جەلتوقسان ايىندا كەيدە الماتىنى تۇمان باسادى. سامولەت ۇشپايدى. وسىنداي ءبىر كەزدە الماتىدان استاناعا بارۋ كەرەك بولدى. ەكى كىسىلىك سۆ ۆاگون. سارت-سۇرت، سارت-سۇرت... ۇيرەنشىكتى پوەزدىڭ ءجۇرىسى، مازۋتتىڭ ءيىسى... قاسىمداعى جولسەرىك — اسكەردەن كەلە جاتقان ورىس ءتىلدى لەيتەنانت... كىرە سالىپ قۇلادىم. 2–3 ساعاتتان سوڭ وياندىم... ۇيقىم قانىپ قالعان سياقتى.

سىرتقا شىعىپ، جۋىنىپ-شايىنىپ، كۋپەمە كىرە بەرگەندە كورشى ەسىكتەن تانىس بەينە كورىندى... كامەرانىڭ تۇماندانعان لينزاسى تۇنعان بۇلاق سەكىلدى توقتاعاندا تانىدىم. شوكەڭ... دۇرىسى، ءشومىشباي كوكەم...

— كوكە...! ءسىز قايدان؟ — دەيمىن ساسىپ، سالبىراپ...

شوكەڭ دە مەنى قۇشاقتاپ، باۋىرىنا باستى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز، شوكەڭ مەنىڭ تۋىسىم سەكىلدى... اشىق-جارقىن، اقكوڭىل، اۋزىن اشسا كومەيى كورىنەتىن اعامىزدىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى...

مەنىڭ تۋعان ناعاشىم بار ەدى. ەسىمقۇل دەگەن... قاشان كورسە، باۋىرىنا باسىپ، شولپىلدەتىپ سۇيەتىن... مەن سۇيگەنىن جاقتىرماي، قاشقاقتايتىنمىن... مىنا شوكەڭ ءدال سولاي...

سوعىستان سوڭعى تۋعاندار... دۇرىسى، ءبىزدىڭ اعا بۋىن... بالالىعى تويىنىپ تاماق ىشپەگەن، مالىنىپ كيىم كيمەگەن... جوقشىلىق پەن وشىرەتتى، جەتىم مەن جەسىردى كورگەن، جاسىعان اكە مەن باقىرعان باستىقتى كورگەن بۋىن. جانە كورگەن-بىلگەنىن، وقىعان-توقىعانىن ءومىر ولەڭگە اينالدىرعان اعالار...

ولار — ورالحان بوكەي، جاراسقان ابدىرەش، جۇماتاي جاقىپباي، نۇرلان ورازالين، باققوجا مۇقاي، مارات قابانباەۆ، يران-عايىپ، كەڭشىلىك مىرزابەكوۆ، سماعۇل ەلۋباەۆ، سايلاۋبەك جۇباتىروۆ، يبراگيم يسا، ءداۋىتالى ستامبەكوۆ، ت.ت.

قاي-قايسىسى دا قازاق ادەبيەتىنە ات ويناتىپ كىرگەندەر. جانە بارلىعى اۋىلدان شىققان. ويتكەنى ولاردا بيىك ماقسات بولاتىن. الماتىعا ارۋ ەمەس، ارمان ىزدەپ كەلگەندەر...

نازىم حيكمەتتىڭ:

"سەن جانباساڭ لاپىلداپ، مەن جانباسام لاپىلداپ...ول جانباسا لاپىلداپ اسپان قالاي اشىلماق؟" دەگەنىن ءومىرىنىڭ وزەگىنە اينالدىرعان بۋىن كەلگەن ول كەزدە...

قازاق تۇرمىسىنا ءساندى اكەلگەن وسى جاس. ستيلياگالار، كلەشش، نەيلون كويلەك، بالون پلاشش — وسىلاردان قالعان. بۇگىندە ول اتاۋلار ارحايزم.

قاسىمداعى سەرىگىم ۆاگون-رەستورانعا كەتكەن سەكىلدى...

