Särsenbi, 8 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 709. Jazılğandar — 54. Qaytıs bolğandar — 7
Jañalıqtar 1587 0 pikir 23 Şilde, 2012 sağat 07:14

Qajığwmar Şabdanwlı. Qılmıs (jalğası)

IV

Kürsinip jiberip, arbanı 3-şi auıldağı Düysen mektebine qaray bwrğızdım. Jaña bürlep kele jatqan jusandı jazıq dala, jaynağan şuaqtı kün, qalay jürseñ de qauipsiz, tınıs keñite añqığan jwparlı lep. Kökiregimdi tarıltıp kele jatqan, tek Maqpal ğana. «İşimnen özinen bir lebiz esti almay keter me ekenmin!» -dep qınjılamın. «Ras saqşı qwtqarğan bolsa, eñ wzağanda aqpan ayında-aq hat jazar edi ğoy!»...

Maqpal qaqpanğa tüsken Döñgelekşi jiegine jete bere arbadan sekirip tüstim. Sondağı arpalısta tereñirek tüsken sıñar tabannıñ izi tabılsa da süygim kelgendey, qwmarta, qadala izdedim sol mañdı. Eki qıs bir jazdıñ jauını men jeli barlığın öşirip joğaltıptı. «Jüregindegi lapıldağan otın da osılay öşirip ketti meken!» -dep qalğanımda közimnen jas ırşıdı. Arbağa qayta kelip otırıp, qos terektiñ twsına kelgende tağı da sekire jöneldim. Wmtılmas qasietti «tösegimizdi» siır aunap, bwqa tarpıp oyrandağanday qarğa, qaraqws sañğırığı da jatır. Ondağı şalğın-qiyaqtan eşteñe joq! Jaña köriskenimizde, onan keyin jolığıp, ayrılısar şaqtardağı qayta-qayta qayrılısıp, süyisulerimizde dalda bolğan Jarqabaq ta qwlap, bir opırılım tüsipti! Ar jağında kökteulik jwrtında şoşayıp-şoşayıp, tuğan-ösken auılı otır. Jeroşaq mañında küybeñdegen bir-eki kempirden basqa eşkim körine qoymadı. Tağı da kürsine qaytıp arbağa şıqtım. Bwlaqtı jağalap barıp, mektep twsına jetkende öttik.

IV

Kürsinip jiberip, arbanı 3-şi auıldağı Düysen mektebine qaray bwrğızdım. Jaña bürlep kele jatqan jusandı jazıq dala, jaynağan şuaqtı kün, qalay jürseñ de qauipsiz, tınıs keñite añqığan jwparlı lep. Kökiregimdi tarıltıp kele jatqan, tek Maqpal ğana. «İşimnen özinen bir lebiz esti almay keter me ekenmin!» -dep qınjılamın. «Ras saqşı qwtqarğan bolsa, eñ wzağanda aqpan ayında-aq hat jazar edi ğoy!»...

Maqpal qaqpanğa tüsken Döñgelekşi jiegine jete bere arbadan sekirip tüstim. Sondağı arpalısta tereñirek tüsken sıñar tabannıñ izi tabılsa da süygim kelgendey, qwmarta, qadala izdedim sol mañdı. Eki qıs bir jazdıñ jauını men jeli barlığın öşirip joğaltıptı. «Jüregindegi lapıldağan otın da osılay öşirip ketti meken!» -dep qalğanımda közimnen jas ırşıdı. Arbağa qayta kelip otırıp, qos terektiñ twsına kelgende tağı da sekire jöneldim. Wmtılmas qasietti «tösegimizdi» siır aunap, bwqa tarpıp oyrandağanday qarğa, qaraqws sañğırığı da jatır. Ondağı şalğın-qiyaqtan eşteñe joq! Jaña köriskenimizde, onan keyin jolığıp, ayrılısar şaqtardağı qayta-qayta qayrılısıp, süyisulerimizde dalda bolğan Jarqabaq ta qwlap, bir opırılım tüsipti! Ar jağında kökteulik jwrtında şoşayıp-şoşayıp, tuğan-ösken auılı otır. Jeroşaq mañında küybeñdegen bir-eki kempirden basqa eşkim körine qoymadı. Tağı da kürsine qaytıp arbağa şıqtım. Bwlaqtı jağalap barıp, mektep twsına jetkende öttik.

Meni tani sala qarsı wmtılğan mol omıraulı jeñeşem qolımdı qısa amandasıp, üyine jetektey jöneldi. Onıñ dabırınan tüski demalısta jatqan «şalı» oyanıp, ırşıp twrdı. Arbakeş atın doğarıp, jem berip kirgenşe, köñilimdegi älgi küdikti swraulardı twspalşıl jeñgeden swrap ta ülgerdim:

- Sauırdağı tütqındı qay jerdiñ saqşısı qwtqarğanınan derek tappadıñızba, jeñeşe?

- Qay jerdiñ saqşısı ekenin bilse, şeşesi mağan aytar edi. Özderi jaqında ğana solay estip, jılasıp jür. Ülken şeşesi «ükimet saqşısı äketipt» dep jılasa, öz şeşesi «saqşı bolıp jasanğan basqa bireu äketti me eken?» dep jılaydı. «Sonau 1-şı ayda ketken, ras saqşı bolsa, qazirge deyin bir habar kelmey me!» deydi. Seniñ de habarsız ekeniñdi estip, aldıñğı künnen beri tipti köp jılap jür. Osı üyge kelgeniñdi bilse, özi qazir-aq jetedi.!

- Älgi böle küyeu men nağaşıları Jemeney saqşı mekemesine barıp swrastırmap pa?

- Qay betterimen swraydı!.. Saqşılar Maqpaldı şanağa orap otırğızıp ala jönelgende, tipti üylerinen de şığa almay otırıp qalıptı. Ükimet saqşısı äketken bolsa, artınan ol auılğa tergeuşi kelmey me. Bwl turalı habar estilmey jatır. Ekinşi habar kelmeuine qarağanda, men oylaymın, böle küyeude, nağaşıları da tügelimen abaqtığa tüsip, mwndağı üylerine habar jetkizetin eşkimi qalmağan şığar!

- Ämin, olay bolsa, ras saqşı äketkeni kümänsiz bolar edi ğoy! Al, biraq mine törtinşi ay, ol ras qwtılğan bolsa mağan nege hat kelmedi?

