ينۆەستيتسيالىق ديپلوماتيا. توقاەۆتىڭ تولىق 7 جىل پرەزيدەنتتىگى بارىسىندا قازاقستانعا 162 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا كەلگەن

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەت باسقارعان كەزەڭىندەگى سىرتقى ساياساتتىڭ كوزگە تۇسە بەرمەيتىن، بىراق ەكونوميكا ءۇشىن اسا ماڭىزدى ءبىر ەرەكشەلىگى بار. كوبىمىز ونى بىلمەيمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدىك ساپارلارىنىڭ ەداۋىر بولىگى ساياسي كەلىسسوزدەرمەن اياقتالمايدى. پرەزيدەنت بارعان ەلدە ءىرى بيزنەس وكىلدەرىمەن جەكە كەزدەسەدى، ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزەدى، ناقتى كومپانيالاردى قازاقستانعا شاقىرادى. كەيىن سول كەلىسسوزدەردىڭ كوبىسى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە، زاۋىتقا، ەلەكتر ستانتسياسىنا، لوگيستيكالىق ورتالىققا نەمەسە ناقتى كاپيتال اعىنىنا اينالعان.

ەندى وسى كوررەلياتسيانى تسيفرمەن تەكسەرىپ شىعايىق. ۇلتتىق بانكتىڭ 2026 جىلعى 30 ماۋسىمدا جاڭارتىلعان ستاتيستيكاسى بويىنشا، قازاقستانعا شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستورلاردان تۇسكەن جالپى ينۆەستيتسيا اعىنى 2019–2025 جىلدارى شامامەن 155,8 ملرد دوللار بولدى. ال 2026 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا تاعى 6,3 ملرد ءتۇستى. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى 2019 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان مەملەكەت باسقارعانىن ەسكەرسەك، 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ونىڭ پرەزيدەنتتىگىنە تولىق 7 جىل تولدى. سوندا جەتى جىلدا ەلىمىزگە 162,1 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا كەلگەن. ءار جىلدا ورتا ەسەپپەن 23 ميلليارد دوللار كەلىپ وتىرعان.

ءتىپتى جىلدار بويىنشا ديناميكانى قاراپ شىعا الامىز. 2019 جىلى 24,4 ميلليارد، 2020 جىلى – 17,2 ملرد، 2021 – 23,8 ملرد، 2022 – 28,2 ملرد، 2023 – 23,9 ملرد، 2024 – 17,9 ملرد، 2025 – 20,5 ملرد، ال 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 6,3 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتىلعان. رەكورد 2022 جىلى قويىلعان. ءدال سول جىلى پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ءبىر كۇن دامىلداماي ساپارلاعانى ەسىمدە. سوندا ءار ساپار ەكونوميكامىز ءۇشىن ناقتى ەسەپتەلەتىن دوللار بولىپ ەففەكتىسىن بەرگەن. بۇل ينۆەستيتسيالىق ديپلوماتيانىڭ كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاي الاتىن جەمىسى.

ەلدەر بويىنشا ايتساق. پرەزيدەنتتىڭ وڭتۇستىك كورەياعا، گەرمانياعا، تۇركياعا، ساۋد ارابياسىنا، سينگاپۋر، بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە جاسالعان ساپارلارىنان كەيىن سول ەلدەردەن اققان ينۆەستيتسيا كولەمى ەكى ەسەگە وسكەن. ال كاتار جانە قىتايمەن بايلانىس ءتىپتى فەنومەنالدى كورسەتكىشكە الىپ كەلدى. 2023 جىلى دەيىن كاتاردىڭ قازاقستانعا ينۆەستيتسياسى نەبارى 9 ميلليون دوللار بولسا، 2025 جىلى بۇل كولەم 1,26 ميلليارد دوللارعا دەيىن، ياعني 14 ەسە وسكەن. قىتايدى الاتىن بولساق، ول ءتىپتى ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيالىق ارىپتەس دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. 2019 جىلى قىتاي بىزگە 1,69 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا بەرسە، 2025 جىلى كورشى ەلدەن 2,83 ميلليارد دوللار تارتىلدى. بيىل بۇل رەكورد تاعى جاڭارۋى مۇمكىن.

ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋ كەرەك. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى قازاق ەلىنىڭ باسشىلىعىنا الەمدىك ەكونوميكا اۋىر جاعدايدا تۇرعان كەزدە، پاندەميادا ءوندىرىس پەن ساۋدا تولىق توقتاعان كەزدە، ينفلياتسيانىڭ ءورشىپ، كاپيتال نارىعىنىڭ داعدارىسقا ۇشىراعان ۋاقىتىندا، سوعىس باستالىپ رەسەيگە سانكتسيالار سالىنعان قيىن كەزدە كەلدى. ول ەل باسقارعان ءبىر دە ءبىر جىل مامىراجاي بولعان جوق. مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 60-65 دوللاردان كوتەرىلمەي قويدى. بۇكىل الەم، ءتىپتى دامىعان ەلدەردىڭ ءوزى ارتىق كاپيتال ءۇشىن، ينۆەستيتسيالار ءۇشىن قاتتى تالاستى. بۇل ۋاقىتتا جىلىنا 23 ميلليارد دوللار ينۆەستتسيا تارتىپ وتىرۋ قازاقستان ءۇشىن ەرلىكپەن پاراپار ەدى. ول ءۇشىن ءار ەلدىڭ بيزنەسىمەن، ناقتى ءبىر كاسىپورىن ديرەكتورىمەن جەكە-جەكە كەزدەسۋ قاجەت بولدى. توقاەۆ ءبارىنىڭ كوڭىلىن تاپتى. قازاقستاننىڭ پەرسپەكتيۆاسى مەن بولاشاعىنا سەندىرە ءبىلدى. قۇرعاق ۋادە بەرگەن جوق، ناقتى ساندار مەن جول كارتاسىن ۇسىندى. گارانتيا بەردى. سول كەزدە ينۆەستور سەندى. جانە قازاقستانعا كەلگەنىنە قازىر ەشبىر ينۆەستور وكىنبەيدى. ولار ءۇشىن ەلىمىز جەمىستى بولدى، ناقتى ديۆيدەندتەرىن جىل سايىن الىپ جاتىر.

باستىسى، مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ جاڭا ينۆەستيتسيالىق كارتاسىن جاسادى. ينۆەستورلار باياعىداي اقش پەن نيدەرلاندى عانا ەمەس، كورەيا، سينگاپۋر، كاتار سىندى جاڭا ويىنشىلارمەن تولىقتى. ينۆەستورلار گەوگرافياسى كەڭەيدى. وسىنىڭ ارتىندا جەتى جىل تالماي جۇگىرگەن ەڭبەك جاتىر.

ايبار ولجاەۆ

Abai.kz

ينۆەستيتسيالىق ديپلوماتيا. توقاەۆتىڭ تولىق 7 جىل پرەزيدەنتتىگى بارىسىندا قازاقستانعا 162 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا كەلگەن

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەت باسقارعان كەزەڭىندەگى سىرتقى ساياساتتىڭ كوزگە تۇسە بەرمەيتىن، بىراق ەكونوميكا ءۇشىن اسا ماڭىزدى ءبىر ەرەكشەلىگى بار. كوبىمىز ونى بىلمەيمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدىك ساپارلارىنىڭ ەداۋىر بولىگى ساياسي كەلىسسوزدەرمەن اياقتالمايدى. پرەزيدەنت بارعان ەلدە ءىرى بيزنەس وكىلدەرىمەن جەكە كەزدەسەدى، ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزەدى، ناقتى كومپانيالاردى قازاقستانعا شاقىرادى. كەيىن سول كەلىسسوزدەردىڭ كوبىسى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە، زاۋىتقا، ەلەكتر ستانتسياسىنا، لوگيستيكالىق ورتالىققا نەمەسە ناقتى كاپيتال اعىنىنا اينالعان.

ەندى وسى كوررەلياتسيانى تسيفرمەن تەكسەرىپ شىعايىق. ۇلتتىق بانكتىڭ 2026 جىلعى 30 ماۋسىمدا جاڭارتىلعان ستاتيستيكاسى بويىنشا، قازاقستانعا شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستورلاردان تۇسكەن جالپى ينۆەستيتسيا اعىنى 2019–2025 جىلدارى شامامەن 155,8 ملرد دوللار بولدى. ال 2026 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا تاعى 6,3 ملرد ءتۇستى. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى 2019 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان مەملەكەت باسقارعانىن ەسكەرسەك، 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ونىڭ پرەزيدەنتتىگىنە تولىق 7 جىل تولدى. سوندا جەتى جىلدا ەلىمىزگە 162,1 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا كەلگەن. ءار جىلدا ورتا ەسەپپەن 23 ميلليارد دوللار كەلىپ وتىرعان.

