Senbi, 6 Mausım 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 12312. Jazılğandar — 6903. Qaytıs bolğandar — 52
Anıq 1301 15 pikir 15 Säuir, 2020 sağat 10:09

Qoğam men memleketti biriktiretin qazaq halqı men memlekettik til

Prezident Q.Toqaevqa,
QR Parlamenti men Ükimetine!

Pandemiya men älem ekonomikasınıñ dağdarısı eldegi negizgi mäseler men basımdı salalarğa qayta qaraudı talap etedi:

1. Karantin kezinde twrğındardıñ 65-70% köpqabattı üylerde qamalıp otır. Sebebi, 2003 jılı Jer Kodeksindegi är azamatqa beriletin on sotıq pen sayajay mäselesi äli tolığımen şeşilgen joq.

2016 jılı «Qazaqstan Al'yansı» respublikalıq qauımdastığınıñ (QA) talabımen 1760 adam on sotka alğanımen bwl mäsele jäne QA 2018 jılı eki mln adamğa jer beru jäne jastardı baspanamen qamtitın üy salu tolıq şeşilgen joq.

Eñbek etetin eldi qañtarıp wstap otırğan biliktiñ kereğar sayasatı. Eldi öz azıq-tüligimizben tolıq qamtamasız etkende teñgeniñ inflyaciyası 60-65% tömendeydi, yağni twraqtaydı. Memlekettik satqındar onıñ ornına Qıtayğa 1,7 mln. ga, endi EAEO elderine jer beremiz degendi şığardı. Wrı-qarı bilegen elde bereke bolmaytını osıdan. Halıq masıldıqtan arılıp, öz jeri men biligine ie bolmay, bwl keleñsiz ister jalğasa beredi;

2. Qazaqstandı şikizatqa täueldi dağdarıstan qwtqaratın bir jol - ol ğılım men innovaciyanı damıtu.

Damığan jäne damuşı elderdiñ ayırmaşılığı olardıñ ekonomikasındağı innovaciyanıñ ülesinde. Mısalı, AQŞ ekonomikasındağı innovaciyanıñ ülesi 51%, Şveycariyada 62%, QR 0,96%.
Innovaciya jılına 31-33% ösim beretin ekonomikanıñ birden-bir salası.

29 jılda ğılımğa JİÖ-niñ 0,14% qarjı yağni damitın jäne damığan elderden 22-25 ese az bölinip ğılım men innovaciya qwrıdı. Ğılım men innovaciyağa qarjı bölmegen el basqa eldiñ äskerin asıraydı (olar jaulap alğannan keyin);

3. QR qorğanıs deñgeyi 80-85 orındarda jäne äskeriniñ sanı Şeşenstannıñ sarbazdarınan da kem, eldegi policiyadan 1,5 ese az, türmedegilerdiñ sanı boyınşa älemde 18 orındağı jandarmeriyalıq rejim bolıp qaluda. Qorğanısqa böletin qarjını 2021 j. bastap 4,5-5,0 ese, 2025 j. on ese ösiru qajet;

4. Eldi qorğap, qoğam men memleketti biriktiretin Qazaq halqı men memlekettik til. Memlekettik tildi damıtpaytın barlıq deygeydegi mäñgürt şeneunikterdi ketirip, Parlamentti taratpay memleket müddesi saqtalmaydı yağni ol damımaydı. El, «Qazaqstan halqı» degen qalaymaqan teñeu, jeke basqa tabınğan ataular t.b. jasandılıqtan qwtılmay bwl elde twraqtılıq bolmaydı. Qoğamdağı memlekettik tildiñ yağni memlekettik biliktiñ (Prezident joldauları...) äseri 20-25% ğana, al Ükimet statistika nemese äleumettik mekemeniñ qızmetin ğana atqaruda. Memlekettik til men instituttardı damıtuğa qarjını 5-7 ese ösiru qajet;

5. Qoğamdı damıtatın negizgi küş – orta taptıñ (däriger, mwğalim, injener, ğalım...) tabısın Parlament deputattarımen teñestirgende qoğamda damu bastaladı. Bwl aksioma.

Joğarıdağı mäselelerdi şeşuge eldegi byurokratiya men korrupciyadan keletin $$0 mlrd. şığındı elge qajetti bağıtqa bwrsa jetedi.

Janwzaq Äkim

Abai.kz

15 pikir