- Aldıñğı küni osını şeşesi de aytıp jıladı, Biğaş. Men oylaymın, Maqpal sağan hattı öz atımen jazsa, poştadan wrlanğan ba eken deymin!. Sen qaladan şıqqalı eki apta boldı ma?... Endigi tağı bir jazğan hatı üyiñe, nemese, mekemeñe kelip te qalğan şığar, küyeujan-au, asıqpasañşı, ol jöpşengide eşkimge aldana qoyatın qız emes degemin ğoy! -Jaqsı auızdı jeñeşem, osını söyley şığıp, sırttağı oşaqqa qaray ketip bara jattı da jalt qayrıldı. - Ayttım ğoy, äne, kele jatır!

Kele jatır degenin Maqpalğa wyğarıp, ırşıp twrdım ornımnan. Sırtqa jügire şığıppın. Auılınan beri bettep kele jatqan şeşesi eken.

- Äy, uaqıtı jetpey aljığan jeñeşetayım-ay! -dep küle qaytıp, sılq tüstim törge. Üyden ağa, sırttan jeñge qarqıldağanda arbakeş kirdi. Bwl taqırıptağı äñgimeni sonımen doğardıq.

Maqpaldıñ şeşesi jetip, oşaq basındağı sırlasımen kübirlesti. Qızı jönindegi meniñ pikirim söz bolğanday, jaqındap otırıp, bar zeyinin sala tıñdağanın bayqadım. Kimeşek şalğayımen közin sürtip, jat közge jaybaraqat külimsirey kirip amandastı menimen. Ibalı küyeudiñ ädeti boyınşa iile türegelip amandasıp, tör nwsqadım.

- Rahımet, qalqam, otıra ğoy! -dep qalıp, kürsindi de, Düysenniñ tömengi jağına kelip otırdı. Bwl kürsinisi mol sabırdan asıp, şalqıp şığa kelgen küyiniş edi. Dastarqan jasalıp, şäy qwyılğan soñ şınısımen jüzin daldalap, twqıra wrttadı şayın. Men de twqırudan kende emes siyaqtımın. Köz astımen ğana qarasıp, köldey jasımızdı işke tögip otırğan jayımız bar. Ezilip-eljirep otırğan ana, dertine em bolarlıq derek izdeydi jüzimnen. Öziniñ nwrlı qamqor jüzinen men de sonı izdep jautaqtadım. Bıltır jazdağısınan äjimdenip, küyikten qartayıp qalğanı bayqaldı. Köz jası şınısına qosarımen domaladı bir şaqta. Em taba almasam da dätke quat därmen aytıp ketkim keldi. Düysenge qarap söylep, Maqpaldı qwtqaru jöninde aupartkom sekretarınıñ ötken küzde Altayğa qatınas jazdırıp jibergenin ayttım. Eleñdep jeñildey tıñdadı şeşesi.

- Ol, ötken 11-şı ayda Altay partkomına jazılğan qatınas, -dep ayqınday söyledim sonan soñ. - Al, biıl 1-şi ayda Sauırğa saqşı kelip äketken bolsa, sol partkom jibergen saqşı boladı. Olar ärine qaraqşı emes. Maqpalıñızdıñ qwtqarılğanı ras!... Jalğız-aq özinen hat kelmey twrğanı bolmasa, alañdaytın mäsele joq! .. Hat kelmeuinde ärtürli sebep boladı ğoy, iä, bir sebepten jazılmay qaladı, iä, jazsa da poştadan - joldan joğaladı.

- Ie, solay bolatın sebep köp qoy, -dep qwptadı Düysen. - Hat jazbadı dep alañdau qazirşe orınsız boladı!

- Äke-şeşesi bolsaq ta bizden köñili qalatın jöni bar ğoy! -dep kübirlegen ana köz jasın bir ağıtıp jiberip sürtti. - Tipti ömir boyı bizge qayrılmay, tanımay ketuge de aqısı bar! Al, qalqam, qwtılsa sağan... jazadı. Ol minezine senemin!... Äyteuir meni öziñ... kelisimen süyinşi swrap quantpasañ, bir künim on jılğa bergisiz auır bolıp baradı!...

Jılaudan erinin jiya almay türegelgen ana, sırt aylanıp şığa berdi. Ürimjige qızmetke şaqırılğanımdı ol kaisi ketken soñ ayttım ağa-jeñgege. Ondağı adresimdi anıqtap jazıp berip, Maqpaldan qanday habar kelse de sol adreske tezdikpen habarlauın qaytalap-qaytalap ötinip qayttım. Üş ret qaytalap ötingenimdi qaljıñğa aylandırğan jeñeşeme öz küdigimdi de, tipti özimnen hauiptenetindigimdi de jasırmay qısqaşa eskerte ketuge tura keldi.

Küdigim: böle küyeuden Maqpaldıñ qalay da qwtılğanı ras. Basqa bir suıq qolğa twtıluı mümkin emes. Mwmkin emes bolatını, ol mañdağı suıq qol qara küşter suıq qol bedeldi nağaşıdan jien kelinin tartıp äketpeydi. Erkindik äperetin saqşınıñ äketui tolıq mümkin. Olar Maqpaldı ärine qamamaydı. Al, erkindik alğanına üş ay bolğanğa deyin mağan Maqpal qalay hat jazbaydı. Jazsa, marttıñ soñına deyin mağan qalay timeydi? Soğan qarağanda Maqpaldıñ köñilin alıp qwtqarğan bireu äketken boluı mümkin. Olay bolğanda köl jağasında jürgen meniñ bwlay kütip quray beruim qwr äureşilik bolmay ma?!

Al özimnen qauiptenetinim: qızdarğa tım körse qızar bolıp bara jatqanım. Äneu küni de bir jendet qız közimdi suırıp äkete jazdamadı ma. Osı düniede swlu siqırdan qaterli jendet ötken be. Äliyasınıñ özi-aq meni talay älekke salmap pa edi. Qırsıq şalğanda bütindey jwmbaq sırlı Asiyalarınıñ biri meni şrıq üyirip äketip, mahabbat şıñınan Äliyaşa şıñıraudağı mi batpaqqa bılş etkizbesine kim kepil. Al, olay bolmağanda da, neşe jıldan beri tirşiligimniñ eñ zor armanı bolğan Nwriyaşım şırmağan tağı bir tordan mübäda jarq etip şığa kelse, oğan deyin jañsaqtan jaza basıp men joğalsam ne bolğanı!...

«Birinşi ayda qwtılıptı» degen habar eki-üş künnen beri meniñ basıma osınday beyjay oy tüsiretin bolğan. Ağa-jeñgege twspaldap qana aytqan küdigim men haupim osı edi. «Bir habarı neğwrlım Ürimjige jürgenimşe jetse eken!» degen tilegimdi tağı qaytalap bildirip qayttım.

Audandıq ükimetke kelip arbadan tüse sala jügirdim bölimge qaray. Jügirtken - Altaydan hat kelgen-kelmegenin bilu. Ornınan bwrala türegelip qol bergen Äliyadan swradım.

