23 شىلدە ساعات 18:01-دەن باستاپ قازاقستاندا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنا ۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات كەزەڭى رەسمي تۇردە باستالدى. الدا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر، كوپشىلىك الدىندا ءسوز سويلەۋلەر، تەلەدەباتتارجانە سايلاۋالدى باعدارلامالاردىڭ تانىستىرىلىمدارى وتەتىن ءبىر ايلىق كەزەڭ تۇر. 23 تامىزدا قازاقستاندىقتاردىڭ الدىندا جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەل بويىنشا سايلاناتىن العاشقى قۇرىلتايدىڭ قۇرامىن انىقتاۋ تۇر.

ناۋقاننىڭ باستالۋىنا قاراي وسك پارتيالىق تىزىمدەردى تىركەۋدى اياقتادى. تىركەۋدەن كەيىن تەك ەكى تىزىمدە وزگەرىس بولدى. سونىمەن, Respublica ناۋقانىن 75 كانديداتپەن، ال «بايتاق» 47 كانديداتپەن جالعاستىرادى. بارلىعى دەپۋتاتتىق مانداتتار ءۇشىن 545 كانديدات كۇش سىناسادى. ولاردىڭ شامامەن 44%-ىنايەلدەر، جاستار جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قۇرايدى.

جەرەبە قورىتىندىسى بويىنشا ساياسي پارتيالار سايلاۋ بيۋللەتەنىنە مىناداي تارتىپپەن ورنالاستىرىلادى: «ادىلەت»، وسدپ، «بايتاق»، قحپ، «اۋىل»، «اق جول» جانە Respublica.

ۇگىت-ناسيحات باستالا سالىسىمەن بىردەن دەرلىك پارتيالار بەلسەندى جۇمىسقا كىرىستى. بۇل رەتتە ناۋقاننىڭ باستالۋى عانا ورتاق بولعانىمەن، وزدەرىتۋرالى مالىمدەۋ تاسىلدەرى مۇلدەم ءارتۇرلى بولىپ شىقتى.

«ادىلەت» پارتياسى اۋقىمدى ۇيىمداستىرۋشىلىق ناۋقانعا باسىمدىق بەردى. بۇكىل ەل بويىنشا وڭىرلىك جانە اۋماقتىق شتابتار ءبىر مەزگىلدە جۇمىسىن باستاپ, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا شامامەن 30 مىڭ سەنىمدى وكىل تارتىلدى. ورتالىق شتاب ەرەكشە فورماتتا اشىلدى – سالتاناتتى ءراسىمدى العاش رەت جيمودەراتورى وتكىزدى. ەندى پارتيا وڭىرلەردەگى جۇمىسقا باسا نازار اۋدارۋدىكوزدەپ، بءىر اي ىشىندە سايلاۋشىلارمەن 21 مىڭنان استام كەزدەسۋ وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق (جسدپ) پارتيا ناۋقانىن كانديداتتار كومانداسى مەن سايلاۋالدى باعدارلامانىڭ تانىستىرىلىمىنان باستاپ،  بىر مەزگىلدە ازاماتتارمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا فورماتتارىن جاريالادى. جسدپ توراعاسى اسحات راحيمجانوۆ پارتيا قازىرگى ناۋقانىن الدىڭعى ناۋقانمەن ساباقتاستىق نەگىزىندە قۇرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، سوتسيال-دەموكراتتار وتكەن سايلاۋدا سايلاۋشىلارعا بەرگەن مىندەتتەمەلەرىن دايەكتى تۇردە ورىنداعان جانە جاڭا شاقىرىلىمداعى جۇمىس بارىسىندا دا وسىنداي ءتاسىلدى ۇستانۋعا نيەتتى. ول جسدپ قازاقستانداعى جالعىز وپپوزيتسيالىق پارتيا بولىپ قالا بەرەتىنىن دە جەكە اتاپ ءوتتى.

وسى جاعدايدا «بايتاق» جاسىلدار پارتياسى ناۋقاندى جاڭا جوبالاردىڭ تانىستىرىلىمىنان ەمەس، سايلاۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنا ارنالعان ۇندەۋدەن باستاۋدى ۇيعاردى. ونىڭ توراعاسى زاڭناما تالاپتارىن ساقتاۋعا، ءوزارا تيىسۋدەن باس تارتۋعا جانە ساياسي پىكىرتالاستى قارسىلاستارىنىڭ جەكە باسىنا ەمەس، باعدارلامالاردىڭ مازمۇنىنا قاتىستى جۇرگىزۋگە شاقىردى. پارتيانىڭ پىكىرىنشە، سايلاۋ اياقتالعاننان كەيىن بارلىق ساياسي كۇشتەر ءبىر ەلدە جۇمىسىن جالعاستىرماق، سوندىقتان دا سايلاۋالدى ناۋقان دۇرىس جانە زاڭ اياسىندا ءوتۋى ءتيىس.

