ناقتى كىرىستەردىڭ ءوسۋى قازاقستان ەكونوميكاسى تۇراقتىلىعىنىڭ جاڭا بەلگىسىنە اينالدى

جارتى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان ەكونوميكاسى 4,1%-عا ءوستى، ديناميكا وڭدەۋ ونەركاسىبى، كولىك سالاسى، قۇرىلىس ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.

ۇزاق ۋاقىتتان بەرى العاش رەت قازاقستاندىقتاردىڭ ناقتى تابىسى وڭ وسىمگە شىعىپ، 0,1%-عا ارتتى. كورسەتكىش ازىرگە ايتارلىقتاي جوعارى بولماسا دا، بۇل ەلدەگى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىندە ايتارلىقتاي بايقالا باستايتىندىعىن بىلدىرەتىن ماڭىزدى بەلگى بولۋى مۇمكىن.

ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى ءبىر ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا باعالاۋ سيرەك كەزدەسەدى. ماڭىزدىسى – كورسەتكىشتىڭ تۇراقتى ءۇردىس قالىپتاستىرۋى. سوندىقتان حالىقتىڭ ناقتى تابىسىنىڭ 0,1%-عا ءوسۋى كورسەتكىشتىڭ وزىنەن گورى، ونىڭ نەنى اڭعارتۋى مۇمكىن ەكەنىمەن ماڭىزدى. ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ءوسۋىن قولداۋعا باستى نازار اۋدارىلعان كەزەڭنەن كەيىن قازاقستان كەلەسى كەزەڭگە – ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن بىرتىندەپ ارتتىرۋعا كوشە باستايدى.

مۇنداي وزگەرىس – زاڭدى قۇبىلىس. الەمدىك تاجىريبەدە ناقتى تابىستىڭ ءوسۋى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ساپاسىن ايقىندايتىن نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى سانالادى، ويتكەنى ول باعا ديناميكاسىن ەسكەرە وتىرىپ، حالىقتىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ قالاي وزگەرگەنىن كورسەتەدى.

سوڭعى بىرنەشە جىلدا قازاقستان تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى كورسەتىپ كەلەدى.

2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان $306 ملرد قۇرايتىن جالپى ىشكى ونىمىمەن ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكونوميكا مارتەبەسىن ساقتاپ قالدى. بۇگىندە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ جارتىسىنان استامى قازاقستاننىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. بۇل ەلدىڭ ورتالىق ازيانىڭ جەتەكشى ەكونوميكالىق ورتالىعى رەتىندەگى ءرولىن ايقىن دالەلدەيدى.

قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقانىن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ (حۆق) ساراپشىلارى قازاقستانعا ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماۋسىم ايىندا-اق اتاپ وتكەن بولاتىن:

«2026 جىلدىڭ باسىندا قىزمەت كورسەتۋ، كولىك، قۇرىلىس جانە وڭدەۋ ونەركاسىبى سالالارىنداعى كورسەتكىشتەر مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ تومەندەۋىنىڭ ورنىن تولتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. حۆق ميسسياسىنىڭ بولجامىنا سايكەس، 2026 جىلى ەكونوميكالىق ءوسىم شامامەن 4,6%-دى قۇرايدى. بۇعان مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋى مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ تۇراقتانۋىنىڭ، ءۇي شارۋاشىلىقتارىن نەسيەلەۋ ءوسىمىنىڭ باياۋلاۋىنىڭ جانە بيۋدجەتتىك شوعىرلاندىرۋدىڭ جالعاسۋىنىڭ اسەرىن تەڭەستىرۋى ىقپال ەتەدى»، – دەلىنگەن حابارلامادا.

وسى رەتتە ەل ەكونوميكاسى وڭىردەگى ەڭ ارتاراپتاندىرىلعان ەكونوميكا بولىپ قالا بەرەدى. ەكونوميكالىق وسىمگە تەك ءوندىرۋشى ونەركاسىپ قانا ەمەس، سونداي-اق ساۋدا، وڭدەۋ ونەركاسىبى، قۇرىلىس، كولىك، لوگيستيكا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسى دا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر. ءدال وسىنداي قۇرىلىم ەكونوميكانىڭ ورنىقتى بولىپ قالۋىنا جانە ۇزاقمەرزىمدى ءوسىم كوزدەرىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

تاعى ءبىر فاكتور – ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك. 6 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قر ەكونوميكاسىنا تارتىلعان جەكە ينۆەستيتسيالار كولەمى 21,4%-عا ارتتى.

UNCTAD دەرەكتەرىنە سايكەس، ورتالىق ازياداعى جيناقتالعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمىنىڭ 68,6%-ى قازاقستاننىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. اقشالاي ماندە بۇل – $151,3 ملرد، ال 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار كولەمى $156,4 ملرد-قا دەيىن ۇلعايدى.