- Joq, hat körmedik! -dep tömen qarap kübirlegeni kümändi qozdırdı. Stol tartpaların lezde aqtarıp-tekserip jiberippin. Tabılmağandığı betimnen şımşıp alğanday sezildi. Jüzim säl qızıñqırap men de tömen qaray berdim. Wyalğanımdı bilgen Äliya keşirim etkisi keldime, älde hat jöninen mülde beyhabar ekendigin körsetpek boldıma, bwl tintuimdi Asiyanıñ suretin izdegendikke aynaldıra saldı. - Kartşkasın özi alıp ketken! -dep arbay qaradı jüzime. Mwnısı swmdığı bolsa da süysindim bwl jolı. Ünsiz bwrıldım da jüre berdim. Ornımda qalğan inspektor de, Şäkerbay da, kassir de mağan kelgen eşqanday hat körmepti. Poştahanağa jügirdim. Äliya birge jügirdi. Külimdese de külgin tarta swradı menen:

- Ne boldı, Biğa? Özi hat jazdım dep habarlap pa?

- Joq! -dep qalıppın. «Ättegene» dedim işimnen, habar keldi dey salsam, älgi tintuimniñ wyatı, mwmkin jeñilder edi de. Şınğa ädettengen auzım tağı da aldırıp qoydı-au!» degen oymen qınjıla bwyırdım. - Sen qaytıp qızmetiñdi istey ber, Äliya.

Ol añtarılğansıp twrıp qaldı. Jüziniñ ağara tüsuinen küdigim qayta jañğıra tüsti. Poştahana bastığınıñ bölmesine kirdim.

- Ötken 2-3-şi aylar işinde mağan Altaydan poşta arqılı joldanğan hat bar eken, -dedim qol alısıp sälemdesken soñ. - Äli tapsırılmadı. Men köpten kütken asa zäruli hat edi. Hat-şek basqaratın qızmetkerleriñizden anıqtap berseñiz eken!

Sol ötinişpen bastıqtı ertip şığa kelgenimde zaldıñ ülken esiginen Äliya şığa jöneldi. Kimge söylesip ketkenin bile almay qaldım. «Mına sayqal sol hattı alğan adamnıñ auzın bekitip ketti me eken» degen joramalmen kektene qaradım sırtınan. «Aldımen hat taratuşıdan swrasamşı!»

Bastıq meni erte jürip swrastırdı. Hat taratatın bölimdegi tizimderdi de tekserip, derek taba almay, hat tasitındardı tağı da quzap tekserip köretindigin aytıp qaytardı.

Üyge qaray ilbidim. Iilgen basım tik köterildi bir şaqta:

«Maqpaldan hat kelgen delik» onı künşil kündes bilgen delik te, oqıp körgen delik. Sonda ol hatta meni suındıratın - mahabbattan ümit üzdiretin habar jazılğan bolsa, aldımnan küle köterip, tabalay şıqpay, Äliya jasırmaqpa onday hattı!» -degen oy üyrile qalıp edi. - Nwriyaşım mağan qwtılğanın, pälen adresten tabılatının aytıp, quandırıp-uandırıp jazğan. Meni azdırıp ayıru nietindegi Äliya sondıqtan jasırğan» degen naza-nalamdı jeñildetkendey boldı.

«Al, eñ zärui adresin bilu ğoy. Sol hattı, tım bolmasa, kanvertin qaytıp qolğa keltirsem eken?... Aşıqtan-aşıq tinte bersem tipti wyat. Aşıq tiisip tergesem eregese tüspey me. Küydirip mülde joğaltuı da mümkin!.. Jalınsam jibir me?.. Qorqıtsam berer me?... aldasam aldırar ma?»

Üyge kelip, dalwrğan dalbasa men hat kelgen-kelmegenin qarındasımnan da, şeşemnen de swradım. Eşqanday derek joq. Titıqtap otırıp qalıppın. «Qoldı bolğan hat. Swmdığınan asıra swmdıq qoldanbay onı ala almaysıñ!» degen qortındı şıqtı. Bişara halge tüstim.

Şeşem qatarımdağı orındıqqa kelip otırdı da, basımdı aldına alıp, mañdayımnan süydi. Ayalap, arqa-basımdı sılap-sipalay tüsti. Arıqşa, şağın ğana ana aldında men de kişireye tüsip, balalıq şağıma qayta oralğanday, besikte terbelgim kelgendey boldı. Ana omırauın iiskelep, moynına asıldım. Qartayıp qalğan äjimdi aşañ şırayınan jüregime tağı bir auır qam orala qaldı. Közime jas kelip, iığına tamşıladı. «Äke-şeşem ölip qalsa qalay tiri qalmaqpın!» -dep terge malşınıp, wyqısız ötkizgen tünderimdegi siyaqtı bir tünek qayğı edi bwl. Äke ölgende tiri qaldım. Biraq tirligimnen derek bildire almay, asa ayanışpen - arılğısız zarmen ayrıldım ğoy. Endi mına qartayğan jalğız ayaulı ana!... Men Ürimjige ketsem, bwl da menen sonday tağdırmen ayrılsa qaytpekpin!»

- Sen odan qamköñil bolma, qarğam! -dep şeşem köz jasımdı alaqanımen sürtti. «Odan» degeni Maqpaldan degen ekenin söziniñ jalğasınan wqtım. - Ol tabıladı. Maqpaldıñ däl özi, bälkim özi bolmasa özinen ayırğısız bireu keledi. Meniñ biluimşe özi, däl özi tabıladı! Seniñ baqıttı bolatındığıña senemin!

- Apa, ol turalı emes, men Ürimjige tağı şaqırılıppın. Soğan ketemin ğoy, sen qartayıp qaldıñ ğoy... soğan..

- O qarğam-au, men turalı nesin qayğılanasıñ! Äke-şeşe kimge joldas bolğan!... Jolıñ bolsın, alañsız bara ber! Bwl jerde är tomarğa bir şalınıp jürgenşe, sonday biigirek jerge barğanıñ jön. Ananıñ alañı, öz ölimi emes, artında qalatın balalarınıñ hal-jayı ğana boladı. Al, seniñ mwratıña jetetindigiñe jaqınnan beri qattı senip, quanıp jürmin! Bäse...

- Boljap bildiñ be, tüs körip bildiñ be? -dep küldim men.

- Onı özderiñ äke-şeşe bolğanda tüsinersiñder. Marhwm äkeñ seniñ birdeme bolatındığıñdı auırğannan bwrın, sau kezinde-aq mağan sıbırlap aytıp jüruşi edi! Men endi ğana tolıq senetin boldım. Baqıttı bolasıñ, qarğam!

