Düysenbi, 23 Qırküyek 2019
Jañalıqtar 2125 0 pikir 5 Säuir, 2013 sağat 05:21

Janat Ahmadi. Dürbeleñ (jalğası)

Üşinşi tarau

1

 

Kerimbek auılı biıl tör jaylauğa köşe almay, bayağı qonıstarında otırıp qaldı.

Säske mezgilinde Kerimbek öziniñ inisi Ahmadi ekeui auıldıñ bas jağında qarağay tübindegi qalıñ kök maysalı kişkene taqiya töbeşiktiñ basında oñaşa jolığıp, ekeuara söylesip otır edi. Bwlar üyge Taylaqbay bastap kep tüsken bir top ülkenderdi körse de, orındarınan tapjılmay bögelip otır. Anadağı Mwhabay aytqan qız osı Ahmadi üyiniñ twñğışı bolatın. Äyel üstine ayttıruğa swratqan qız on segiz jasqa biıl tolğan. Mwhabay moynına salmaq qıp artqan sol sırdı Kerimbek - inisi Ahmadige osıdan üş kün bwrın bildirgen. Äueli qwlaq qağıs etip aytqan-dı. Ahmadi bwl şaruanı öz işinen layıqsızdau körgen. Bwrın Kerimbektey ağa betine qarsı kelmegen jayı bar-dı. Änkejannıñ bäybişesinen tuğan bes wldıñ eñ ülkeni - Kerimbek bolğanda kenjesi - Ahmadi. Sondıqtan ol jolı, jası ülken ağa aldınan ünsiz ketip, üyimen barıp aqıldasuğa eriksizdengen. Biraq bwl is qız äkesin ayausız sendeltip, köñiline mwzday tigen soqqı bolıp edi... Bwl äñgimeni eñ äueli qızdıñ şeşesi estigen jerde ot basqanday ırşıp tüsken.

Üşinşi tarau

1

 

Kerimbek auılı biıl tör jaylauğa köşe almay, bayağı qonıstarında otırıp qaldı.

Säske mezgilinde Kerimbek öziniñ inisi Ahmadi ekeui auıldıñ bas jağında qarağay tübindegi qalıñ kök maysalı kişkene taqiya töbeşiktiñ basında oñaşa jolığıp, ekeuara söylesip otır edi. Bwlar üyge Taylaqbay bastap kep tüsken bir top ülkenderdi körse de, orındarınan tapjılmay bögelip otır. Anadağı Mwhabay aytqan qız osı Ahmadi üyiniñ twñğışı bolatın. Äyel üstine ayttıruğa swratqan qız on segiz jasqa biıl tolğan. Mwhabay moynına salmaq qıp artqan sol sırdı Kerimbek - inisi Ahmadige osıdan üş kün bwrın bildirgen. Äueli qwlaq qağıs etip aytqan-dı. Ahmadi bwl şaruanı öz işinen layıqsızdau körgen. Bwrın Kerimbektey ağa betine qarsı kelmegen jayı bar-dı. Änkejannıñ bäybişesinen tuğan bes wldıñ eñ ülkeni - Kerimbek bolğanda kenjesi - Ahmadi. Sondıqtan ol jolı, jası ülken ağa aldınan ünsiz ketip, üyimen barıp aqıldasuğa eriksizdengen. Biraq bwl is qız äkesin ayausız sendeltip, köñiline mwzday tigen soqqı bolıp edi... Bwl äñgimeni eñ äueli qızdıñ şeşesi estigen jerde ot basqanday ırşıp tüsken.