ءتىپتى جىلدار بويىنشا ديناميكانى قاراپ شىعا الامىز. 2019 جىلى 24,4 ميلليارد، 2020 جىلى – 17,2 ملرد، 2021 – 23,8 ملرد، 2022 – 28,2 ملرد، 2023 – 23,9 ملرد، 2024 – 17,9 ملرد، 2025 – 20,5 ملرد، ال 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 6,3 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتىلعان. رەكورد 2022 جىلى قويىلعان. ءدال سول جىلى پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ءبىر كۇن دامىلداماي ساپارلاعانى ەسىمدە. سوندا ءار ساپار ەكونوميكامىز ءۇشىن ناقتى ەسەپتەلەتىن دوللار بولىپ ەففەكتىسىن بەرگەن. بۇل ينۆەستيتسيالىق ديپلوماتيانىڭ كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاي الاتىن جەمىسى.

ەلدەر بويىنشا ايتساق. پرەزيدەنتتىڭ وڭتۇستىك كورەياعا، گەرمانياعا، تۇركياعا، ساۋد ارابياسىنا، سينگاپۋر، بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە جاسالعان ساپارلارىنان كەيىن سول ەلدەردەن اققان ينۆەستيتسيا كولەمى ەكى ەسەگە وسكەن. ال كاتار جانە قىتايمەن بايلانىس ءتىپتى فەنومەنالدى كورسەتكىشكە الىپ كەلدى. 2023 جىلى دەيىن كاتاردىڭ قازاقستانعا ينۆەستيتسياسى نەبارى 9 ميلليون دوللار بولسا، 2025 جىلى بۇل كولەم 1,26 ميلليارد دوللارعا دەيىن، ياعني 14 ەسە وسكەن. قىتايدى الاتىن بولساق، ول ءتىپتى ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيالىق ارىپتەس دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. 2019 جىلى قىتاي بىزگە 1,69 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا بەرسە، 2025 جىلى كورشى ەلدەن 2,83 ميلليارد دوللار تارتىلدى. بيىل بۇل رەكورد تاعى جاڭارۋى مۇمكىن.

ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋ كەرەك. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى قازاق ەلىنىڭ باسشىلىعىنا الەمدىك ەكونوميكا اۋىر جاعدايدا تۇرعان كەزدە، پاندەميادا ءوندىرىس پەن ساۋدا تولىق توقتاعان كەزدە، ينفلياتسيانىڭ ءورشىپ، كاپيتال نارىعىنىڭ داعدارىسقا ۇشىراعان ۋاقىتىندا، سوعىس باستالىپ رەسەيگە سانكتسيالار سالىنعان قيىن كەزدە كەلدى. ول ەل باسقارعان ءبىر دە ءبىر جىل مامىراجاي بولعان جوق. مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 60-65 دوللاردان كوتەرىلمەي قويدى. بۇكىل الەم، ءتىپتى دامىعان ەلدەردىڭ ءوزى ارتىق كاپيتال ءۇشىن، ينۆەستيتسيالار ءۇشىن قاتتى تالاستى. بۇل ۋاقىتتا جىلىنا 23 ميلليارد دوللار ينۆەستتسيا تارتىپ وتىرۋ قازاقستان ءۇشىن ەرلىكپەن پاراپار ەدى. ول ءۇشىن ءار ەلدىڭ بيزنەسىمەن، ناقتى ءبىر كاسىپورىن ديرەكتورىمەن جەكە-جەكە كەزدەسۋ قاجەت بولدى. توقاەۆ ءبارىنىڭ كوڭىلىن تاپتى. قازاقستاننىڭ پەرسپەكتيۆاسى مەن بولاشاعىنا سەندىرە ءبىلدى. قۇرعاق ۋادە بەرگەن جوق، ناقتى ساندار مەن جول كارتاسىن ۇسىندى. گارانتيا بەردى. سول كەزدە ينۆەستور سەندى. جانە قازاقستانعا كەلگەنىنە قازىر ەشبىر ينۆەستور وكىنبەيدى. ولار ءۇشىن ەلىمىز جەمىستى بولدى، ناقتى ديۆيدەندتەرىن جىل سايىن الىپ جاتىر.

باستىسى، مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ جاڭا ينۆەستيتسيالىق كارتاسىن جاسادى. ينۆەستورلار باياعىداي اقش پەن نيدەرلاندى عانا ەمەس، كورەيا، سينگاپۋر، كاتار سىندى جاڭا ويىنشىلارمەن تولىقتى. ينۆەستورلار گەوگرافياسى كەڭەيدى. وسىنىڭ ارتىندا جەتى جىل تالماي جۇگىرگەن ەڭبەك جاتىر.

ايبار ولجاەۆ

Abai.kz