Aldıñğı Nwriyanıñ 45-şı jıl basındağı osınday bir boljamı esime tüsip, kürsinip jiberippin. Ol, ayrılısatındığımız turalı eki-üş ret aytıp jılap edi ğoy! Sonısı artınan ile-şala şınğa aylanbadı ma!... Ol da bükil jan-jüregi, bar tilegimen, tereñ qammen oylaytın, şeksiz mahabbat iesi. Adam miı - älem zattarınıñ eñ damığan, eñ jetilgen jemisi desek, sonday küşti mahabbat ielerine boljağış qasiet biter-aq. Al, men nege Maqpal jöninde mwnday boljamdı senimge kele almaymın?... Älde oğan arnalğan mahabbatım kemirek pe? Joq, tipti de olay emes!... Älde sezimdik aparattarım älsizdeu me?... Mümkin, mäsele osıdan şığar!... Älde onıñ mahabbat otı öşkendikten be?... Joq, joq öşpek emes, öşpesin, öşpesin!» osı oy basımdı şeşemniñ aldınan ırşıtıp jibergendey boldı... Erteñine mekemege barıp, qızmetimdi tügel ötkizip berdim. Ürimjidegi qızmetke ornalasqanımşa rashot retinde Telbay äkim eki aylıq artıq eñbekaqı bosattırıp berdi. Liñ sekretardı kütip, partiyağa ötudiñ josının öteuden basqa jwmısım qalmadı. Maqpaldıñ deregin tabudıñ qamımen poştahana men Äliyanı ğana aynalsoqtay berdim.

Ürimjige ketetindigimdi Äliya alğaş estigende eleñ ete tüsip, swrlana qalıp edi. Onısın meni qimaytındığına balap, qaytadan dämelendirip qoyudan saqtansam da, Maqpal hatınıñ iisi osınıñ boyınan sezilgendey meni timtindire berdi. Ekinşi küni oñaşada janqaltasına ğana emes, tös qaltasına da qol salıp jiberippin. Jılmañ qaqtırdı bwl qılığım. Men tüyile qaldım onısına.

- Tüsinemin, Asiyanıñ kartşkasın izdegeniñ ğoy! -dep kürsindi Äliya. Men de ädeyi soğan audara salu üşin ünsiz jımidım. - Qırğa keteriñizde biz bergen joldıqtıñ işindegi hattı kördiñiz be? -dep swradı sonan soñ. - Äsiyanıñ ahualı rasında solay. Biraq özi tanısqan jigitiniñ sırın bilip bolmay eşkimge söz bermeydi. Oğan söz salğan jigitter köp. Biraz söylesip körip, bärin de qaytarıp jür. Sol kartşkasın men ötinip, sizge körseteyin dep äreñ alğanmın.

- Özi alıp ketti me? -degenimde Äliya külip jiberdi.

- Sizdiñ onı äli de körgiñiz keletinin bilemin. Üyde, äkelip bereyin be?

- Qazirşe keregi joq, öziñizde twra twrsın!

- Qazirşe? -dep tağı küldi Äliya. - Sol joğalğan qatınnan äli de ümit kütetindigiñizge külkim keledi!

- Ol külki keletin is emes!... Özi solay!...

- Qazirşe degeniñiz ne? Maqpaldan hat kelgenşe degeniñiz ğoy? Ol meniñşe endi hat jaza almaydı. Nege deseñiz...

- Ol qalay da jazadı. Tım bolmağanda meni küttirmeu üşin jazadı! Onıñ jauabı kelmey men de eşkimge söylespek emespin!

- Oğan osınşalıq opalı bolğanıñızğa tañmın!

Bwl jauaptarım tağı da şınına sayıp, künşildigin tağı da qozdırıp alğanım sezildi. Endi qalay da azğırılğan bolıp körinip, iştesuge, söytip, öz bölmesinde tintip köre alatın baylanısqa tez jetuge asıqpay bolmadı. Täuekel ayttım da, «qamqor qyınbike» atap, «küle» aylansoqtadım. Erteñine özi bwrınğışa altın sırğasımen jarqırap kiinip, bwrqırap kelipti. Bwl jasanuınan Asiya men de baqtalas bolıp «bazarğa» odan bwrın özi bir salıp almaq nieti barın bayqağanday boldım.

- Jaqın kezimizde jatağıñdı bir körmeppin-au şirkin! -dep kürsindim ädeyi. - Öziñ siyaqtı jaynap, jännat añqıp twratın şığar?

- Körgiñiz kelse barıp köre beriñiz, ayırım bölmege şığıp aldım.

- Aramızğa asusız talay kezeñ tastap ayrılıstıq qoy, endi Asiyamen söylestirgeniñde körmesem!...

Osı sözben kürsindirip qana şığıp edim.

Senbi küni tüske jaqın bölimge bir kirgenimde Äliya bükteuli qağaz wstattı qolıma. Sol jerde aşıp oqıdım: «Äsiya keşe keşte kelgen. Sizben äñgimeleskisi keletinin ayttı. Keşte klub aldınan kütiñiz, sol jerden tabılamız! -dep qana jazıptı. Bas izey sala qayttım. Poştahananı äsirese ondağı Äliyanıñ bekitken auzın tauıp tekseru, osı boyauşı siqırlarmen söylesudiñ aldındağı negizgi jwmıs boldı. Biraq, qalay türtkilesem de poştadan Maqpal hatı turalı jılt tabılmadı.

Aqşam bata üyden şıqtım. Tanıstıruşı Äliyasına qarap oylana kele tanısuşı Asiyasına boy wrmauğa mıqtap bekinip, hat izdeu üşin ğana şıqtım.

Äliya jalğız, klubtan köp beri jarım joldan kezikti. Bar asılın susıldatıp kiinip şıqqanına men tañırqay qaradım da, meniñ köne toz swrı köylek-sımmen ğana şıqqanıma ol külimsirey üñildi:

- Asiyağa jaqsı köringiñ kelmeytinin bilip qoydım.

- Köp sınaytın qız degensiñ ğoy. Qajeti kiim bolsa, üyge aparıp körsetemin!

Sıñğırlay külgen Äliya bilegimdi mığım omırauına basa qoltıqtap, basqa köşege bastadı. Äsiya qayda dep swrağanıma oylanıp, kidire jauap qattı.

- Bizdiñ üyde! -dedi kürsinip qalıp. - Äjemniñ qasında qaldı. Tilegiñiz boyınşa meniñ bölmemde söylesesiz!

- Senderge tuıstıq jağınan jaqın  ba edi?