قازاقستاننىڭ حالىق پارتياسى ناۋقان اشىلۋىندا رەسمي پارتيالىق ءانۇران مەن پارتيالىق جوبالار مەن قوعامدىق باستامالار نەگىزىندە جاسالعان بەينەبايانىن تانىستىردى. سونىمەن قاتار بۇكىل ەل بويىنشا 155 سايلاۋالدىشتاب جۇمىسىن باستاپ، ولار سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزەتىن نەگىزگى الاڭدارعا اينالۋى ءتيىس.

«اۋىل» پارتياسى رەسپۋبليكالىق شتابىن اشىپ، الداعى جۇمىستىڭ اۋقىمىن بىردەن بەلگىلەدى. ۇگىت-ناسيحات كەزەڭىندە پارتيا 6 500-دەن استام ءىس-شارا وتكىزىپ، ەكى ميلليوننان استام سايلاۋشىنى قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر. باعدارلامانىڭ باستى نازارىندا اۋىلدى دامىتۋ، وڭىرلىك ينفراقۇرىلىم، ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە الەۋمەتتىك ساياسات ماسەلەلەرى قالىپ وتىر.

«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى, ءوز كەزەگىندە، بارلىق ءوڭىر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ناۋقاننىڭ رەسمي اشىلۋىنان كەيىن بىردەن الماتى تۇرعىندارىمەن العاشقى كەزدەسۋلەرگە كىرىستى. سالتاناتتى راسىمگە ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرى بەينەبايلانىس ارقىلى قوسىلىپ، وسىدان كەيىن پارتيا وكىلدەرى الماتى تۇرعىندارىمەن العاشقى كەزدەسۋلەرىن وتكىزدى. ناۋقاننىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن دەموكراتيالىق پارتيانىڭ ءتورايىمى دانيا ەسپاەۆا پارتيا ءوز ناۋقانىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرعان نەگىزگى تاقىرىپتاردى بەلگىلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا ينۆەستيتسيالىق ساياسات، بىرقاتار جوبالاردى ىسكە اسىرۋ شارتتارى جانە زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ ماسەلەلەرى بار.

ءوز كەزەگىندە «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى ءراسىمىنىڭ باستى وقيعاسى پارتيانىڭ بارلىق وڭىرلىك فيليالدارىن بىرىكتىرگەن تەلەكوپىر بولدى. باتىرمانى سيمۆولدىق تۇردە باسۋ ارقىلى بۇكىل ەل بويىنشا ناۋقاننىڭ رەسمي باستالعانى جاريالاندى. اشىلۋ بارىسىندا پارتيا ءتورايىمى ۇگىت-ناسيحات كەزەڭىنىڭ باستالعانىن اتاپ ءوتىپ، ناۋقاندى وتكىزۋدىڭ نەگىزگى ۇيىمداستىرۋشىلىق تاسىلدەرىن تانىستىردى.

Respublica پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى ناۋقانىنا بارلىق وڭىرلىك شتابتار اشىلۋ راسىمىنە ءبىر ۋاقىتتا قوسىلىپ، ال پارتيا توراعاسى ايداربەك حودجانازاروۆ بولىپ جاتقان ءساتتى سمارت-كوزىلدىرىك ارقىلى تىكەلەي ەفيردە كورسەتتى. پارتيا وكىلدەرى ناۋقاندى اشىق ديالوگ پەن قازىردىڭ وزىندە ىسكە اسىرىلعان نەمەسە قابىلداۋعا ۇسىنىلىپ وتىرعان ناقتى شەشىمدەردى تالقىلاۋ نەگىزىندە قۇرۋعا نيەتتى ەكەنىن مالىمدەدى. بۇل رەتتە جەرەبە قورىتىندىسى بويىنشا سايلاۋ بيۋللەتەنىندە 7-نومىرگە يە بولعان Respublica بۇل ناتيجەنى ۇلتتىق سيمۆوليكامەن بايلانىستىردى.

وسىلايشا كەشە ءۇگىت-ناسيحاتتىڭ العاشقى كۇنى پارتيالاردىڭ سايلاۋشىلارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ ءارتۇرلى تاسىلدەرىنە باسىمدىق بەرەتىنىن كورسەتتى. بىرەۋلەرى تەحنولوگيالىق شەشىمدەر ارقىلى نازار اۋدارتۋعا تىرىسسا، ەكىنشىلەرى شتابتاردىڭ كەڭ جەلىسىنە باسا ءمان بەرەدى، ۇشىنشىلەرى ستاندارتتان تىس فورماتتاردى تاڭدايدى نەمەسە مازمۇندى ساياسي پىكىرتالاسقا جۇگىنەدى. سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات داۋىس بەرۋگە دەيىنگى كۇننىڭ الدىنداعى كۇنگە دەيىن جالعاسادى. وسى كەزەڭدە ساياسي پارتيالار سايلاۋ تۋرالى زاڭنامادا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردى وتكىزۋدى جالعاستىرادى.

Abai.kz