بۇگىن استانادا وڭىرلىك ەكولوگيالىق سامميت ءوتىپ جاتىر. سامميتكە قاتىسۋشى مارتەبەلى مەيمانداردى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قارسى الدى.

بۇۇ جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرگە ۇيىمداستىرىلعان ديالوگ الاڭىنىڭ ماقساتى – ەكوجۇيەلەردى، سۋ جانە جەر رەسۋرستارىن قورعاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ ءارى بىرلەسە پايدالانۋ بويىنشا كەشەندى ساياسات پەن تەتىكتەردى قالىپتاستىرۋ، ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ بيوالۋانتۇرلىلىگىن ساقتاۋ.

سۋرەت: اقوردا تەلەگرام ارناسىنان الىندى.

ءسامميتتىڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى سەردار بەردىمۇحامەدوۆ, ارمەنيا پرەزيدەنتى ۆااگن حاچاتۋريان, موڭعوليا پرەزيدەنتى ۋحنااگين حۋرەلسۋح, گرۋزيا پرەزيدەنتى ميحايل كاۆەلاشۆيلي, ازەربايجان پرەمەر-ءمينيسترى الي اسادوۆ, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى لي تسزيۋنحۋا, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى، بۇۇ قورشاعان ورتا باعدارلاماسىنىڭ ديرەكتورى ينگەر اندەرسەن, سونداي-اق بۇۇ ەۋروپالىق ەكونوميكالىق كوميسسياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى تاتيانا مولچان قاتىسۋدا.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭىرلىك ەكولوگيالىق ءسامميتتىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ءسوز سويلەدى. پرەزيدەنت سامميت قاتىسۋشىلارىنا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ، حالىقارالىق ديالوگ الاڭىنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.

– شىن مانىندە، بۇگىن – جەر كۇنى. وسى ورايدا پلانەتامىزدى قورعاۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىمىزدى تاعى دا ءبىر مالىمدەۋ ءۇشىن باس قوسىپ وتىرمىز. ورنىقتى دامۋ ءۇشىن ورتاق كوزقاراس قالىپتاستىرۋ – وزەكتى ءارى اسا ماڭىزدى. مۇنى ءوڭىر ەلدەرى تەرەڭ تۇسىنەدى. قازىرگى ەكولوگيا تەك كليمات ماسەلەسىمەن شەكتەلمەيدى. بۇل – ادامزات تىرشىلىگىنىڭ ءتۇپ نەگىزى. ياعني اڭگىمە تازا اۋا مەن ساپالى سۋعا، بۇلىنبەگەن توپىراق پەن سەنىمدى ازىق-تۇلىك جۇيەسىنە، قوعامنىڭ تۇراقتىلىعىنا جانە ۇرپاقتىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى بولىپ وتىر. جالپى اقىل-ويدىڭ تۇنىقتىعى، قوعامداعى ۇيلەسىم مەن ادامي باقىت تا وسىعان سايادى. ال ەكولوگيا دەگەنىمىز – جەر بەتىندەگى تىرشىلىككە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن سانالى ءومىر سالتى. سوندىقتان بۇگىنگى سامميت دەر كەزىندە ۇيىمداستىرىلىپ وتىر، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقارالىق قۇقىقتىڭ نەگىزى سانالاتىن بۇۇ جارعىسىنىڭ بۇلجىماس بەرىكتىگى تۋرالى ءسوز قوزعادى.