- Jaqın, nemerelespiz. Ol menen bir jas qana kişi siñili. Men sizge qastıq istegende siz mağan köp jerde dostıq istediñiz. Sonday borıştarlığım üşin...

Käkimbaydıñ qaqpasınıñ aldınan öte bergenimizde, Äliyanıñ äkesi men Käkimbaydıñ jaqın sıbaylastığı, ülken şeşesine irgeles körşi ekendigi esime qalt tüse qaldı. Qaşıp jürgendigin bilsem de jorta swradım:

- Käkim bay üyinde bar ma, köpten körmeppin. Ne istep jür?

- Saudamen ketip jür ğoy deymin. Üyinen beysenbi küni ğana körinetin bolıp jür ğoy, endi bılay jüreyik. Bizdiñ jayımız mınau - säl keşirek kireyik!

Qarañğı tüsken şaq. Käkimbaydıñ üyine keletin beysenbi keşin esime tüyip, onı qolğa qalay tüsirudiñ oyımen qala şetine şıqqanımızdı sezbey qalıppın. Oñaşa bir qwrğaq arıq jağasına kelip otıra qaldı Äliya.

- Otırşı! -dep qolımnan tarta otırdı. Kişkene äñgimelesip alayıqşı! -dep kürsindi biraz oylanıp alıp. - Siz endi ketesiz ğoy, meni keşir! Köp uaqıt birge boldıq, jaqsı ayrılısayıqşı! -osı sözimen iığıma basın süyedi. Jımiya swradım:

- Qaytsek jaqsı ayrılısqan bolamız?

- Siz Maqpaldıñ jauabın kütip, zarığıp jürsiz ğoy, janım aşidı. Ol ketken adam ğoy. Ras ketkendigin bilgende... tağı qinalasız ğoy!Biraq laj joq bolğan soñ, mäselen delik bireumen üylenesiz ğoy. Sonda kimmen... şınıñızdı aytıñızşı?

- Öziñ siñiliñmen köristirmek bolıp ertip keldiñ ğoy! -dep añıra qaradım jüzine. - Söylesip köremiz, sınasamız. Layıq dep tabıssaq sonda estirsiñ. Qazirşe aytarlıq bwdan basqa şınım joq.

- Onı sizdiñ wnatatındığıñızğa senemin, ol wnatpasaşı?

- Onan soñğısın artınan körermiz, öler deymisiñ! -dep küle türegeldim de onıñ qolınan men tartıp twrğızdım. - Jür, keşigip qaldıq, üyiñde de az mıljıñdaspaspız!

Äliya qayta qoltıqtap jüre söyledi:

- «Maqpaldan bir jauap almay, eşkimmen söylespeymin» demeysiz be?

- Siñiliñ jaramdı bolsa, olay demey-aq qoyarmın!

- Maqpal äldeqaşan ketip, balalı bolıp qalsa da, sonşalıq kütken sebebiñiz ne?

- Uağdama opalı bolayın degenim ğana ğoy, äytpese kimnen swlu deysiñ. Kütuim endi jetken-aq şığar! - Osı sözdi esti sala aş belimnen şäp berdi Äliya. Kürsinip jiberip qısa qwştı. - Qayınbike, endi ädepten asıp ketpelik! -dep küle sırğıttım qolın.

İşten ilingen qaqpasın bwta swğıp aştı da, sıqırlatpay jauıp, ilgegin qayta ildi. Bölmesiniñ esigi ülken üyinen ayırım eken. Onı da eppen aşıp kirgen soñ şıraq jağıp, tereze perdesin japtı.

- Al otıra twrıñız, men Asiyanı şaqırıp şığayın! -dep şığıp ketisimen stolınıñ tartpasın aştım. Ärtürli tağam salınğan eki-üş tälenkeden basqa eşnärse körinbedi. Jiğan kitaptarına wmtıldım. Eñ üstindegi kitaptı taraqtap qalğanımda aq konvert jerge tüsip ketti. «Dörbiljin oqu-ağartu bölimindegi Biğabilğa», «Altay-Sarsümbe poşta-telegraf mekemesi (m...dan) degen tanıs jazu jarq ete tüsti. Közimdi sığımdap jiberip qayta oqıdım da janqaltama tığa qoydım. «Swmdığıña meniñ döreki qulığım da tötep bere aldı ma bälem!» degendeymin. Esikten eş sıbıs estilmegen soñ konvertti asığa aştım. Jazılğan azğantay ğana söz däl töbemnen şoyın şoqparmen perip jibergendey meñ-zeñ etti. Otıra qaldım. Jazu türine jan-därmen qayta üñildim. Aynaqatesiz Maqpaldıñ öz jazuı: «Biğa, meni keşir, öz basımda sizge opasızdıq istemek oy joq edi. Öziñizge belgili zorlıqqa wşıradım. Sonda da, osı bala bilingenşe qaşıp barayın dep tırısıp kördim. Laj joq, ölsem de bir körudi näsip etpepti, bosanğanıma jarım jıl boldı, ana boldım. Ükimet qwtqarsa da balamdı şırıldatıp tastap kete alatın emespin. Estuimşe siz meni äli kütip jüripsiz. Endigi baqıtıñızdı oylañız, men joqpın. Mağan sizde joqsız! 1951-şı jıl 10-şı mart.

Baqıtsızdıqqa eriksiz köngen sorlı M...ñız. Hat sözi osılay ğana. Stoldı orıp jiberip ekbetimnen swladım. «Ükimet qwtqarıp, böle küyeuden ayırsa da balasın qimay, qayta barıp qosılıp alğan eken ğoy!» degen öz kübirim özime jat bireudiñ sözindey estildi. Sırttan ayaq sıbdırı bilinip, basımdı köterip aldım da sımımnıñ jan qaltasına tığa saldım suıq hattı. Swrğılt tartqan Äliya kirip, jüzime bağdarlay qarap söyledi:

- Asiya sırtqa şığıp ketti deydi, osı köşeden izdep taba almay keldim. Qazir kelip qalar, küte twrayıq!

Äliyağa qarap otırsam da sözi qwlağıma darımağanday. «Bwl hattı ne sebepti osınşalıq oñay jerge qoyğan?» -degen swrau keldi oyıma. - Osı bölmesinde Asiyasımen kezdestirmek bolıp, tüsten bwrın şaqırdı ğoy. Meniñ keletinimdi bile twrıp... Eñ negizgi sırdı osı jerge qoyuın, wmıtşaqtıq, iä, salaqtıq deuge bola ma?... Joq, konvertin jırtıp qoyıp ayıptı bolğandığı üşin ğana jasırğansımaq bolğanı!... Osı kitap arasınan özi tauıp oqısın, kütkeninen osı jerde tüñilsin degeni!... Eger Maqpaldıñ hatı meni ümittendirip, küttiretindey bolıp jazılsa, mwnday oñayğa saqtar ma!...»