بۇگىندە شەتەلدىك ساراپشىلار قازاقستاننىڭ كوشباسشىلىق ءرولى ورتالىق ازيامەن عانا شەكتەلمەيتىنىن ايتۋدا

«ەل الەمدەگى ەڭ دامىعان مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جولىندا نىق قارقىنمەن العا جىلجىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان پايدالى قازبالاردىڭ، كومىرسۋتەكتەردىڭ جانە باسقا دا تابيعي رەسۋرستاردىڭ مول، ءتىپتى وراسان زور قورىنا يە بولا تۇرا، ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارعا تاۋەلدىلىكتەن ارىلىپ، ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىن دامىتۋعا ۇمتىلىپ وتىر. بۇل باعىتتا ول ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋدە.

بانك سەكتورىن، ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىن، سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. سوندىقتان قازاقستاننىڭ ءىرى حالىقارالىق ينۆەستورلار ءۇشىن وتە تارتىمدى باعىتقا اينالۋى تاڭعالارلىق ەمەس. وسى تۇرعىدان العاندا، ءوڭىر بويىنشا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار كولەمىندەگى كوشباسشىلىقتى كورسەتەتىن ستاتيستيكا زاڭدى قۇبىلىس.

سونىمەن قاتار مۇندا وزىندىك وڭ تسيكل قالىپتاسۋدا. قازاقستان ۇكىمەتى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ جانە ونىڭ شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ باعىتىندا جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى.

قازاقستانعا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار قايتادان ەل ەكونوميكاسىنا باعىتتالىپ، ونىڭ ودان ءارى دامۋىنا، حالىقارالىق بەدەلىنىڭ نىعايۋىنا جانە مەملەكەتتىڭ الەمدىك ارەناداعى ساياسي سالماعىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتەدى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ساياساتتانۋشى نادير شافيەۆ (ازەربايجان).

ءوز كەزەگىندە، ەكونوميكانىڭ دامۋى جاڭا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ءۇشىن ودان دا قولايلى جاعدايلار قالىپتاستىرادى.

«بۇل وزىندىك تۇيىق شەڭبەر، بۇل ءسوزدىڭ وڭ ماعىناسىندا ايتقاندا، قازاقستاننىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر، بۇل قازاقستان مەن قازاق حالقىنىڭ بارلىق دوستارىن قۋانتادى.

بۇل تۇرعىدا بۇگىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان بارلىق باستامالار، ءسوزسىز، تەك كورشىلەس مەملەكەتتەر ءۇشىن عانا ەمەس، پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن دە وڭ ۇلگى بولىپ تابىلادى. ولار قازاقستاننىڭ ءوز ەكونوميكاسىن دامىتۋ، ونىڭ تۇراقتىلىعى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋداعى تابىستى تاجىريبەسىن پايدالانا الادى»، – دەپ ەسەپتەيدى ن. شافيەۆ.

ءىس جۇزىندە قازاقستان وڭىردەگى حالىقارالىق كاپيتال شوعىرلانۋىنىڭ باستى ورتالىعى بولىپ قالا بەرەدى. ەكونوميكا ءۇشىن بۇل جاڭا وندىرىستەردىڭ ىسكە قوسىلۋىن، جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ كەڭەيۋىن، جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىن جانە ىشكى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ ارتۋىن بىلدىرەدى. ءدال وسىنداي پروتسەستەر ۋاقىت وتە كەلە حالىق تابىسىنىڭ ءوسۋىنىڭ نەگىزىنە اينالادى.

ايتا كەتۋ كەرەك، ءجىو ءوسۋى مەن ناقتى تابىستاردىڭ ارتۋى اراسىندا ءاردايىم بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتىق كىدىرىس بولادى. الدىمەن ينۆەستيتسيالار ارتادى، ءوندىرىس كەڭەيەدى، ەڭبەك ونىمدىلىگى وسەدى، سودان كەيىن عانا بۇل پروتسەستەر بىرتىندەپ جالاقى مەن حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنەن كورىنىس تابا باستايدى.

سوندىقتان حالىقتىڭ ناقتى تابىستارىنىڭ بۇگىنگى وڭ ديناميكاسى قازاقستان ەكونوميكاسىندا بىرنەشە جىلدان بەرى ءجۇرىپ جاتقان پروتسەستەردىڭ قيسىندى جالعاسى بولىپ كورىنەدى.

دايەكتى مەملەكەتتىك ساياسات تا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا، ونەركاسىپتى جاڭعىرتۋعا، ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋعا جانە ينۆەستيتسيالار تارتۋعا باعىتتالعان قوسىمشا فاكتور بولىپ وتىر.

بۇگىندە قازاقستان ورتالىق ازيانىڭ بارلىق نەگىزگى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا دەرلىك كوشباسشىلىقتى ساقتاپ وتىر.

قازاقستان ەكونوميكا كولەمى، شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار، بانك اكتيۆتەرى جانە قارجى سەكتورىنىڭ دامۋ دەڭگەيى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. ءدال وسى جەردە ءوڭىردىڭ حالىقارالىق كاپيتالىنىڭ نەگىزگى بولىگى، سونداي-اق ەڭ دامىعان ىسكەرلىك ينفراقۇرىلىم شوعىرلانعان.

Abai.kz