– ءبىز بەتالىسى بەيمالىم اۋمالى-توكپەلى كەزەڭدە جۇزدەسىپ وتىرمىز. مۇنىڭ زاردابى وڭىرلىك جانە جاھاندىق تۇراقتىلىققا، ميلليونداعان ادامنىڭ تۇرمىس ساپاسىنا قانشالىقتى اۋىر ءتيىپ جاتقانىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتۋدىڭ قاجەتى جوق. سونىڭ سالدارىنان دامۋ جولىنداعى كۇش-جىگەر، كۇرمەۋى قيىن ەكولوگيالىق پروبلەمالارعا جۇمسالۋعا ءتيىس رەسۋرستار زايا كەتىپ جاتىر. بۇل رەتتە حالىقارالىق قوعامداستىق ەرەكشە ءرول اتقارادى. سەكسەن جىل بۇرىن قۇرىلعان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ءالى كۇنگە بالاماسى جوق، امبەباپ ديالوگ الاڭى ەكەنى ءسوزسىز. الايدا ودان بەرى الەم تۇبەگەيلى وزگەرىسكە ۇشىرادى. جاساندى ينتەللەكت بۇكىل ادامزات ساناسىن جاۋلاپ، كۇندەلىكتى ومىرگە دەندەپ ەندى. حالىقارالىق قۇقىقتىڭ نەگىزى سانالاتىن بۇۇ جارعىسىنىڭ بۇلجىماس بەرىكتىگى تۋرالى ءجيى ايتىلادى. ايتسە دە، ول – قالاۋىڭا قاراي تاپسىرىسپەن الدىراتىن جەڭسىك اس ەمەس. كەرىسىنشە، بۇۇ جارعىسىن ءبىرتۇتاس، جان-جاقتى قۇجات رەتىندە قابىلداۋ كەرەك. ونىڭ ەرەجەلەرى ءدال سول قالپىندا تانىلىپ، مۇلتىكسىز ساقتالۋعا ءتيىس. سول سەبەپتى بۇۇ جانە باسقا دا ءىرى حالىقارالىق ۇيىمدار اۋقىمى مەن سيپاتى جاعىنان بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءارى بولجاۋى قيىن وزگەرىستەر داۋىرىنە قادام باسقان قازىرگى الەمنىڭ اقيقاتىن قاپەرگە العانى ءجون. ءبىز بۇۇ جارعىسىنداعى قاعيداتتاردى حالىقارالىق قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىستى ءوز ىڭعايىمىزعا قاراي قولدانۋدان اۋلاق بولۋىمىز قاجەت. سونىمەن قاتار كوپجاقتى ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمگە سەلكەۋ تۇسپەۋى كەرەك. دەگەنمەن ماڭىزدى حالىقارالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە ولاردىڭ ابىروي-بەدەلى جەتپەي جاتقانى وكىنىشتى، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى جاھاندىق ەكولوگيالىق مودەلگە كوشۋ ءۇردىسى ءادىل، تەڭگەرىمدى جانە ىنتالاندىرۋشى سيپاتتا وربۋگە ءتيىس ەكەندىگىن ايتتى.

سۋرەت: اقوردا تەلەگرام ارناسىنان الىندى.

– مەنىڭ ويىمشا، ەكولوگيا ماسەلەسىندە تاڭداۋلىلارعا باسىمدىق بەرۋ ابەستىك. كوپ جاعدايدا ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبىن ازىرلەۋ نەمەسە قالىپتاستىرۋ بارىسىندا ءتۇرلى ايماقتار مەن ەلدەردىڭ، اسىرەسە، ەكونوميكالىق الەۋەتىن نىعايتۋعا دەن قويعان دامۋشى مەملەكەتتەردىڭ قاجەتتىلىكتەرى مۇلدەم ەسكەرىلمەيدى. الايدا دامىعان ەلدەر قازىرگى ەكولوگيالىق ستاندارتتارعا يندۋستريالاندىرۋدىڭ ۇزاققا سوزىلعان ۇدەرىسىنىڭ ناتيجەسىندە جەتكەنىن ەستەن شىعارمايىق. سوندىقتان جاھاندىق ەكولوگيالىق مودەلگە كوشۋ ءۇردىسى ءادىل، تەڭگەرىمدى جانە ىنتالاندىرۋشى سيپاتتا وربۋگە ءتيىس. بارشامىز اقىلعا قونىمدى، مۇقيات ويلاستىرىلعان پراگماتيكالىق تاسىلگە جۇگىنۋىمىز كەرەك. سوندا عانا مەملەكەتتەر ورنىقتى دامۋ قاعيداتتارىنا ساي العا جىلجىپ، ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى مەن پروگرەسىنە قاۋىپ توندىرمەيدى. قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ءبىزدى بولمەي، كەرىسىنشە ءبىر ماقساتقا بىرىكتىرۋگە ءتيىس. ەشكىم ءبىر-ءبىرىن جاريا تۇردە ايىپتاماۋى، وزگەدەن ءمىن ىزدەمەۋى قاجەت. بەيبىتشىلىك پەن ورنىقتى دامۋعا مۇددەلى سەرىكتەستەر رەتىندە جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ، ناقتى ارەكەت ەتكەنىمىز دۇرىس، – دەدى توقاەۆ.