Közimdi kereñ adamşa jarqıratıp otırıp qalıppın. Hattı tauıp oqi qoyğanımdı Äliyanıñ özi de bilgendey, jaltaqtay qarap, kürsine berdi. Hat saqtağan kitabına qarap ta qoymay, lıpıldap dastarqan jasadı. Qonaqqa kerek degen tağamdarınıñ bärin de osı kişkentay ğana asa sändi bölmeniñ şkap-tartpalarına dayındap qoyıptı. Oların täptiştep jasap jatqanda kitap qoyılğan bwrışın tağı aylandırdım. Terezeni twtas qaptağan pwlıs perdesiniñ sol jağınan bağana sañlau qaldırıp jauıptı. Endi bayqaldı. Hattı tapqanımdı sol sañlaudan körip twrğan siyaqtı. Asiyanı izdep emes, meni sırttan közdep qana keşikkeni tüsinikti boldı. Şay qwyıp twrğan Äliya ünsiz egilip, köz jasın tögip twr eken. Ornıma qayta oralıp otıra kettim.

- Asiya kelgenşe şay işe otıralıq! -dep kübirlep Äliya da otırdı. Betin basıp alıp solqılday jıladı endi. Stol ortasına qoyılğan juan bötelke kaniyaktan stakanğa toltıra qwyıp, bir-aq köterdim. Kişkene stakanğa özi de laqıldata qwyıp, jwtıp jiberdi de, stolğa basın taq etkizip qoya solqıldadı. Äliya solay ekbettep jatqanda dänikken közim üy işin tağı da tinte jönelipti. Endi sol «swğanağıma» ızalanğandaymın, «tabılmağan endi neñ qalıp edi!» degen oymen stoldı jwdırıqpen qoyıp jibergenimde Äliya basın köterip aldı. Öz ıdısıma kaniyaktan tağı qwydım. Öz ıdısına Äliya tağı laqıldattı da meniñ stakanıma qaağıstırıp jiberip qılğıdı.

- Sen köp işpe! -dedim, özim de simirip jiberip. - Oñaşa bölmede qaterli qonaq kütip otırğan qızsıñ ğoy, aldanğan adam aşulı keledi, menen saqtan! Osında aldap şaqırğanıñdı arıq boyına aparıp söylegen söziñnen-aq bilgenmin!

- Keşir! -dep ırşıp twrğan Äliya basımdı qwşaqtap aymalay solqıldadı. - Seni osında jetkizgenge deyin, tipti qazirge deyin aldauğa mäjbür boldım. Keşir janım! Özimniñ qızıqtırarlıq işteñem joqtay basqa bir qızdı körsetip, sonıñ magnitimen ğana äkelgenime qorlanamın! Bwdan da ölgenim artıq! Aqırı ret bir söylesip köru üşin ğana aldadım.

Qattı basım osı siqırdıñ mamıqtay omırauında jwmsap bara jatqanday sezildi. Atıp twrdım da eki iığınan büre wstap, orındığına otırğıza söyledim:

- Rasında, men Asiyaña qızıqqandığımnan emes, osı baylanıspen ne öziñdi aldau üşin kelip edim. Biraq, bolmıs meni aldandırıp, aldırıp qoyıptı! -dedim de bötelkeden tağı da qwyıp siltep jiberdim. Äliya endi külimdey qaradı. Araqw qızuımen qızığa qaradım men de. Oynaqı qara közi de, erekşe qalıpqa qwyğanday swlu mwrnı da, suretşi qolmen jasalğan qap-qara qası da, iığına töge qırqqan jıltır qara şaşı da jarasımdı, barlıq müsinmen bwrınğı süygen kezimdegidey körindi. Adamgerşilikten sırt ötkizgen asa süykimsiz qılıqtarı esime tüse bergende, sana-sezimime onısı juımasın degendey oñ qolımdı sırt jağıma qattı sermep qalıppın. Ornımnan twrıp, arlı-berli jürip ketippin.

- «Asiyağa qızıqqandığımnan kelmedim» dediñiz be? -dep Äliya bwrala külimsirep swradı.

- Ie, onıñ sırtqı swlulığı eki jıldıñ aldındağı seniñ öziñ ğoy bayağı. Men onımen sırlaspadım ğoy. Düniedegi eñ bayandı swlulıq adamgerşilikte ğana. Gül soladı, jüz tozadı, jan swlulığı ğana tozbaydı. Senen Asiyanıñ sol jağınan artıqşılığı bolmasa, fiziologiyalıq parqı joqtıñ qası.

- Ol... eki-üş jigitten ajırağan! -dep qalıp, iığın bir qwyqıljıttı açası[1]. - Joq, ğaibat bolmasınşı, Ürimjige jürgeniñşe bir kelip qalar, öziñ söylesip körersiñ!... Sonımen, endi meni adam boladı dep oylamaymısıñ?

- Qwbılmalı mineziñ adam aldauğa ğana salınıp, qalıptasıp ketti ğoy, Äliyaş, onday ümit kütu qiın! -dep salıp, tağı da qarap twrıp qalıppın. Äliya bötelkeden ıdısına tağı qwyıp jwtıp jiberdi. Men küle jalğastırdım sözimdi. - Biraq, qazirgi körkiñde tittey de mäsele joq. Uaqıttıq jüruge qızıqtırasıñ-aq!

- Qoyşı! -dep moynın bwrıp saldı da, qwyqılji wmtılıp, patifonına tabaq qoydı. - Kel, onanda bileyik!

Qwşaqtasa kettik. Mastıq tolqını valis tolqının jwtıp jiberdi me, älde özimiz jasampazdıq şabıtpen damıtıp äkettik pe, äyteuir, dağdıdan tıs neqilı «jaña figuralar» jaratıldı. Soraqı soqtığılıstar, qaharlı qaqtığıstar, dolı jürgendey, valisimizdiñ tutalaqayın şığardı. Nağız «küresker valis» osılay oynalsa kerek qoy. Tasqın tolqındarı birinen-biri asa şapşıp, birinen-biri asa orğıp, birin-biri basa qarğıp barıp, kölge qwyılğanda ğana tınıştalmay ma. Sol beybitşilikke jetuge asıqqanday kravatqa barıp qwlay kettik. Qanşalıq qwtırsam da onı bwl rette qwlatqan men emes, Qwday biledi, «Äliyaşımnıñ» özi. Eşqanday sıltausız-aq özdiginen qwladı. Men, ärine, sonan soñ qwladım...

