پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىتايعا جۇمىس ساپارى اياسىندا All China Review باسىلىمىندا قازاقستان تۋرالى ماقالا جارىق كوردى. ونداەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنداعى قازىرگى جەتىستىكتەرى مەن قازاقستانەكونوميكاسىنىڭ شەتەلدىك ينۆەستيتسيانى نە سەبەپتى بارعان سايىن كوبىرەكتارتىپ وتىرعانى ءسوز بولادى. سونىڭ نەگىزگى تۇستارىنا توقتالايىق.

بىرىنشىدەن, اشىعىن ايتۋ كەرەك: بۇگىندە قازاقستان – وڭىردەگى ەڭ ءىرىەكونوميكا. دەمەك, ەڭ ۇلكەن ءارى ەڭ تارتىمدى نارىق تا وسى. مۇنى ناقتىساندار دالەلدەيدى.

قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى جالپى ىشكى ءونىمى 147,1 ملرد دوللاربولاتىن وزبەكستاننان ەكى ەسەدەن دە اسادى. ال وڭىردەگى وزگە ەلدەرمەنسالىستىرساق, ايىرماشىلىق ودان دا ايقىن: تۇرىكمەنستان ەكونوميكاسى 77,4 ملرد دوللار, قىرعىزستان – 21,6 ملرد دوللار, تاجىكستان – 17,5 ملرد دوللاردەڭگەيىندە باعالانعان.

جان باسىنا شاققانداعى ءجىو كورسەتكىشىندە دە قازاقستاننىڭ باسىمدىعىانىق بايقالادى. قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش شامامەن 15 مىڭ دوللارعاجەتكەن. تۇرىكمەنستاندا – 11,6 مىڭ دوللار, وزبەكستاندا – 3,8 مىڭ دوللار, قىرعىزستاندا – 3 مىڭ دوللار, ال تاجىكستاندا – 1,7 مىڭ دوللار.

قازاقستان مەن كورشى ەلدەر اراسىنداعى مۇنداي ايىرماشىلىق ەكونوميكانىڭونىمدىلىگى جوعارى ەكەنىن جانە قوسىلعان قۇن كولەمىنىڭ الدەقايدا كوپ ەكەنىنكورسەتەدى. ال ينۆەستورلار ءۇشىن ءدال وسى ماڭىزدى.

ەكىنشىدەن, ماقالا اۆتورلارى قازاقستاندا كاپيتالدىڭ شوعىرلانۋى ۇزاقجىلدار بويى قالىپتاسقانىن اتاپ وتەدى.

ينۆەستورلاردى مۇندا ىشكى نارىقتىڭ سىيىمدىلىعى, تابيعي رەسۋرستار قورى, ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىنداعى ءتيىمدى گەوگرافيالىق ورنالاسۋى, قارجىينفراقۇرىلىمى جانە ءىرى حالىقارالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ تاجىريبەسىقىزىقتىرادى. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياساتىرەتتەۋدىڭ بولجامدىلىعىن ودان ءارى ارتتىرۋعا جانە ينۆەستورلارعا ۇزاقمەرزىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قولايلى جاعدايقالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.

وسى تۇستا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۇراقتى ءارى تۇسىنىكتى بيزنەسورتاسىنىڭ ماڭىزىن بىرنەشە رەت اتاپ وتكەنىن ەسكە العان ءجون. سونىڭناتيجەسىندە قازاقستان حالىقارالىق كومپانيالار ءۇشىن ورتالىق ازياداعىەڭ ءىرى ءارى ەڭ دامىعان ينۆەستيتسيالىق الاڭعا اينالىپ وتىر.

ۇشىنشىدەن, حالىقارالىق باعالاۋلار بويىنشا قازاقستان ەكونوميكالىقكۇردەلىلىك پەن ەكونوميكالىق ەركىندىك رەيتينگتەرىندە ورتالىق ازياداعىوزگە ەلدەردەن جوعارى ورىندا تۇر.

بۇل كورسەتكىشتەر ماڭىزدى, ويتكەنى ولار وندىرىستىك قۇزىرەتتەردىڭ دامۋدەڭگەيىن, بيزنەس ورتانىڭ ساپاسىن جانە نارىقتىق ينستيتۋتتاردىڭ جاي-كۇيىنكورسەتەدى.

ەكونوميكالىق كۇردەلىلىك يندەكسىندە قازاقستان الەم بويىنشا 55-ورىندا تۇر جانە وڭىردەگى باسقا مەملەكەتتەردىڭ بارىنەن ەداۋىر الدا كەلەدى. بۇلرەيتينگ ەكونوميكانىڭ تەحنولوگيالىق تۇرعىدان كۇردەلى ءونىم ءوندىرۋ جانەەكسپورتتاۋ قابىلەتىن, سونداي-اق وندىرىستىك جانە ونەركاسىپتىك الەۋەتتىڭدەڭگەيىن باعالايدى.

ال ەكونوميكالىق ەركىندىك يندەكسىندە قازاقستان 68-ورىندا. بۇل رەيتينگتىجاساۋ كەزىندە مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋ, مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ تيىمدىلىگى, ەكونوميكانىڭ اشىقتىعى جانە بيزنەستى جۇرگىزۋ جاعدايلارى ەسكەرىلەدى.

All China Review اۆتورلارى قازاقستاننىڭ وڭىردەگى كوشباسشىلىق پوزيتسياسىەكونوميكاسىنىڭ اۋقىمى مەن قۇرىلىمىنا, ينستيتۋتتارىنىڭ ساپاسىنا جانەۇزاق مەرزىمدى كاپيتالدى تارتۋ قابىلەتىنە نەگىزدەلگەنىن اتاپ وتەدى.

ەلىمىز مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتىپ, نارىقتىق ينستيتۋتتاردىنىعايتىپ, ينۆەستورلار ءۇشىن جاعدايدى جاقسارتىپ كەلەدى. بۇل باعىتتاكونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ دا ىقپالى زور. ويتكەنى ول باسقارۋ تيىمدىلىگىنارتتىرىپ, ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن كۇشەيتەدى.

وسىنىڭ بارلىعى حالىقارالىق ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپوتىر.

ينۆەستورلار ءۇشىن ينۆەستيتسيا سالۋداعى نەگىزگى ولشەمدەردىڭ قاتارىندارەتتەۋدىڭ بولجامدىلىعى, مەنشىك قۇقىعىنىڭ قورعالۋى جانە ەكونوميكالىقساياساتتىڭ تۇراقتىلىعى بار. قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار ءدالوسى تالاپتارعا جاۋاپ بەرەدى. سوندىقتان ەلىمىزگە شەتەلدىك بيزنەسبۇرىنعىدان دا كوبىرەك كەلىپ, ينۆەستيتسيا كولەمى ارتىپ كەلەدى.

جالپى العاندا, قازاقستان – ورتالىق ازياداعى ءسوزسىز كوشباسشى. الوڭىردەگى باسقا ەلدەردىڭ بۇل دەڭگەيگە جەتۋى ءۇشىن ءالى تالاي جىل قاجەت.

Abai.kz