Eriniñ betine qarap äli künge bir auız qarsılıq söz aytıp körmegen, ot basınıñ wyıtqısı bolğan beynetşeñ äyel Kerimbektey jolı ülken, jaqsı qaynağanıñ aldınan da qiya basıp ötpegen. Qayta, sırtınan süyinişpen qadirlep, jaqındığın ärdayım şın kişilikpen maqtanış twtıp, öz işinen onı tirek köre süyenip jüretin kelini. Mına sözdi estigende ol öziniñ sonday jazıqsız basımen şır-şır qağıp:

- Qwday mağan zarla degen eken ğoy! Jaqsı bop jürip bir künde bir-aq jıla, sorla degen eken ğoy! Alaqanğa salıp älpeştep ösirip kelip, endi jalğız künde qaq basqa tayaqpen wrğanday bireuge äyel üstine bar dep aytuğa, bw qu tilingir bet qaytıp şıdaydı! Qu auız qaytıp känä baradı! Külkiñnen bir künde bir-aq ayırıl, qura dep pe edi mağan, jaratqan! - dep bezektegen.

Sonı estigeli aldımen qızğa aytudan bwrın ana bayqws, tipti öz basımen älek bolğanday küyde qalğan. Äyel atanıp, balağa şeşe bolğan analıq ömirindegi eñ qiın twyıqqa qamağan uayımın şekken. Bwğan süyeniş, aqıldas bolıp ösken twñğış perzenti. Sol qızdıñ özi bwl mezette şeşesine ne bolğanın bile almay şwğıl tañırqay bastap edi. Kenet özgerip, öz-özinen kürt tüsip, damıl almay kürsine jılaytın küyge wşırağan şeşesinen bwl sırdı qız özi de neşe qayta swrap aytqıza almap edi. Sonday kezdiñ birinde qız tağı qadalıp:

- Osınşa sağan ne boldı, bayqws-au? Aytsañşı, tegi! - degende de:

- Sorlı, nesin swraysıñ, sorlı! - dep qana qoyğan. Aqırı, keşe üşinşi künge jetkende, ımırt mezgilinde, oñaşa üyde otırıp, anası sol Aqtöre degen qızğa bar jaydı şarasızdıq sabırğa jeñdirip, amalsız aşqan bolatın. Şeşesi endi öz eriniñ de hal-jağdayın lajsız eskerip, qızına oqiğanıñ arğı tüpki mänjayınan jağalata wğındırıp sözin bastağan. Biraq qız alğaş estigen jerde qattı ürkip qarap qaldı da, sonan arı bastan-ayaq tüsi qaşa, sileyip tıñdap, qılp etpey quarıp otırıp qalğan. Bwl sätte ol özin ata-ana emes, beyne ertegilerdegi bir jılandar asırap, bağıp kelgendey asa jatbauır, wğımsız küyde qalğan-dı...

Qoñır köleñkeli beyua qoynında aq jüzi u jwtqanday oñıp, mınau sözdiñ swrqınan bar jan-tänimen şoşınğanday ürke tüñilip ketken. Teginde, bwl özi äke-şeşe qabağın qarşaday jas küninen qalt etkizbey bağıp, tanıp sol ata-ana köñilin kişkentayınan añğarıp, ayalap ösken bala edi. Äsirese, şek-perdeli äke şırayın öziniñ balalıq taza, talday qalpımen wğıp, sezip erjetken. Tuğan wyasında ata-anağa baylanıstı är närseni öz işimen ösire, körkeyte oylap, güldendirip otıratın anıq qimas perzentteri bolatın. Tuılıstağı sezimtal minezimen wstamdı, ata-ana aldında sözge üyir bolmay, ündemey ösip kele jatqan.

Ol şeşesinen jañağı sözdi, öte oqıs köringen habardı estigende, bastağı otırğan qalpınan özge qimıl, ne basqaday oğaş qwbılıs körsetken joq. Közge jas keltirip jılamadı da. Tek bir esti qayratpen tüsi aqşıl tarta, quarıp, tastay qatıp otırıp kelip, şeşe sözi ayaqtap toqtağan jerde ğana beyne tüs körgendey, qalıñ, wzın kirpikteri tizile qadalıp:

- Osı ras pa! Meni, şınımen-aq, bireudiñ äyeli üstine bwyıra ala ma eken? Men onan da äbiir-bağam barında, osı uaqıtqa deyin jaqsı ölimmen nege ölmedim! Bäse, bäse!.. Qwrığır jürek... özi de sezuşi edi! - dep iştegi sor nazasın osınday ğana bar dünie bir basına qwlap tüsken qasiretti sözben şığara, tüsi özgerip bara jattı. Tüs-elestey bir qiyal jarısıp, qatıp otırıp qaldı. Bwl twsta öñi kökşil-swrğılt tartqan. «Apır-ay, bwnı estigenşe ölip-aq qalsamşı! Köñilimdi öz qalpında bwzbay alıp ketken bolsamşı! Öziniñ bwrınğı qımbat, qasietti küyimen äketken bolsamşı, ğarip basım! Oy, täuba-ay ömirdiñ özi osınday, bir tiınğa twrmas, sonşalıq närsiz närse me edi? Osınşalıq qwnsız, opasız ba edi! Jüregimdi suıq temirdey qarıp ketti-au! Bwzıldı-au, qayran jürek! Endi qayta osılardı ata-ana dep jaqsı köre alamın ba, joq pa?! Äy, bilmeymin, tüñilip tındım-au deymin! Qiya almay otırıp tüñilem, beybaq basım! Bar boyım türşigip ürey bop ketti ğoy! Özegime öz qolımmen qwrt tüsirdiñder... Sol jep tınbay, äy, qoymas-au!» - degen suıq qayğılı oydı oylay, buılıp kelip, endi talıqsığanday kenet qıstığa egilip, büyirinen solqıldap şeşesine qaray qwlay bergen...

Ahmadidiñ Kerimbektey ağa aldında mına kep otırısı osınday küyden soñğı hal bolatın. Sonıñ barşasın estip, wğıp, äri onı uayımdı köñilmen tüsinip, bilip kelgen kelis Kerimbek teginde bwl inisiniñ qabağımen köbirek sanasuşı edi.

Ahmadi bolsa köp söylemeytin minezi auır adam. Bar närsege sırtımen ünsiz köngendey bolıp jürgeninde, ar jağında talay qabat oyı, sırı jatatın jeke jan siyaqtı kisi edi. Bardı işke saqtap, wzaq ünsiz äkete beretin.

Osınday eki äkeniñ qasına jayau ayañdap Maqswt kelgende, şağın deneli, salqın ottı sarı qoñır közi boljamdı qabaq astınan oyğa batıp, Ahmadi qalpağın eñkeytip kiip, tömen qarap otır eken.

Aralarına bir-eki adımday jer salıp otırğan boylarında:

- ...Qız senderdiki eken-au, ä! Sonıñ uayımın senderden men kem tartadı ekem-au, biluleriñ şe? - dep keyigen ünmen Kerimbek söylep otır: - Senderge batıp özgege tap sonday jan auırtıp batpaytındıqtan kelip, aytıp otır demeksiñder ğoy. Öz köñilimşe meni bwnıñ eşqaysısı şetke qağıp, böle almas dep aydaladan toyattap jürsem, sondağı äke-bala sen ekeuiñ bolğan ekensiñ ğoy! Seniñ qamıñ dep, seniñ küniñ dep men jürmin! Zaman qay zaman!.. Jau qolında jılap ketken ana Gülnazım kim senderge! Ol twrmaq öz basımız qwrban bop ketpesine köziñ jetti me? Keşe tuğan bir şarana qız üşin küñirenem dep, jalğız auız sözimizge zar bolarsıñdar, äli! - dep kelgende inisiniñ amalsız eki oylı bolıp qalğanı bayqaldı. Kerimbek söyley tüsti: - Sonıñ bärin wğındırıp, qatın-bala degenge ayta tüsedi eken dese, bir jağımızğa süyeu bolğannıñ ornına aldımen özderiñ morıp küyreysiñ... Ol adamdı äyeli bar demesin. Tırjıq qızğa mırjıq küyeu tolıp jatır. Adamnıñ da adamı bar. Onımen bir küngi swhbatıñ zat tanımas jamanmen ötkizgen mıñ küngi bıqsıq küniñnen artıq. «Jamannıñ janında jatqanşa, jaqsınıñ ayağında jat», - dep nege aytqan?