O dünieniñ beyişi beyiş pe, beyiştiñ äkesin tañğa jaqın oyanğanda kördim. O dünieniñ beyişindegi kebinsiz şäytter men jalañaş qor qızdarı mwnday rahatqa eşqaşan missar bola almağan şığar. Lampı öşirilmepti. Ayday aşılıp, ayranday şaşılıp, batbiıp-battasıp, twtasıp qana qalıppız. Appaq etti mälikem tipti sazanday jalañaş, tolıqsıp jayqalıp jatır. Basımdı tırjiya köterip aluımnan oyanğansıdı da, qımtırılğan bolıp, bas jağındağı iş köylegimen jilinşigin ğana japtı. Swlulığın twla boyımen twtas körsetkisi kelip jatqanın sezdim.

- Neğıp mwnşalıq jalañaştanğansıñ? -dep tıjırına qaradım jüzine.

-  Öziñ ğoy!...

Şaşımdı qos qolımmen uıstay bürip otırıp qalğan ekenmin. Äliya bilek sağatına qaradı da, meni qwşaqtay tartıp, qayta jatqızdı. Irqına ädeyi swrau qoya bağındım:

- Osı päle senen boldı ma, menen boldı ma?

- Menen, özimnen!... Özim şaqırıp keldim ğoy, janım!

- Älgi söylestirem degen Asiyañ qayda?

- Ayttım ğoy!... Onıñ uädelesip qoyğan  jigiti bar. Anau uaqıtta Dörbiljinge kelgenin estip, wrıptı....

- Maqpaldıñ älgi hatın nege jasırdıñ?

- Seni ayap, körsetkim kelmep edi... körsetpesem, sen kütip, zarığa beretin bolğan soñ... osılay boldı... köñiliñdi aulap, küyigiñdi basqım keldi!

- Janıñ şıqsın!-dep qwşaqtadım. Külip jiberdi de, jılamsıray aymalap söyledi Äliya:

- Meni nekeñe alsañ da, almasañ da öz ıqtiyarıñ, süyetinim sonday, ärqanday jağdayda da sağan endi jamanşılıq istemek emespin!...

Qaterli qaqpadan tañ biline qaytıp şıqtım da, nedäuir jol jürip barıp, jusandı dalağa jattım. Maqpaldıñ hatın qayta bir tekserip körgim keldi. Anıqtap salğan janqaltam tügil salmağan qaltamdı da audara aqtarıp taba almadım. Qwmardan wtamın dep barıp, qwlağımdı da wttırıp qaytqanday swmdıq sezildi. Hattı qaytarıp alıp qoyğan eken! Endi nesine kerek etpek bolıp, qayta wrlağandığın tüsine almay jatıp, wyıqtap qalıppın. Oyana ketsem, kün säskege köterilipti.

«Maqpal! Maqpal!... qalay boldıq, Maqpalım! Nendey azğın halge tüstik! -dep jusandı jwla berdim, küñirene-doldana jwlıppın. «Kök jusan nemdi alıp edi!» -dep qalğanımda közimnen jas saulay jöneldi...

Tüsten keyin saqşı mekemesiniñ bir bastığına Qwrışbekti ertip, arızın kötere bardım. Qwrışpek Käkimbaydıñ tabılatın jerin de, tabılatın uaqıtın da tolıq mälimdedi. «Är beysenbi künniñ keşin wmıtpañızdar! Men de mañaylap barıp twramın. Eger sizder barmay, mağan tap bola qalsa, qarsılıq körsetedi. Biz, qanımız qarayıp jürgen talapkermiz. Ondayda qaterli is tuıladı!» dep mıqtap eskertip qayttı.

Üyge kelip, Maqpaldıñ bwrınğı jazğan hattarına wzaq üñildim. Keşe iñirde jarıq lampada oqığan suıq hattıñ jazu ülgisinen bwlardağı jazudıñ eşqanday parqı tabılmadı. Äliyadan sol hattı qaytsem de alıp, qaytadan anıqtap tekserip körudi qattı añsadım. «Meniñ körgenim osı sayqaldıñ özi jazıp qoyğan ötirik hat bolmasa, qaytadan wrlaytın sebebi joq qoy! Eger mağan bwl körinip joğalğan hat, ötirik hat bolsa, şın hat jäne tığulı. Maqpaldıñ jazu ülgisin sodan üyrengen de solay jazğan!». - Osı joramal meni wşıra jöneldi tağı da, Äliyanıñ isten tüser uaqıtı bolıp edi. Eki üyiniñ arasındağı köşe tüyilisinen tostım. Köre sala qwyqıljıp, külimdey jetip swradım:

- Erte şığıpsıñ ğoy, nege asıqtıñ?

- Maqpaldıñ keşegi men körgen hatın qayta wrlağan sebebiñdi swrauğa asıqtım.

- Wrlağanım joq, öziñ tastap ketipsiñ! -dep mağan asa tañırqağan şıraymen qaradı Äliya. - Qayta wrlap men onı qaytpekpin!... Öziñ de kereksiz etkendey tastap ketken soñ Asiya siyaqtı basqa bireu körip külmesin dep küydire salğanmın!

- Örtep jiberdim deymisiñ? -dep bajıraya qaldım. Bwl jauabı nanımdı. Qıjıl bolğanday jauabın moiy qaytarğan şırayı da nanımdı körindi.

- Qayda, oşaqqa tastap küydirdiñ be?

- Öz bölmemde, siriñkemen... barğanda körersiñ küli de jatqan şığar!... Jür, Jerjambıl jaqta jüre twrayıq!

«Mwnısı da nanımdı!» degen oymen qınjıla ilestim. - «Biraq, är qadamda bir aldaytın saldaqı ğoy, üyinde basqa bir hat bar-joqtığın qalay da tekseru qajet!»

- Maqpaldıñ hatta jazılğan adresi qalay edi? -dep swradım ädeyi.

- «Sarsümbe poşta-telegraf mekemesi M...dan» dep qana qoyıptı ğoy. Öz adresin jazğısı kelmegeni ol senen hat kütpeytindigi de belgili.

Bwl jauabı da nanımdı şıqqandıqtan, «şın hat» tabu jönindegi ümitim öşkindey berdi. Sözden qalıp oylanumen boldım.

- Men köñiliñdi qanşa kötereyin desem de, qayğılana beredi ekensiñ! -dep keyi kürsindi Äliya bir şaqta. - Bwl köñilsizdigiñnen men de qinalıp kelemin. Asiyanı şaqırıp bereyin be, sol biraz jadırata alar ma eken?

- Söyleskisi kelse, özdiginen kelip kezdeser. Biraq şının aytqanda qazir oğan da köñilim joq, qalay ekenin bilmeymin!