پرەزيدەنت تابيعات گەوساياساتسىز تىرشىلىك ەتە بەرەتىنى، ال گەوساياساتتىڭ تابيعاتسىز كۇنى قاراڭ ەكەنىن باسا ايتتى.

– ەلدەرىمىز تۇتاس ەكوجۇيەدە ءومىر سۇرەدى. وزەن-كولدەر دە، تابيعي لاندشافتتار دا، كليماتتىڭ قاۋىپ-قاتەرلەرى دە بارشامىزعا ورتاق. ەڭ باستىسى، جاۋاپكەرشىلىكتى تەڭدەي بولىسەمىز. ورتالىق ازيا مەن كورشىلەس ايماقتار ۇقساس ەكولوگيالىق سىن-قاتەرلەرگە تاپ كەلدى.

اتاپ ايتقاندا:

سۋ تاپشىلىعى مەن سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمسىز باسقارۋ;

شولەيتتەنۋ;

مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى;

اۋانىڭ لاستانۋى;

بيوالۋانتۇرلىلىكتىڭ جويىلۋ قاۋپى.

مەن ەڭ نەگىزگى سىن-قاتەرلەر مەن پروبلەمالاردىڭ ءمانىن اشىپ، ادەيى تۇستەپ وتىرمىن. ويتكەنى كۇش جۇمىلدىرۋ ارقىلى اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋدە وڭ ناتيجەگە جەتەمىز. بۇعان كامىل سەنەمىن. جەتىستىكتەرگە توقمەيىلسىپ وتىراتىن زامان ءوتتى، شەشىم قابىلدايتىن ۋاقىت كەلدى، – دەدى توقاەۆ.

سۋرەت: اقوردا تەلەگرام ارناسىنان الىندى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەسىنە زاڭنامالىق دەڭگەيدە ايرىقشا ءمان بەرەتىنىن ايتتى.

– جاڭا كونستيتۋتسيامىزدا قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەملەكەتتىك ساياسات پەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندالدى. ياعني، ءبىز ءۇشىن ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پەن ءوسىپ-وركەندەۋ جاي عانا ماسەلە ەمەس. ول ۇلتتىق سانا-سەزىمنىڭ اجىراماس بولىگى جانە ۇزاقمەرزىمدى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ارقاۋى رەتىندە قاراستىرىلادى.

قازاقستان:

ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا وندىرىسىنە كوشۋ;

بيوالۋانتۇرلىلىكتى قورعاۋ;

توزعان جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋ;

سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ;

سۋ ۇنەمدەۋ ساياساتىن ەنگىزۋ;

قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ باعىتتارىنداعى شارالاردى قولعا الدى. البەتتە، ەشبىر ەل جالعىز جورتىپ، تابىسقا جەتە المايدى. سوندىقتان ايماقتىق جانە جاھاندىق دەڭگەيدە كۇش جۇمىلدىرۋعا باسا ءمان بەرەمىز. ءبىز اتالعان مىندەتتى ناقتى ءىس، جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋ جانە تۇراقتى دامۋعا ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيا سالۋ ارقىلى ورىندايمىز، – دەدى توقاەۆ.