Tañday süti keppegen bala-şağa degen öz basınan artılıp, kimniñ jay-jağdayın şeşip oylap biluşi edi? Neniñ qadiri men qımbatına jetedi? Olay emes, bar-bar närse amaldasañ, lajdasañ sonda boladı. Bala men qatınnıñ şäynam-şäynam aqılına salıp qayda barmaqsıñ? Bir balanıñ köñiline qarayın deseñ, qıruar isiñ qarañ qalğalı twr. Erteñ osı otırğan balalarımnıñ da bası «Qalsa qazı, ölse şeyit» dep könem! Eldikten ajırağannan göri bozdaqtan ajıra! Soğısqa bala berem de, biri ölse biri qaladı dep könem. «Jibek kigen böz kimey basılmaydı» degen. Qimasıña da, qımbatıña da qaray almaysıñ. Aspan biik, jer düley, zarıñdı kim wğadı! Balaqtağı uayımğa mına künimdegi meni satpa! Erkiñe bi bolıp, «ata» ornıñmen tiliñdi alğız! Sen ayasañ, seni äkem edi dep ol da ayasın! Bizdi ayasın! - dey kelip Kerimbek sözdi bitirdi. Äkesiniñ özi de qayısıp otırıp söylegenin Maqswt bastan-ayaq bayqadı. Biraq aytar söz qaldırmadı. Ağayın ortasınıñ oñaylıqpen şeşile qoymas osınday auır sözine inisiniñ buının bekite tüsu üşin sıltau aytar orın qoymay söylegen.

Maqswt äkesi qozğağan qisındı qanşa jön körse de, Aqtöreniñ basın bwl qolqağa öz işinen qiya almadı. Äkelerdiñ ğana emes, mwnıñ da janına anıq batatın äñgime şığıp otır. Aqtöre Maqswttıñ bar auıldağı qarındastarınıñ işinde eñ bir jaqsı köretin tuısı. Onı bireuge äyel üstine beriledi degen söz özgeden bwrın, şıntuayttap kelse, Maqswtqa batar edi.

Ol Aqtöreniñ minezdiligimen qosa, äsirese, öñdiligi üşin jazıqtı bop, älde kimge qatın üstine kete baruına äste, qiya almas bauırı bolatın. Üş wyıqtasa oyında joq närsesi! Aqtöre jaylı elge añız bolıp tarağan, onıñ dañqın dälelderlik bir äñgime bar-dı. Aqtörege sırtınan ıntıq, atı Qızayğa mälim jas seri Abat töreniñ «Ğaşıq-nama» degen wzaq ğazal-jırında:

 

«Bas bilmey arandattıñ jau-nesibem,

Bir qızdıñ öler boldım äuresimen!..

Mert bolmay Aqtöreden nege ayırılam,

Wşqan qws kete almaytın säulesinen», -

 

deytin Aqtöre osı. Jalpaq elge sol tarap jetken. Keyde älgi jırdı jastar jağında äsirese qız süyip, ğaşıq boluşılar qaueset, äñgime etip, änge qosıp ta aytatın ädet bar-twğın. Tegin de, jas küninde jeñgeleri «Aqtöre» atandırğan Jidegül qızdıñ auızğa iliner öñdi ekeni mañaydağı elge tarağan.

Maqswt bwl äñgimeni änegüni Qwljada estimegenine ökindi. Qazirgi oyında Aqtöreni toqaldıqqa swratıp otırğan sol Mwhabay közine körinse, odan zor ötinişpen tiler edi. Sanalı jigitten tipti adamnıñ basına «järdem» dep-aq, jalınıştı tilekpen ötiner edi. Al bwl arada endigi söz beti şeşilmeuge aynalıptı. Öz bası daulı Maqswt bwl jöninde äkege bir auız eşnärse ayta almaq emes... Jäne «qwrastırıp aytsa kwldıki jön, biriktirip aytsa bidiki jön» bolıp otır. Qız da, qızdıñ anası da, Kerimbek te, onıñ inisi - Ahmadi de, ana jaqta Mwhabay da, ärqaysısı özdi-özine tän sırların ağıtadı. Äri osılardıñ qay-qaysısı bolmasın, birinen biriniñ aytqanı wtımdı, üstem şığadı. Bitimsiz. Ahmadi az otırdı da:

- Aytılmay jatqan söz joq. Bärin de bildi. Biraq, «Atalı bala bir-bir patşa» degen osı eken. Zarın tıñdasañ, onıñ da köñili bir patşa. Arzan jağına özin qiıp, ayırbas etkisiz azar bası bar eken, dey otırıp: - Barsın! Barsın! Naza-şeri bolsa bärimizge teñ bolsın da, kete barsın! Jalğız-aq, bauır ettey tuğan äke, qu äke men twrğanda, işi-bauırı kimge qarayuşı edi? - degeninde köziniñ bir-eki tamşı jası üzilip jerge tüsti.

 

Bwlar osı boyda bağana kisiler tüsken şetki konaq üyge kelip kirgen-di. Qonaqtar är jaydan äñgime qozğap azıraq otırğan soñ, Qarımsaqtan Ausınaqın jayı swralğanda, ol qoyın qaltasınan qağaz alıp, Kerimbekke berdi, Bıltır «Qız beyiti» kezeñinen asıp barıp qaytqan Belektey jaylauındağı Taymas ruınıñ «Sappas-Ausınaqın» atanğan adamına Qarımsaq biıl mine, jäne bir barıp kelgen-di. Kerimbekpen til baylanısı bar Ausınaqın bıltırdan beri Altayğa qatınasıp jürgen... Salt atqa ayşılıq jol keletin «at jetpes» deytin alısqa qasına joldas ertpey, tek qosar atın ğana alıp, el közinen wrlanıp, jeke özi jöneytin Ausınaqın Bäytik tauındağı Ospanğa qatınasuşı edi. Ükimettiñ ezgisine qarsı Sarı-Kerey işindegi jauınger Şaqabay ruın bastap, Bäytik tauında köp jıldan beri bekinip jatıp soğısuşı, atşıulı Ospan batır bar. Erteden gomindañ äskerine aldırmay soğısıp kele jatqan ru.

Mına jaqta Äkbar-Seyit soğan qwlaqtas bolıp, endi solarğa da at salıp, qatınasar mıqtı adam izdelgende, özi batır, jortuılşı Ausınaqındı Kerimbek tapqan. Bwl jolı Kerimbek Ausınaqınğa äneugüni Lürip-lama üyinde bolğan jasırın äreketten habar tigizgen-di. Soğan arnap Ausınaqın jazğan hat sözi qısqa: «Nietteriñ aydıñ küni aman, jäne qabıl bolsın! Al özim arğısınan qayttım... Senderdiñ endigi bwl habarıñdı öziñiz aytqanday, jan wyada bolsa küzdiñ qoñır salqının töske ala, «bergini» basa etip, ekeuine de jetkzermin» depti.

Taylaqbay üni ajarlanıp:

- Bergisi - Şäueşek, arğısı - Altay ğoy! Apır-au, tau jebelegen kök-sümeñ beriñ taq mwnday bolmas!

Sümeñdep jortqan kökşulannıñ sölkegi deseñşi! - degende, özgelerde:

- Jetkeni-aq qoy, jer kezip!

- Jer şarşısın quırğan demeysiñ be, müttem! - desti.

Osıdan bir jarım ay bwrın mamırdı ayaqtata Äkbar-Seyittiñ biılğı habarınan Ospan dıbıssız jatpasın dep, Asuınaqın Altayğa jöneltilgen-di. Sodan aynalıp jetken eken. Endi az tınığıp, küz basınan tağı jortatın bolsa, sonda jazdıñ altı ayın ürdis at üstinde sendeliste ötkizgen boladı. Qos attıñ kezek-kezek qandı-bwrauın şığarıp, jer şarlağanda bir talmaytın anıq sarı toqım jortpaş dep osını aytsa bolatın. Jäne sonday jürisin öz ruınan ne auılınan birde-bir jan sezbeydi. El işinde joq ekenin añdağanmen qayda ketip, qayda twrğanın tipti öz qatın-balasınan bastap sezuşi, biluşi bolmauşı edi. Endigi söz osı jaydan biraz örbip basılğanda Taylaqbay bwl otırğandarğa bir aqıl ayttı.