- Seniñ qayğıñdı körgende jerge kirip kete jazdaymın!... Osınday boluıña men de qılmıstımın ğoy, endi qaytsem eken?

- Ie, sol qılmısıñ üşin... senimen nekelene almaymın ğoy Äliya, aldağım kelmeydi. Seni adam bolmaydı dep asa kem sanağanım da emes. Eger men turalı osı tüsinigiñ tiyanaqtasa, tipti jaqsı jar boluıñ da mümkin. Biraq, öziñ aytqanday Maqpalğa qas qılğanıñ bar. Sonı bile twra onıñ ornına seni aluğa ar-wjdanım kötermeydi! -dep şınımdı ayta sala, hat jayın jete tekserudiñ amalına köştim.  - Nekelenbeytinim ras. Biraq, opasız, aldampaz süyiktim, öziñ bilemisiñ, öte swlusıñ ğoy sen, etiñ qanday appaq! Endi tamır kerek bolğan soñ, üyrenisken jaumız ğoy, öziñmen ğana bolsın, tündegidey qızıqtay bereyikşi!

- Qoyşı! -dep Äliya moynın iığına jığa qoyğanda, men şınımen qarqılday küldim. Bwl külkimdi mazaq külki degendey sezikpen qarap swradı Äliya. - Nege külesiñ?

- «Qoyşı!» degeniñ «qoymaşı!» degen söz edi ğoy, öte süykimdi estildi mağan. Ha-ha-ha-ha...

Qarañğı tüsip, «qoymaytın» bölmege kirgenimizşe osı külkim üzilmep edi. Äliya mwnıñ esesin Maqpal hatınıñ külin körsetip, külip qayırdı:

- Mine opalı süyiktiñniñ hatı! Oğan degen öz opalılığıñ da belgili boldı!

Osı tabası tüysigimdi qattı türtti, kündesinen kegin tolıq qayırıp mwratına jetkendigin beynelegendey körindi. «Maqpaldıñ öz hatı basqa» degen sezigimdi arttıra tüsti. Bwl tüngi tintu qarqınımdı da arttıra tüsti bwl jayt. Äjesinen şäy swratıp ta, däri swratıp ta şığarıp jiberip, sandıq pen çemodannan basqa küdikti jerlerin tügendep tinttim. Biraq hat tabılmadı. Sonıñ ızasımen tağı da jalañaştap qayttım.

Erteñine iñirde özim äkelgen araqpen jığıp wyıqtatıp tastap, sandıq pen çemodanın tinttim, bwl jolğı tökken terim de selge ketti. Hat taba almay özin taqır jerge jalañaştap tastap qayttım...

Ekeuimiz osılay jalañaştap, tintisip jürgenimizde, ölkelik partiya mektebinen kurs bitirgen eki jigit kelip, aupartkomnıñ kömekşi is basqaru qızmetine ornalasıp edi. Biri, auzı tolğan altın tisimen Äliyanı jalt qaratqanday, qoyu qara qastı, qırma mwrt, qoñqa twmsıqtı, sarjı sımınıñ qırın pışaq jüzindey «qayrap» jüretin jigit eken. Mwnday seriniñ partkom qızmetinde boluı tipti qızıqtırdı bilem, Äliyaşım kündiz sonıñ qasında jarqıldap köbirek jürdi. Törtinşi ret jalañaştaudı men de köksey qoymadım.

«Altay (Sarsümbe) poşta telegraf mekemesi arqılı Maqpalğa» degennen basqa anıq adres qazirşe tabılmaytınına közim jetkendigi edi bwl. Özine jetui ekitalay, tım küñgirt bolsa da sol adreske täuekel aytıp hat jazdım.

«Qadirli Maqpal!... Seniñ atıñnan 10-şı mart küni jazılğan qısqaşa bir hattı körgenime üş kün boldı. Qattı jabırqadım. Jazu ülgisi seniki. Biraq, senen kütken sözim bwl emes, meni tüñildiru üşin basqa bireu jazğan, jat niettiñ (qastıqtıñ) hatı bolar degen joramalğa äreñ kelip, osı qısqaşa ötinişti joldap otırmın. Tapsırıp alısıñmen neğwrlım tezdetip, qazirgi ahualıñmen adresiñdi anıqtap jazıp jibere gör! Ärqanday tilegiñ bolsa da orındalatındığına kümändanbay jaz! Qwrmetpen: B...ıñ. Endi 10 künnen soñ (1-şi maydan bastap) adresim: Ürimji. Oqu-ağartu meñgermesindegi... bolıp jazıladı. 1951-şi jıl 20-şı aprel.»

Hattı poştahananıñ Altayğa jürgizetin berezen qapşığına öz qolımmen salıp, öz közimmen jönelttim. Sekretar sodan eki kün ötkende qaytıp kelip, kütken jwmısımdı orındap berdi.

Men Sarıbwlaqta jürgende, Qiyalzat pen Märiya «sırapqorlıq» degennen qorqıp, şäkildeuik-bwrşaqpen ğana ıñ-jıñsız twrmıstana qoyğan eken. Meni wzatu sıltauımen otaularına barlıq dostarın şaqırıp, toy jasadı. Osı bastama boyınşa, Emildiñ arjaq-berjağına wzatılatın qızşa «tanısıp» üş sötke jürdim. «Toyımnıñ eñ soñğı küni keşke jaqın aq qayıñday ırğalıp, jas şıbıqtay bwralıp, Äliya şığa keldi aldımnan. Altın tistiniñ qasında, qızılköpirdiñ basında kezdesti. Kiimin endi qaytıp şeşpestey, tüyme bauların tügel salıp, kemer belbeuin mıqtap baylağan jayı bar. Altın tis mağan iile qol berip, amandasıp ötse de, Äliyanıñ ädemi mwrnı ketegen tüye bastanıp keykie qalıptı. Körispegen osı 4-5 kün işinde meni tanımay qalğanday pañdana ötuine tañdana qarap men öttim. Qasımdağı Märiya küle ötti de, Mehir süle ötti.

Ädiletti tergeuşim, osı taraudan sizdiñ aldıñızda qılmısım mine dep aşıp, aşalap tapsırarlıq mäsele «tabılmaytındığı» öziñizge ayan şığar. Äliyanı jalañaştauım qılmıstan aq-nahaq ekendigin anıqtau üşin ğana istelgen tekseru qızmeti ğoy. Tekseru stilin kim tektemek. Jäne «aşıq-äşkere» isteu, qılmıs qatarına jatuşı ma edi. Altın tarazıñız däl osılay ölşemey me!

(Jalğası bar)

«Abay-aqparat»


[1] Aça (wyğırşa) - äpeke.

0 pikir