Jeksenbi, 25 Tamız 2019
Jañalıqtar 2074 0 pikir 28 Aqpan, 2013 sağat 06:44

Ömirjan Äbdihalıqwlı. Qazaqstan kommunisteri. Kirgen iz bar, şıqqan iz joq

 

Älbette, kommunistterdiñ süyikti kösemderiniñ süyegi qurap qalğanımen, isin jalğap, izin basqandar äli tiri. Kommunistterdiñ Qazaqstandağı közi - Qazaqstannıñ Kommunistik Halıq partiyası.

Täuelsiz el biliginiñ bir bwtağı -  Ädilet ministriliginde atalğan partiya 2004 jılı 21 mausım küni resmi tirkelgen. Söytip 3 million qazaqtı qırıp salğan kommunistterdi qazaq biligi şimirikpey  qatırına qaytadan qosıp aldı. Tirkeu bılay twrıptı, besinşi şaqırılımdağı Mäjiliske sayasi partiya retinde ötkizip jiberdi. Söytip,  3386 adamdı atıp, 13151 jandı   konclagerlerge aydağan kommunistter qoldarınan qandarı sorğalap bilikke qayta keldi.

Parlament Mäjilisindegi «Halıq Kommunisteri» frakciyası

KOSAREV Vladislav Borisoviç
Deputattıq frakciyanıñ jetekşisi
Halıqaralıq ister, qorğanıs jäne qauipsizdik komitetiniñ müşesi

AHMETBEKOV Jambıl Aujanwlı
Äleumettik-mädeni damu komitetiniñ müşesi

BAYMAHANOVA Galina Aleksandrovna
Zañnama jäne sot-qwqıqtıq reforma komitetiniñ müşesi

KENJIN Töleş Äukebaywlı
Ekonomikalıq reforma jäne öñirlik damu komitetiniñ müşesi

QOÑIROV Ayqın Oyratwlı
Agrarlıq mäseleler komitetiniñ müşesi

ÖMİRZAQOV Twrsınbek Qazenwlı
Qarjı jäne byudjet komitetiniñ müşesi

 

Älbette, kommunistterdiñ süyikti kösemderiniñ süyegi qurap qalğanımen, isin jalğap, izin basqandar äli tiri. Kommunistterdiñ Qazaqstandağı közi - Qazaqstannıñ Kommunistik Halıq partiyası.

Täuelsiz el biliginiñ bir bwtağı -  Ädilet ministriliginde atalğan partiya 2004 jılı 21 mausım küni resmi tirkelgen. Söytip 3 million qazaqtı qırıp salğan kommunistterdi qazaq biligi şimirikpey  qatırına qaytadan qosıp aldı. Tirkeu bılay twrıptı, besinşi şaqırılımdağı Mäjiliske sayasi partiya retinde ötkizip jiberdi. Söytip,  3386 adamdı atıp, 13151 jandı   konclagerlerge aydağan kommunistter qoldarınan qandarı sorğalap bilikke qayta keldi.

Parlament Mäjilisindegi «Halıq Kommunisteri» frakciyası

KOSAREV Vladislav Borisoviç
Deputattıq frakciyanıñ jetekşisi
Halıqaralıq ister, qorğanıs jäne qauipsizdik komitetiniñ müşesi

AHMETBEKOV Jambıl Aujanwlı
Äleumettik-mädeni damu komitetiniñ müşesi

BAYMAHANOVA Galina Aleksandrovna
Zañnama jäne sot-qwqıqtıq reforma komitetiniñ müşesi

KENJIN Töleş Äukebaywlı
Ekonomikalıq reforma jäne öñirlik damu komitetiniñ müşesi

QOÑIROV Ayqın Oyratwlı
Agrarlıq mäseleler komitetiniñ müşesi

ÖMİRZAQOV Twrsınbek Qazenwlı
Qarjı jäne byudjet komitetiniñ müşesi

SOROKIN Boris Vladimiroviç
Ekologiya mäseleleri jäne tabiğat paydalanu komitetiniñ müşesi

Qazaqstan kommunistteri jıl sayın proletariat kösemi bolğan V.Leninniñ tuğan künin atap ötedi. Endi bäri tüsinikti şığar.

Bilik nege kommunistik partiyanıñ qızmetine tıyım salmadı? Sebebi, biliktiñ özi ÜLKEN kommunist. 1991 jılı Täuelsizdik alğan Qazaqstannıñ memlekettik biligi sol twstağı kommunistterdiñ qolına ötti. Komsomoldarı äkim boldı. Jäne olardıñ eşqaysısı äli künge deyin kommunistik partiya qatarınan şıqqanın mälimdegen emes. «Kommunistik partiya öldi deydi. Biraq onıñ mäyitin körgen jan joq» degendey bizdiñ kommunistik biliktiñ de partbiletin qoqısqa laqtırıp, partiya qatarınan resmi türde şıqqanın körgen jan joq.

Sondıqtanda sayasi repressiyağa, aşarşılıqqa, tıñ igeruge, jeltoqsan köterilisine äli künge deyin sayasi bağa berilgen joq. Bilikte «kapitalisterdiñ» kostyum-şalbarların kigen  qıp-qızıl kommunister otırğanda ol bağa berilmeydi de. Milliondağan qazaqtıñ qandı kegi de qaytarılmaydı.

Bwl az deseñiz, Qazaqstandağı sayasi jüye -  sol kommunisttik rejimniñ jwmsarğan köşirmesi. Köşirmesi bolatını - kärisi bar, jası bar - kommunistter «kommunizmniñ» sayasi mektebinen ğana ötken. Boldı. Ar jağın öziñiz künde körip jürsiz.