Taymas Şeruge şendes jatqanmen bwl eki ru arası osı uaqıtqa şeyin köp aralas bolmağan. Sondıqtan qiın-qıstau, er sınarlıq kün tusa, bwrınnan bilistikteri joqtığın jasauğa kädik. Qauipti is üşin birden wrınbaq oñay emes. Söz qaşsa, endi Şerudiñ tübine sol jetedi. Taylaqbaydıñ sonı qolaylap aytqan aqılı:

- Aspan aşıq, jer jarıqta, osı bastan Taymastıñ bir-eki jerimen qwda bolıp qoyıñdar... wl bar, qız bar, ekşep-ekşep tezdetip qwda tüsiñder! - deu boldı. Bwl Taylaqbaydan Kerimbek mañındağı jaqın-juıqtıñ ünsiz qabıldaytın sözi.

Mwnan bwrın Şerudiñ osı otırğan tobı batısta Qorğas boyın jäne Qaljattı mekendep, jazda Ätikey şoqısı men Kempir jaylauın jaylaytın Alban, Suanmen at salısıp, wştasıp jürgen. Şeru üşin onşaqtı bolıs Alban men Suannıñ özgeden göri oñtaylau jeri bar. Şeru işi ol eki rumen erte künnen «bwttan bwt, qoldan qol ötip», «qalıñ» alısıp, qız berisken, aralas, qwda-tamır, jekjat elder. Ağayındı Ämire, Däuit, Süleymen degen Suannıñ wytqı kisileri Kerimbek auılınıñ özimen qwda. Albannan: Bolatbay auılı deytin auıl eski sar-süyek, jekjat.

Osınday äñgimeler twsında bwl üydegi qonaqtardıñ üstine qasında atqosşısı bar Moltan qajı kelip tüsken-di. Ol Kerimbekterdiñ Gülnazımdı alıp qayta almay oralğanın estip, soğan kelip otır. Az uaqıtta Moltan söz sarının solay auıstırdı. Taqımındağı jastıqtı siñiri köringen käri qolımen qaltıldap tiyanaqtay tüsip:

- O, men bir jwmbaq aytayın, jarandar:

 

«Eki qasqır qoy jeydi-au, qan şığarmay,

Quıp salar malşı men jalşı qalmay.

Şırıldap aradağı, daulı sorlı, -

Eki däu dau-daulaydı mal şığarmay»

 

- Bw ne? Osını tabıñdarşı! - dedi. Taylaqbay alğaşında toqsandağı qarttıñ bwl minezin qızıq körgendey ojıraya bwrılıp añtarılıp qaldı da, artınşa qaltırağan şaldıñ mına nwsqasın äzilge aynaldırdı. Qwlağı auırlau Moltannıñ özine estirtpey:

- Mına käriñ bayağıdağı älgi «Ay mıjırağına» qayta basqalı otır ma? - dep otırğandardı tegis du küldirdi.

Moltannıñ Taylaqbay qozğağan sözge baylanıstı bir isine Şeru işi tügel küluşi edi. Jasında sauıqşıl bolğan Moltekeñ erteleu künde öleñ-toyda qız-kelinşekpen aytıssa «Ay mıjırıq-ay, ay mıjırıq» degen elden erekşe, oğaş bir qayırması bar äuenge saladı eken. Sonda onıñ ökşesin basqan Taylaqbay siyaqtı kisiler bwğan talay aytıp:

- Osı qiyampwrısıñnan özge söz tappay qaldıñ ba, qoysañşı! - dep Moltanğa älgi än qayırmasın qoyğıza almaydı eken. Qazir Taylaqbay sol minezin oynaqı sözben eske salğanda, mınau täsbi tartıp minäjtta otırğan müläyim şal bwl üyde kimniñ de bolsa külkisimen oyının şaqırarday bolatın. Üy işi är närse ayta duıldap biraz külip ötkende, Moltan är kimniñ betine bir üñilip, jaltaqtağan. Jwrt endi Moltannıñ jañağı aytqan söziniñ mağınasın oylap, işterinen şeşkendey qariyağa qarap, añırayısıp qalğanda, qart özi qayta söyledi. Qalt-qalt etip, Kerimbekten bastap wrısqanday til qata:

- Bir qoydıñ qanın ağızbay-tamızbay jep ketetin eki qasqırıñ - bwrın jan alğış äzireyli men swrapıl delinetin. Quıp salğan malşı-jalşıñ - ölikti suıt aparıp körge tığıp qaytatın el bolatwğın. Mal şığarmay dau daulaytın eki däu - «Müñkir-Näñkir» deytin. Bügingi eki qasqır - ana Ma şyan'gon, Mamozılarıñ! Art jağınan quıp salıp, tıpa-tınış qaytıp kep otırğan malşı-jalşı osı mına sendersiñ! Mal şığarmay egespenen dau daulaymın deytin eki däu - Abdolla men Kerimbegiñ! Eki ortada änebir sorlı qızımnıñ bir künin mıñ ettiñder ğoy, tüge! Ükimet degen tileuiñ bergir, päre jeydi degeni qayda osı? Qwrğaq daumen daukestikteriñdi salğastırıp bolğanşa, wrpağı otqa küyip, keşegi er aruağı küñirenip bolmadı ma! Ruhın jerge taptatpay, jau qolında jatqan näsilin bükil Şeru jiılıp, mal tökseñ de bosatsañdar bolmay ma! Joq, azbısıñ?! - dep, otırğandarğa jağalay qarap şıqtı.

Taylaqbay Moltandı «Änkejanmen qwrbı edi, qimaydı-au», - dep otırdı. Moltan söz soñın bayaulatıp:

- Äkele almay kelipti, tüge, degendi estigende, jambasıma jer batıp jata almadım! Özgeñe kerek bolmasa mağan kerek! Qwday-aruaq aldına qaytıp baram! Soğan arnap kelgen bir qısıraq üyir jılqı bar. Älimsaqtan bergi «Abıl-Qabıldıñ» käpir-mwsılman bolıp tarağan eki balası bergeniñdi almay tastağan jeri joq. Tesik jer bolsa tobımen aydap ötkizip, balanı qwtqarıp äkeliñder! Tınış wyıqtayın! - dedi.

Moltannıñ bwl aytıp otırğan jılqısı auılında emes, özimen birge qudırıp qasındağı jas joldasına aydatıp äkelgen. Dönejin bieden salınğan, irikti on bes torılı toqpaq jal torı säuirik üyirin jelige jaqındatpay ayğırmen ayğır talasadı dep, bir beldiñ astına tastap kelgen-di. Şerudiñ eñ jılqılı bayı Moltan Kerimbektiñ artıq däulet iesi emestigin osındayda eske alıp, ağayınınıñ qapalı künine jarau üşin kelgen.

Ma şyan'gon özine ana jolı Qwljadan eki birdey baylanıs, «alaha» qağaz kelgen bolsa da, Gülnazım tağdırın şeşpegen. Kerimbekke däl öz qızı Gülnazım qolımen jazılğan «ırzalıq» qağazın da Ma şyan'gon zañdı dälel - «päy-päy zı»* ğıp, öz qolına wstatıp, köldeneñ tartıp körsetip otır. Qolhattağı üş-tört auız sözi: «Küre policiya mekemesiniñ swraqşısı - YUncı-fanğa öz rizalığımmen erge şıqtım» deydi. Qol qoyıp, üstinen jiñişke öz sausağın da basqan. Kök siyalı jazudıñ bir jerin büldiriñkirep şaşıray tamıp ketken bir-eki tamşı su izi bar... Bwnımen qosa Kerimbek endi bükil üyezdik ükimetiniñ üstinen jalğan arız köterip, aymaqtıq orındarğa qaralap baruşı bolğanı anıq edi. Onıñ atı: «arızqoy-bülikşi» boladı.