قازاقستان 2030 جىلعا قاراي جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ۇلەسىن 15 پايىزدان اسىرۋدى جانە ءىرى ەنەرگەتيكالىق نىسانداردان اۋاعا تارايتىن زياندى شىعارىندىلاردى 35 پايىزعا ازايتۋدى جوسپارلاپ وتىر.

سۋرەت: اقوردا تەلەگرام ارناسىنان الىندى.

– ءادىل جانە تەڭقۇقىلى ەنەرگەتيكالىق مودەلگە كوشۋ نەگىزگى باسىمدىق سانالادى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ەلەكتر قۋاتىنىڭ 7 پايىزدان استامى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنەن الىنادى. 2030 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىشتى 15 پايىزدان اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءبىز مۇناي-گاز قورى مول مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا كىرەمىز. سوعان قاراماستان، ەلىمىز ورنىقتى ەنەرگەتيكا ماقساتتارىنان اينىمايدى. الەمدىك ۋران ەكسپورتىنىڭ شامامەن 40 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن قازاقستان كومىرتەكسىز ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدى قۇپتايدى. بۇگىندە العاشقى اتوم ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ جوباسىن پىسىقتاپ جاتىرمىز. سونىمەن قاتار «تازا كومىر» تەحنولوگياسى نەگىزىندە جىلۋ ەلەكتر ستانتسيالارىن جاڭعىرتۋدى قولعا الدىق. وسىلايشا، ءىرى ەنەرگەتيكالىق نىسانداردان اۋاعا تارايتىن زياندى شىعارىندىلاردى 35 پايىزعا ازايتامىز، – دەدى توقاەۆ.

پرەزيدەنت: «ارال تەڭىزى سالعىرتتىقتىڭ سالدارى قانداي قاسىرەتكە اكەلىپ سوعاتىنىن ەسكە سالىپ تۇرادى»، - دەدى.

– سۋ قاۋىپسىزدىگى – قازاقستان عانا ەمەس، بۇكىل ورتالىق ازيا ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلە. بولاشاعىمىز تىرشىلىك ءنارىن قانشالىقتى ۇتىمدى ءارى ءادىل پايدالانا الاتىنىمىزعا بايلانىستى. ارال تەڭىزى سالعىرتتىقتىڭ سالدارى قانداي قاسىرەتكە اكەلىپ سوعاتىنىن ەسكە سالىپ تۇرادى. سونداي-اق ول باتىل ءارى عىلىمي نەگىزى بار جۇيەلى شارالاردىڭ ارقاسىندا قانداي ناتيجەگە جەتۋگە بولاتىنىن كورسەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا سولتۇستىك ارالدىڭ 36 پايىزعا جۋىعى قايتا قالپىنا كەلتىرىلدى. سۋدىڭ ساپاسى جاقسارىپ، بالىق قورى مولايدى، ماڭايداعى ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە قان جۇگىردى. بۇگىن حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى كەزەكتى وتىرىسىن وتكىزەمىز. جيىن بارىسىندا ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە قازاقستاننىڭ وسى ۇيىمعا ءۇش جىلدىق توراعالىعىن قورىتىندىلايمىز، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇددەلى حالىقارالىق تاراپتاردى كاسپي تەڭىزىن ساقتاۋ جولىندا كۇش-جىگەر بىرىكتىرۋگە شاقىردى.

