Jwma, 22 Qaraşa 2019
46 - söz 930 1 pikir 6 Qaraşa, 2019 sağat 12:36

Bizde "qwrılımsız basqarudıñ" üş ädisi bar

Şılqığan baylar tek jurnal oqıp, aqparat alğanıñız üşin nege 1 000 000 $ töleuge dayar?

Qoğamdı basqaru üşin partiya qwruğa boladı. Öz sanasındağı haqiqatın özge adamdardıñ şekesine jabıstıru üşin ne istelmey jatır. Tipti psihologiyalıq sabaq ötkizuden bastasañda boladı. Öytkeni jat ağımi piğılıñdı Freydtiñ ädisimen jetkizseñ qoğamda sezbey qaladı. Aqımaq qoy. Körmey qaladı. Aqtalsañda bilmeydi.Tañqalam osı nege jat ağımğa tän aqidaui ilimdi jetkizuşiler psihologiyalıq sabaq ötkizuge äues? Aytpaqşı. Iä. Aytpaq oyım bwğan mülde qatısı joq.

Qoğamdı basqarudıñ türli ädisteri bar deyikşi. Belgili bir "struktura, qwrılım arqılı basqaru". Mısalı memlekettik jüye sonday. Äkim bar, äkimşilik bar. Basşı bar, qosşı bar. Tapsırmanı beruşi bar, orındauşı qwrılım, jüye bar. Bwl tüsinikti. Közge körinip twrğan basqaru türi. Kim baqarıp otır bilip otırasıñ. Şükir!

Basqarudıñ basqada joldarı bar. Onı "qwrılımsız basqaru" dep aytadı. Gäp osında. Qwrılımsız basqaruda tikeley basqaru sipatı bolmaydı. Eşkimdi küştep, zorlap bağınuğa mäjbürlemeysiñ. Aqırıınndap jaulap aladı. Öytkeni, onıñ qwrılımı joq. Bwl memleket üşin de, qoğam üşin de qauipti. Sebebi kim basqarıp, kim qaydan kelip, qaydan ketip jatqanın eşkim, eşteñe bilmeydi. Onday qarudıñ bizde üşeui bar.

Eñ birinşi, eñ quattı basqaru qaruı "Metodologiya - dünietanım" dep ataydı. Qoğamnıñ sanasın, tanımın jalğan senim-nanımmen ulay alsañ ol halıqtı mäñgi basqarasıñ. Ämirlik ornatasıñ. Dünietanımdıq deñgeyde basqaru – eñ quattı basqaru qwralı. Onımen oynauğa bolmaydı. Qoğamnıñ sanasına jalğan dünietanım kirgize alsañ, ol eñ ülken jetistik. Öytkeni, sananı programmalau oñay jwmıs emes. Ol jaqın 1000 jıldıqta öşpeydi. Sondıqtan, şirk, bidğa, şın islam, şın tauhid täuelsizdik alğannan keyin kelip, oğan deyingi atalarımız adasqanı turalı sananı qalıptastırsañ boldı. Sonan soñ, adam sanasındağı tüsinikti öşirip kör?! Öşeme? Basqa bir wlt bolıp şığa keledi.

Qoğamdı qwrılımsız basqarudıñ ekinşi bir joyqın türi "Hronologiya - Tarih". Tarihın joğaltqan halıq – tamırı joq tal sekildi. Tarihi jadı bwrmalanıp, dästürin öşirgen halıq – ölgen halıq. Bwl öte mwqiyat, öte näzik jılbısqı basqaru türi. Sondıqtan, tarihi derekterdi, mätinderdi bwrmalap, tarihi tanımdı öşiruge tırısatını sondıqtan. Tarihtı qayta qarastırıp, qayta jazuğa wmtıladı. Tarihta ötken wlı twlğalardı joqqa şığarıp, eñbekterin wmıttıradı. Boldı. Ne bolğanın bilmey qaladı.

Bwlda oñay bağıt emes. "Faktologiya - Aqparat" – aqparat turalı ilim. Basqarudıñ eñ ozıq, jetilgen nwsqası. Aqparattıq zamanda "aqparattıq qaru" jasap, ärine virusı boluı kerek, halıqtıñ arasına tastasañ boldı. Joyqın jarılıs jasauğa boladı. Olardıñ maqsatı aqparattıq soğıs alañına erkin kiru. Iä, mümkindik berseñ boldı. Sondıqtan, köbinese jeke aqparattıq qwraldarın jasauğa tırısadı. Tanımal telearnalar, aqparat qwraldarı men tiisti mekemelerde jaqtastarı jauaptı qızmetterge ornalastırıladı. Olar aqparattıq jauıngerler retinde qızmet etedi.

Endi bir swraq. Osı uaqıta deyin, iä 30 jıl boyı tiisti mekemeler ne istedi? Qızıqsız swraq pa? Meniñşe qasiretke tolı swraq.
Mıñ jarım jıldıq sabaqtastığı üzilmegen dästürli mektebimiz bolğan. Bolğan emes, Boldı! Tarihi kitaptıñ kez kelgenin aşıp qalsañ dälel tolıp twr. Sol ruhani mektebimiz küşti bolğanı sonşa halqımızdıñ maqal-mätelderi, dästüri, ertegileri, qissaları men dastandarı, jırları men küyleri, mädenieti sonıñ negizinde qalıptastı. Solay ma? Solay. Ortaq ruhani sanamız bolğan ba? Bolğan. Qazirgidey şala bülinbegen edi. Sonıñ bärin jasağan twlğalar boldı ma? Älde ol öz özinen qalıp tasa qaldı ma?

Ata babamızdıñ jolı bir bölek, biz bir bölek qayda ketip baramız? Sonda biz ata baba jolınan ajırap qazaq bolamız dep twrmız ba? Älde ne maqsat bar?

Endi sol tanımdı damıtuğa jwmıs jasaldı ma? Aqılğa qonımdı nätije bar ma, joq pa? Joq bolsa, nege joq?

Äset Bektwrdıñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

1 pikir