شوكەڭ ەكەۋمىز مەنىڭ كۋپەمە كىردىك. مەن بارىپ ەكى ستاكان شاي اكەلدىم. اڭگىمە-دۇكەن... جانە شوكەڭنىڭ ءبىر اڭگىمەسى بىتپەي جاتىپ ەكىنشىسى باستالىپ جاتادى.

— كوكە، ايتپاقشى، جاپونياعا بارعاندا زووپاركتەگى ءبىزدىڭ بارىسقا ارناعان ولەڭىڭىز بار ەمەس پە؟

يا... ول الاتاۋدىڭ بارىسى.. ەكى ەلدىڭ ورتاسىنداعى ەلشى بارىس.. باياعىدا جاپونيانىڭ پرەمەر ءمينيسترى كەلگەندەگى ءبىزدىڭ ەلدەن كەتكەن سىيلىق وسى ءدۇر...

شوكەڭ قاناتتانىپ ارقاسى ۇستاپ ولەڭىن ۇزاق وقىدى. توكيوداعى بارىستىڭ اتىن شىڭعىس دەپ قويعان ەكەن...

اڭ جايلى – جىر جازعانىم تۇڭعىش قادام،

كەۋدەمدى تەبىرەنتتى ءبىر كۇش عالام،

جانارىنان ساعىنىش مۇڭدى كوردىم،

ادامداي ەلەستەدى شىڭعىس ماعان.

جۇمباق ءبىر دۇنيەنىڭ تىلسىم الدى

كادىمگى قاھارلى ەمەس سىڭسىپ الدى.

بىلمەيمىن ساعىندى ما الاتاۋدى،

داۋىسىمەن جالىنىشتى ءۇن شىعاردى..

تور ىشىندەگى الاتاۋدىڭ بارىسى مەن اقىننىڭ جۇرەگىندەگى جارىسى... بىرگە سوعىپ تۇرعانداي...ەكەۋى دە ەلىن، جەرىن ساعىنعان...

اڭگىمەمىز ولەڭ جايلى، پروزا، كينو تۋرالى... موسكۆانى ايتامىز... مينسك مەن تبيليسي، ستامبۋل مەن توكيو، تەگەرانى تاعى بار...

تاڭەرتەڭ تاقىلداعان ەسىكتى اشسام، ءشومىشباي كوكەم تۇر.

— ءاي، تالعاتجان، مەن ساعان ولەڭ ارنادىم، تىڭدا...

شوكەڭ كوسىلىپ وقىدى. مەن تىڭدادىم. ريزا بولدىم. بۇل اقكوڭىل اعانىڭ اقجارما كوڭىلى، قۇرمەتى، سىيلاستىعى، ماحابباتى بولاتىن...

— راحمەت، كوكە...!

وكىنىشكە وراي، ءشومىشباي ساريەۆ — ارالدىڭ اردا اقىنى — ەرتەلەۋ كەتتى... ناعىز بابىندا كەتتى... قوشتاسىپ، توپىراق سالۋعا دا مۇمكىندىك بولمادى...

بۇگىندە ءتىرى بولسا، سەكسەنىن تويلاپ، ولەڭ وقىپ وتىرار ەدىك...

اتتەڭ، توننىڭ كەلتەسى-اي...

ەندى وسى ولەڭدى بولىسەتىن كەز كەلدى... شوكەڭ ءبىر اۋناپ تۇسەتىن شىعار...

سەن تالعات!

قازاقتىڭ تالعاتىسىڭ!

ساحنانىڭ ساربازى، سولداتىسىڭ.

تەاتردا قولتاڭباڭا ءتانتى بولدىم،

ءبىر مەن ءۇشىن، استانا، الماتىسىڭ!

ونەردىڭ ءار جولىندا قۇت تۇنادى،

ساحنا كىم ەكەنىن ۇقتىرادى.

ۇلى تەاتر، كينونىڭ رەجيسسەرى،

قاراتورى قازاقتان شىقتى ءبارى!

تەربەتەدى بويىڭدا ءالى دە ارمان،

تالانت دەدىم مەن سەنى تانىعاننان.