– سونىمەن قاتار ەلىمىز كاسپي تەڭىزىنىڭ تاعدىرىنا دا الاڭدايدى. تەڭىز ايدىنىن قورعاۋ – ايماقتا ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىك پەن بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ، ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان ايرىقشا ماڭىزدى. وسى ورايدا قازاقستان كاسپي تەڭىزىنىڭ تارتىلۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن مەملەكەتارالىق باعدارلاما قابىلداۋ جونىندە باستاما كوتەردى، كاسپي تەڭىزى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋعا ۇيىتقى بولدى. اتالعان مەكەمە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. بارشا مۇددەلى حالىقارالىق تاراپتاردى تابيعاتتىڭ وسىناۋ اسىل قازىناسىن ساقتاۋ جولىندا كۇش-جىگەر بىرىكتىرۋگە شاقىرامىز. كاسپي ماڭىندا قارۋلى كۇشتەردىڭ قولدانىلۋىنا جول بەرۋگە بولمايدى. وعان قاتاڭ تىيىم سالىنۋعا ءتيىس، – دەدى پرەزيدەنت.

وڭىرلىك ەكولوگيالىق سامميت اياسىندا حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋ جونىندەگى حالىقارالىق كونسۋلتاتسيالاردىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى وتەدى.

سۋرەت: اقوردا تەلەگرام ارناسىنان الىندى.

– وڭىرلىك دەڭگەيدەگى باستامالاردان بولەك، ءبىز سۋ رەسۋرستارى سالاسىندا جاھاندىق ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋگە باسىمدىق بەرەمىز. بىلتىر جەلتوقسان ايىندا اشحابادتا بۇۇ اگەنتتىگى رەتىندە قىزمەت ەتەتىن حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادىم. اتالعان باستاما وتە وزەكتى. ويتكەنى قازىرگى كەزدە بۇۇ جاھاندىق باسقارۋدىڭ بىرىزدىلىگى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مىڭداعان مانداتتى قايتا سارالاپ جاتىر. بۇگىنگى سامميت اياسىندا بۇل ۇسىنىسقا قاتىستى حالىقارالىق كونسۋلتاتسيالاردىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى وتەتىنىنە قۋانىشتىمىن، – دەدى پرەزيدەنت.

پرەزيدەنت ەلىمىزدە بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان شارالاردىڭ ناتيجەسىنە توقتالدى.

– بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ – ەكولوگيالىق ساياساتىمىزدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. تاباندى ەڭبەك ناتيجە بەردى. جويىلۋ قاۋپى تونگەن اقبوكەندەر قايتا كوبەيدى. قازاقستانداعى قار بارىسىنىڭ سانى ەكى ەسە ۇلعايىپ، 190-عا جەتتى. حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ، باسقا دا سيرەك كەزدەسەتىن جان-جانۋارلاردىڭ، اتاپ ايتقاندا، سۇڭقارلاردىڭ، تۇران جولبارىسىنىڭ جانە پرجەۆالسكي جىلقىسىنىڭ پوپۋلياتسياسىن قالپىنا كەلتىرۋگە كىرىستىك. ورمان القاپتارىن ۇلعايتۋ قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق كۇن تارتىبىندەگى باسىم مىندەتتەرىنىڭ بىرىنە اينالدى سوڭعى بەس جىلدا ءبىر ميلليون گەكتاردان اسا اۋماققا 1,5 ميللياردتان استام اعاش ەكتىك. سونىڭ ىشىندە شولەيتتەنۋ ۇدەرىسىن باسەڭدەتۋ ماقساتىندا وزبەك ماماندارىمەن بىرگە ارال تەڭىزىنىڭ تابانىنا سەكسەۋىل وتىرعىزا باستادىق. قازاقستان بارلىق سەرىكتەستەرىن سيرەك كەزدەسەتىن جان-جانۋارلار تۇرلەرى مەن بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ حالىقارالىق قورىنا مۇشە بولۋعا شاقىرادى. مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىق الاڭىندا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ، ەكوجۇيەلەردى قورعاۋدىڭ ءتيىمدى شەشىمدەرى ازىرلەنەدى، – دەدى پرەزيدەنت توقاەۆ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق قوزعالىسىنا ميلليونداعان ەرىكتى قوسىلعانىن ايتتى.

