda bolashaq Parlamentte últtyq mýddeni ashyqtan-ashyq qoldaytyn, ony teoriyalyq jәne praktikalyq túrghyda baysaldy da bayypty, qúqyqtyq mehanizmderdi paydalana otyryp qorghay alatyn partiya boluy kerek dep sanaymyn.

Onday úiym atqarushy biylikting últtyq mýdde men maqsattardy tegeurindi týrde qorghauyna óz septigin tiygizer edi.

Qalghan partiyalardy biylik ózi jabdyqtay jatar.

Ámirjan Qosan

Abai.kz