ۇلى ونەردىڭ جولىندا جولاۋشىسىڭ،

سەنى قولداپ كەلەدى ءتاڭىر-اللام!

جانادى كوك اسپاننان سوناۋ شىراق،

ءومىردىڭ جانارىندا تولى-اۋ سۇراق،

تالعات اتتى رەجيسسەر تەمەنوۆپەن،

ساپارلاس بولدىق بىرگە جولاۋشىلاپ...

اقشا بۇلت كوگىمىزدىڭ بۇلتى ەلەنىپ،

كەلەدى جەلتوقساندا كۇلتەلەنىپ...

جەتپىس ءتورت ەلدى كورگەن جولاۋشى ەكەن،

قازاقتان شىققان تالانت – بۇل تەمەنوۆ!

تۋعان جەر!

قاسيەتتەپ ءار تاسىن دا...

تەڭىزدىڭ تولقىنى ۇرىپ جارتاسىن دا،

دۇنيە جاھانىندا ءبىز كەلەمىز،

تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ارقاسىندا!

ەسىمە باياعىدا ءشومىشباي كوكەم جازعان ءبىر ولەڭ تۇسەدى..

سىڭسىپ قايىڭ ءتىل قاتپاعان..

شاقتا كەشكى، كۇن باتپاعان،

باقتا ءبىر قىز جىلاپ وتىر،

نەگە ەكەنى جۇمباق ماعان..

كەشكى شاقتا اق كويلەكتى ارۋ قىز پاركتەگى ورىندىقتىڭ ۇستىندە وتىر... جەڭى شولاق گۇلدى كويلەك ...قىز بويىنا جاراسقان...ارقاسىنا توگىلگەن قوس بۇرىمنان كوكتەم ءيىسى ەسە مە؟ الدە قايدان شىرىلداعان تورعايلار مەن كوكەك ءۇنى باق ءىشىن شۋبەرتتىڭ سەرەناداسى سەكىلدى كۇيگە بولەيدى.قىپ-قىزىل كۇن ۇياسىنا كىرمەي مىنا دۇنيەدەگى كوز جاسىن كول قىلىپ جىلاعان قىزدى جالعىز قالدىرۋعا قيماعانداي... ارۋ ءۇنسىز جىلايدى ...اندا ساندا وكسيتىنىن قايتەسىڭ؟ ۇپ ۇزىن نايزا كىرپىكتەر اپپاق ءجۇزدى كولەگەيلەپ تۇرعانداي.وسىنشاما كوكتەمەدە مۇڭلى كۇيگە تۇسكەن ارۋ نەگە جىلايدى؟ نەگە عانا جالعىز-دى....

مەن بۇل ولەڭدى باياعىدان بىلەم.جيىن تويدا قىز قىرقىننىڭ الدىندا تالاي تالاي وقىعانىم تاعى راس. الايدا قىزدىڭ سىرىن بىلمەيتىنمىن. تىرلىگىندە كوكەمنەن وسى جايلى سۇراماعان ەكەم. سۇراسام ...ەندى شەشتىم بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن.. باقتاعى ارۋ – اقىندى، ءشومىشبايدى جوعالتقان ەكەن... بۇل سۇلۋ – اقىننىڭ مۋزاسى... ماحابباتتىڭ ارقاۋى... دومبىرانىڭ شەگىندەي شوكەڭنىڭ شەرى ەكەن... قايران شوكە... كىم ەكەنىن سۇراماپپىن ەشقاشان... الدە مۇمكىن ۇمىتتىم با؟ يا ... مەن بۇگىن الپىس جىل اتىن ايتپاعان ارۋدى تاپتىم.. تانىدىم... ول باقتاعى قىز ەكەن..،

باقتا ءبىر قىز جىلاپ وتىر... نەگە ەكەنى جۇمباق ماعان... ەندى ماعان جۇمباق ەمەس...

تالعات تەمەنوۆ،

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتيسى، كينورەجيسسەر

Abai.kz