سۋرەت: اقوردا تەلەگرام ارناسىنان الىندى.

– بۇدان بولەك، ءبىز «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق قوزعالىسىنا باستاماشى بولدىق. حالىقتىق سيپات العان ناۋقاننىڭ ماقساتى – ەكولوگيالىق سانا قالىپتاستىرۋ، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ. قوزعالىسقا ميلليونداعان ەرىكتى قوسىلدى. مەنىڭ ويىمشا، ولار – قازاقستاننىڭ ناعىز پاتريوتتارى. ويتكەنى ءدال وسىلاي ەڭبەك ەتىپ، ورتاق مۇددەگە ۇلەس قوسۋ – ەلىنىڭ كەلەشەگىن ويلايتىن ازاماتتاردىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ىزگى ءىس. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ شەشىمىمەن بيىل حالىقارالىق ەرىكتىلەر جىلى دەپ جاريالاندى. تۇراقتى دامۋ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن بۇل باستامانى تولىق قولدايمىز. ەلىمىزدىڭ جاڭا اتا زاڭىندا ۆولونتەرلىك قىزمەتكە ايرىقشا ءمان بەرىلىپ، ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلەتىنى ناقتى جازىلعان. بيىل – قازاقستاندا تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى. جاساندى ينتەللەكت كومەگىنسىز ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنى انىق. اتالعان تەحنولوگيا تابيعي رەسۋرستاردى قورعاۋ، ەكولوگيالىق باسقارۋدى جەتىلدىرۋ ىسىندە مول مۇمكىندىككە جول اشادى. سوندىقتان ءبىز ايماقتىق تسيفرلىق ەكوجۇيە قۇرۋ باستاماسىن قولداۋعا ءازىرمىز، – دەدى پرەزيدەنت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى: «جەر شارىن قورعاۋ – ورتاق مىندەتىمىز. بۇگىنگى سامميت بىزگە وسىنى كورسەتەدى»، - دەدى.

– تارازى باسىندا ادامزاتتىڭ، ەڭ الدىمەن، وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بولاشاعى تۇر. بۇل – جاي عانا ەكولوگيالىق ماقسات ەمەس، كەرىسىنشە، ادامي پارىز، ەكونوميكالىق قاجەتتىلىك، بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ماقساتىنداعى ستراتەگيالىق باسىمدىق. وسى ورايدا ورنىقتى كەلەشەك قالىپتاستىرۋدا مىناداي نەگىزگى قاعيداتتارعا ارقا سۇيەگەن ءجون:

حالقىمىز بەن بولاشاق ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك;

شەكارا مەن شەكتەۋگە بولىنبەيتىن ىنتىماقتاستىق;

رەسۋرستارعا، تەحنولوگيالار مەن مۇمكىندىكتەرگە تەڭدەي قول جەتكىزەتىن ادىلەتتىلىك; ناتيجەسى كوزگە كورىنەتىن ناقتى شارالار;

اۋقىمى مەن دامۋ دەڭگەيىنە قاراماستان ەلدەر اراسىنداعى بىرلىك.

سامميت بارىسىندا ورتالىق ازياداعى ەكولوگيالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى استانا دەكلاراتسياسى جانە بىرقاتار ماڭىزدى كەلىسىم قابىلدانادى. بۇل ءبىزدىڭ اتالعان قاعيداتتاردى بەرىك ۇستاناتىنىمىزدى جانە ايماقتىق ەكولوگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا قادام باسقانىمىزدى دالەلدەيدى. بۇگىنگى تالقىلاۋلاردىڭ مازمۇندى ءارى بىرلەسكەن ناقتى باستامالارعا نەگىز بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. وسىلايشا، حالىقتارىمىزدىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن باياندى بولاشاقتىڭ ىرگەسىن قالايمىز، – دەدى پرەزيدەنت توقاەۆ.

Abai.kz