قازاقستان كاسپي تەڭىزىنىڭ جاي-كۇيىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋدە. ۇكىمەت تەڭىز مونيتورينگىنە ارنالعان جابدىقتار مەن جاڭا زەرتحانالارعا 1,1 ملرد تەڭگە باعىتتادى.

12 تامىزدا كاسپي جاعالاۋىنداعى ەلدەر حالىقارالىق كاسپي تەڭىزى كۇنىن اتاپ وتەدى. بۇل كۇن كاسپيدىڭ تەڭىز ورتاسىن قورعاۋ جونىندەگى نەگىزگى حالىقارالىق كەلىسىم — تەگەران كونۆەنتسياسىنىڭ كۇشىنە ەنۋىمەن بايلانىستى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستان ايماقتاعى باسقا مەملەكەتتەرمەن بىرلەسىپ، كاسپيدەگى وزگەرىستەرگە بەيىمدەلۋ جانە ونىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتارالىق باعدارلاما ۇستىندە جۇمىس ىستەپ جاتىر.

تاجىريبەلىك قۇرالداردىڭ ءبىرى — قازىرگى ۋاقىتتا ايماق ەلدەرى تالقىلاپ جاتقان كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرىنىڭ ءىس-قيمىل جوسپارى. ول ەكولوگيالىق شارالاردى، عىلىمي مونيتورينگتى جانە دەرەكتەر الماسۋدى بىرىكتىرۋى ءتيىس.

پاراللەلدى تۇردە قازاقستان ءوزىنىڭ زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋدا.

2025 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قازاق كاسپي بالىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ءوز جۇمىسىن باستادى. ونى جاراقتاندىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت رەزەرۆتەن 1,1 ملرد تەڭگە ءبولدى.

قاراجات تەڭىز مونيتورينگىنە، سونداي-اق گيدروبيولوگيالىق جانە گيدروحيميالىق زەرتحانالارعا ارنالعان جابدىقتارعا باعىتتالدى. بۇل عالىمدارعا زەرتتەۋلەردى تىكەلەي اكۆاتوريادا جۇرگىزۋگە جانە تەڭىز ورتاسىنىڭ وزگەرىستەرىن تۇراقتى تۇردە باقىلاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

كاسپي 50 پارامەتر بويىنشا زەرتتەلۋدە

2025 جىلى ينستيتۋت 21 ستانتسيادا ەكى تەڭىز ەكسپەديتسياسىن جانە جاعالاۋدىڭ تاعى 22 نۇكتەسىندە تۇراقتى مونيتورينگتى قامتيتىن زەرتتەۋ باعدارلاماسىن ازىرلەدى.

2026 جىلى اكۆاتورياداعى باقىلاۋلار ەندى 50 پارامەتر بويىنشا جۇرگىزىلۋدە. عالىمدار مەتەورولوگيالىق، گيدرولوگيالىق، گيدروحيميالىق جانە بيولوگيالىق كورسەتكىشتەردى، سونداي-اق تۇپتىك شوگىندىلەردىڭ جاي-كۇيىن تالدايدى.

جاعالاۋ ايماعىندا باقىلاۋ تاعى 26 پارامەتردى قامتيدى.

مۇنداي جۇيە كاسپيدىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا ءوتىپ جاتقان پروتسەستەردىڭ تولىعىراق كورىنىسىن بەرۋى جانە شەشىمدەردى بىرجولعى باقىلاۋلارمەن ەمەس، ناقتى دەرەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.

قازاق كاسپي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى سونىمەن قاتار كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى قاۋىمداستىعىنا كىردى. بۇل زەرتتەۋ ناتيجەلەرىمەن الماسۋ جانە عالىمداردىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى ءۇشىن مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتەدى.

قازاقستان اقتاۋدا ايماق ەلدەرىنىڭ باسىن قوستى

ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبى عىلىمي ينستيتۋتتار شەگىنەن دە شىقتى.

حالىقارالىق كاسپي تەڭىزى كۇنىنە وراي «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسى اياسىندا Caspian Sea Action Week 2026 حالىقارالىق ۆولوتەرلىك اپتالىعى وتۋدە.

قازاقستانعا ازەربايجان، رەسەي، يران جانە تۇركىمەنستان دەلەگاتسيالارى كەلدى. باعدارلاماعا وزبەكستان، قىرعىزستان جانە تاجىكستان وكىلدەرى دە قوسىلدى.

6–7 تامىزدا اقتاۋدا ەكولوگيالىق مونيتورينگتىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارى مەن كاسپيدى زەرتتەۋ بويىنشا حالىقارالىق سەمينار مەن دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. عالىمدار مەن ساراپشىلار دەرەكتەر الماسۋدى جانە الداعى بىرلەسكەن جوبالاردى تالقىلادى.

كەلەسى كەزەڭ Caspian Clean Challenge ەكولوگيالىق مارافونى بولدى.

ۆولونتەرلەر جاعالاۋدى تازالاپ، قالدىقتاردى جيناپ، سۇرىپتادى، ەكولوگيالىق جوبالارمەن جانە جاسىل تەحنولوگيالارمەن تانىستى. قاتىسۋشىلار سونداي-اق 80-نەن استام اعاش وتىرعىزىپ، «كاسپي ءوڭىرى ۆولونتەرلەرىنىڭ دوستىق اللەياسىن» سالدى.

سونىمەن قاتار بولاشاق ۇرپاققا جولداۋى بار «ۋاقىت كاپسۋلاسى» ورنالاستىرىلدى.

ەكولوگيالىق اكتسيا بوزجىرا شاتقالىندا جالعاستى. Bozzhyra Clean Up قاتىسۋشىلارى اۋماقتى تازالاپ، ماڭعىستاۋدىڭ تابيعي لاندشافتتارىمەن تانىستى.

كاسپي ءۇشىن تەحنولوگيالىق شەشىمدەر ىزدەستىرىلۋدە

اپتالىقتىڭ بولەك باعىتى — Caspian Innovation Lab حالىقارالىق حاكاتونى.

ونىڭ قاتىسۋشىلارى ەكولوگيالىق مونيتورينگ پەن كاسپي تەڭىزىن ساقتاۋ ءۇشىن قولدانىلۋى مۇمكىن جوبالاردى ازىرلەۋدە. ۇزدىك شەشىمدەر قورىتىندى شارالاردا ۇسىنىلادى.

12 تامىزدا باعدارلامانى ساراپشىلار مەن ۆولونتەرلىك قوزعالىس وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلەتىن Caspian Talks ءسامميتى اياقتايدى. وندا حاكاتون قورىتىندىسى شىعارىلىپ، ىنتىماقتاستىقتىڭ ودان ارعى باعىتتارى ايقىندالادى.

قازاقستان ءۇشىن مونيتورينگكە باسىمدىق بەرۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە بولۋدا: ەل ءبىر مەزگىلدە ءوزىنىڭ عىلىمي بازاسىن ارتتىرىپ، بارلىق كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرىمەن ورتاق جۇمىس مەحانيزمىن قۇرۋعا تىرىسۋدا.

دەرەكتەردىڭ ساپاسى مەن ەلدەردىڭ بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋ قابىلەتى ءوڭىردىڭ الەمدەگى ەڭ ءىرى تۇيىق سۋ ايدىنىندا بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە قانشالىقتى ءتيىمدى جاۋاپ بەرە الاتىنىن انىقتايتىن بولادى.

Abai.kz