الەمدىك گەوساياساتتا جاساندى ينتەللەكت جاھاندىق باسقارۋ جۇيەسىن قايتا قۇرۋدا، ال باسقارۋ ستاندارتتارى بويىنشا باسەكەلەستىك كۇن سايىن كۇشەيۋدە. ۇلى دەرجاۆالار اراسىنداعى باسەكەلەستىك اياسىندا دامۋشى ەلدەر مەن تاساداعى ايماقتاردىڭ وزدەرىنىڭ تسيفرلىق ەگەمەندىگىن قالاي قورعاي الاتىنى بارعان سايىن ماڭىزدى ماسەلەگە اينالۋدا. ونىڭ ىشىندە قازاقستان دا بار.

سول ماقساتتا ەلىمىزدە 2025-جىلدىڭ 18-قىركۇيەگىندە «جاساندى ينتەلەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى» قۇرىلدى. ءسويتىپ قازاقستان ورتالىق ازياداعى العاشقى كەشەندى جاساندى ينتەللەكت تۋرالى زاڭدى قابىلدادى.

بۇل باعىتتى دامىتۋدا قازىرگى تاڭدا جي سالاسىندا كوشباسشىعا اينالىپ كەلە جاتقان شىعىس كورشىمىزبەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى ەرەكشە ەكەنى انىق.

«ساندىق جىبەك جولى» اتانعان بۇل ىنتىماقتاستىق  ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسيا سالۋ جانە تەحنولوگيالاردى بەرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى، بۇل بايلانىستار ەگەمەندىكتى قۇرمەتتەۋ جانە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورتاق قاعيداتتارىن نەگىزگە الۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى.

ءبىر جاعىنان، قىتايدىڭ قولدانبالى ستسەناريلەردە، ونەركاسىپتىك تىزبەكتەردە جانە تەحنولوگيالىق ەكوجۇيەلەردە جيناقتاعان تاجىريبەسى بار; ەكىنشى جاعىنان، قازاقستاننىڭ ينستيتۋتسيونالدىق قۇرىلىستا، تسيفرلىق قارجىلاندىرۋدا جانە ەسەپتەۋ ينفراقۇرىلىمىندا جەدەل دامۋى بار. ەكى تاراپتىڭ دا ءوزارا تولىقتىراتىن ارتىقشىلىقتارى - قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى پراگماتيكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءوسۋ نۇكتەسىنە - جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى جاڭا ساتىعا، جاڭا دەڭگەيگە  نەگىز بولۋدا.

قازاقستاننىڭ 2026 جىلدى «تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى» دەپ بەلگىلەگەنى بەلگىلى.

16 شىلدە كۇنى تۇستەن كەيىن قحر توراعاسى سي تسزينپين شانحايدا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆپەن كەزدەستى. توقاەۆ قىتايعا 2026 جىلعى دۇنيەجۇزىلىك جاساندى ينتەللەكت كونفەرەنتسياسىنا جانە جاساندى ينتەللەكتتى جاھاندىق باسقارۋ جونىندەگى جوعارى دەڭگەيلى كەزدەسۋگە قاتىسۋ ءۇشىن باردى. سول كۇنى 29 ەلدىڭ وكىلدەرى شانحايدا «دۇنيەجۇزىلىك جاساندى ينتەللەكت ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە» (WAICO) قول قويدى، بۇل 29 ەل ۇيىمنىڭ نەگىزىن قالاۋشى مۇشەلەرى اتانسا، ال قازاقستان نەگىزىن قالاۋشى تولىققاندى مۇشە رەتىندە قاتىستى.

سونداي-اق، 16 شىلدەدە توقاەۆ قىتايدىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيالارىنىڭ جەتەكشىلەرىمەن دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا كەزدەسۋ وتكىزدى. توقاەۆتىڭ شانحايعا جۇمىس ساپارى كەزىندە قىتاي مەن قازاقستان جالپى سوماسى 15 ميلليارد اقش دوللارىنان اساتىن 70-تەن استام كوممەرتسيالىق كەلىسىمگە قول قويدى.

بۇل ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ديپلوماتياسىنان باستاپ كوپجاقتى باسقارۋعا، تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمنان باستاپ وزىق وندىرىسكە دەيىنگى ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىنىڭ ايقىن كورسەتكىشى.

ياعني قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ءداستۇرلى ينفراقۇرىلىمدىق بايلانىستان ساندىق ينفراقۇرىلىم، تەحنولوگيالىق يننوۆاتسيالار جانە باسقارۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق سياقتى جاڭا ساتىعا جەتتى دەگەن ءسوز.

قىتاي ساراپشىلارى جاڭا ارىپتەستىكتى - «اقىلدى سەرىكتەستىك» دەپ ءدال ستپاتتاپ وتىر.

بيىلعى دۇنيەجۇزىلىك جاساندى ينتەللەكت كونفەرەنتسياسىنىڭ «اقىلدى سەرىكتەستەر، ورتاق بولاشاق» تاقىرىبى دا سونى ناقتىلايدى.

Abai.kz