Al, kommunistterdiñ qazaqqa jasağan  qastandığınıñ mıñnan birin tarihşı Zardıhan Qinayatwlınıñ «Köşpendi ğwmır» kitabınan alıp wsınıp otırmız.

«Köşpendi ğwmır» kitabınan üzindi

...Al Qazaqstan jağdayında  kommunisterdiñ lañın zerttegen akademik M.Q.Qozıbaev, K.N.Nwrpeyisov, professor M.Q.Qoygeldiev, Talas Omarbekov jäne basqalardıñ derektemelerine jüginip körelik.

-         1929-1933 jıldarı Qazaqstanda OGPU-diñ tizimine 22933 adam iligip, olardıñ 3386-sı atılıp, 13151 adam 3 jäne 10 jıl uaqıtımen konclagerlerge aydalğan. OGPU janalğıştarı wstalğandarğa jazasın moyındatu, keleşekte olardı ürim-bwtaqsız qaldıru üşin Keñester Odağı prokuraturasında wyğarılğan «Jazalau işki erejesi» boyınşa tömendegi jazalau şaraların qoldanğan.

-         Mañday tisterin qağıp tüsiru

-         Er adamnıñ jınıs müşelerine istik jügirtu

-         Eki ayağın salbıratıp ilip qoyıp basın ıstıq bumen, jalınmen qaqtau

-         Jazalılardıñ balaların ürim-bwtaqsız qaldıru üşin ızğar, mwz, qırauğa otırğızu

-         Ükim şığarğanda ädeyi tañdalıp alınğan iritki saluşılar, söz tasuşılar, qwpiya habar beruşilerdiñ jalğan kuäligin negizge alu t.b.

Mwnı kün kösemderin qızğıştay qorğaştap jürgen kommunister bilmegenimen atılğan, aydalğandardıñ wrpaqtarı biledi. OGPU-diñ bwl rekomendaciyaları 1956 jılğı jılımıq bastalar aldında joyılğan.  Men mwnday rekomendaciyalar bolğanın äzer tiri qalğan atalarımnan ğana emes, bwrın Moñğoliyanıñ NKVD-sinde istegen adamnıñ öz auzınan estigem.

-         Bol'şevikter köşpendi halıqtı janbağu tireginen (malınan) ayırdı. Osınıñ saldarınan 1932-33 jıldarı orın alğan jappay aştıqtan 2,2 million adam (M.Qozıbaev), keybir derekterge boyınşa 2,277 mln. qazaq qırılğan (T.Omarbekov). Bwl sol kezdegi Qazaqstan halqınıñ 49,8  payızımen teñ.

-         1929 jılı qazaqtıñ qolında 39,294.0 mal bolsa, 1933 jılı 2,428 mıñ ğana qalğan. Söytip qazaqtıñ malınıñ sanı 16 esege azayğan. Saldarınan halıq jappay aştıqqa wşıradı.

-         Aştıqta qırılğandardıñ sanın joğarıda ayttıq.

-         Aştıqtıñ saldarınan 1, 130 mıñ halıq şetelderge aua köşuge mäjbür boldı. Olardıñ  676 mıñı qaytıp oralmağan. Qırğınğa wşırağandardıñ sanın toltıru üşin 40 jıl qajet bolğan. Eger aştıq zwlmatı bolmağanda 1990 jıldarı qazaqtıñ sanı 32 million bolar edi degen esep bar. Qazaq halqı 1932-33 jılı 2,5 mln-ğa azayğan. Joğarıdağı 40 jıldıq ösimin qosqanda biz 16 mln. adamımızdan ayırıldıq.

1940 jıldarı atu, aydau nauqanı ayaqtalğannan keyin qırılğan qazaqtıñ jeri men ken baylığın igeru degen sıltaumen orıs jäne basqa wlt ökilderin Qazaqstanğa jappay qonıstandıru bastaldı. 1897 jılı Resey imperiyasında jürgizilgen alğaşqı jalpı halıq sanağınıñ qortındısı boyınşa Qazaqstan territoriyasındağa qazaqtardıñ ülesi 81 payız bolğan. Al 1970 jıldarı bwl körsetkiş 29 punktke tömendep 38 payızdı qwrağan. Täñir qoldap, 1991 jılı Keñester Odağı ıdıradı ğoy. Äytpegende bwl jağday endi bir 30-40 jılğa jalğassa, qazaq wlt retinde joyılıp, tügelimen qara orısqa aynalar edi.

Qaysı bireuler «Iä onday qırğın, zwlmat bolğanı ras. Biraq onı bizdiñ kommunister ädeyi jasağan joq. Bayqausızda osılay bolıp qaldı» dep aqtalğısı keledi. Tipten solay boldı degenniñ özinde kommunister «Biz añdausızda 3 millionğa juıq qazaqtı qırıp alıppız. Biz jazdıq-jañıldıq» dep halıqtan keşirim swramay ma?! Joq olay bolmadı. «Biz zwlmat jasağanımız joq. Eger zwlmat boldı degen künniñ özinde ol qazaq üşin jasalğan joq» dep bezbüyrektenip otır. Sonda 3 million halıqtıñ tögilgen qanı üşin kim jauap beredi? Kommunistik jüye me, joq älde ol jüyeni qızğıştay qorıp jürgen kommunister me? Ata-babamızdıñ basın kimnen swrauımız kerek?

Zardıhan Qinayatwlı. «Köşpendi ğwmır» kitabı, 242-243-nşi better.

Abai.kz

0 pikir