 

1 Päy-päy zı - dokument qağaz.

 

Lürip-lamanıñ üyinde bas qosqannan keyin Kerimbek Fuje, Mwhabaylarmen aqıldasqanda, Mwhabay bwl jwmıstı endi Qwljadağı güberniyalıq ştab arqılı qozğap körudi aytqan. Kerimbek Mwhabaymen bolğan sol kelisim boyınşa. Maqswttardı elge jetken soñ, Qwljağa qayta jiberetin bolıp attanğan-dı.

 

3

 

Kün tüs aua bwl  üyge tağı bir üş kisi kelip tüsti. Kiim ülgilerimen er twrmandarı Qızay, Şeruden basqa adamdar edi.

Qızaydıñ jazda kietin bas kiimi marjandap şaşaq taqqan tübitten basqan aq qalpaq bolsa, bwlar tıqırlau qara eltiri, qoñır eltiriden jeñil şoşaq twmaqtar kigen kisiler. Jäne bwl mañaydan ülgi-sanatı basqa, attarında «Qoqan erler» şekşiedi. Bwlar Şeruge köşip kelgen Matay adamdarı edi. Bastap jürgen - tördegi mınau, qiıqşa bitken, aq-qızıl jüzdi, bas bitisi iri, tarbaq mwrındı, salqın tüsti Qapalbay. Aumaqtı ülken saqalı kesek jüzine salauat beredi.

Kerimbek sonada alğaş öz eline şaqırğanda Qapalbay onıñ jaqsı lebizine birden entelep qwlamağan. Kisige onşa iş bermey, toqtalıp otıratın adam körindi. Mataydı sıyğızıp alğısı kelmegen Qızaydıñ Taymas, Torğay rularına degen ayday anıq ökpesin de Kerimbekke aytqısı kelmegen. Ata - jön biler, jol biler adamınıñ bolmağanı üşin jabıq ökpemen tüyilip qalğanı añdalğan. Tipti özi beyil bergen Kerimbekke jalpıldaudı da alğaşında namıs, ar sanağanday öz basına sın körgen.

Kerimbek Qapalbaydıñ talay jıl boyı qonıstana almay, qatarğa iline almay kele jatsa da özgege irge bermeytin, öreli adam ekenin wqqanda, işinen sol minezine anıq süysinip edi. Ömir tarazısına qanıq, keudesin bastırmaytın kisi ekenin añğarğan. Sonı oylay kelgende, Kerimbek Taymas, Torğay üşin Qapalbaydan iştey özi wyalğan bolatın. Mwndağı el atına namıs qıp wyalğan. Ol qazaqqa eldik sın bolarlıq twrğı edi. Mataylar Qaljat boyında, Alban işinde otırğanda ükimettiñ alım-salığın auırlap: «El auıp, jer auıp jürgen jwrtpız, bizge salatın salıqtı özge qazaqtan göri azaytpasa, biz kötere almaymız» deymin dep, osı Qapalbay Kürede düre jegen.

Qapalbayğa sıylı meyman dep Moltan men Taylaqbaydıñ ortasınan orın berilgen. Bw kelip otırğan üşeudiñ bäri de kelbetti kisiler edi. Bir-birimen öñ jağınan bäseke talasqanday adamdar.

Kerimbek işinen: «Samalalı salqın beldiñ tülekteri-au, sonday jerde tuıp-ösken-au» dep otırdı. Aldıdağı sapırıla tüsip qwyılğan salqın qımızben şöl basın az otırğanda, Taylaqbay söz bastadı. İşine tereñ dem tarta kelip:

- E-e, kädir-dos, ağayın! Küderi eriñ küytik bolğan, külik atıñ küdis bolğan bir zaman ğoy bwl... Bir şökim aralda siyaqtısıñ. Aynalañ antalağan abjılan ordası. Jılannıñ ülken-kişisi joq, bäri şağadı. Qazekeñ «joğarıdan kelgen - Aq sügir, tömengiden kelgen - Qara sügir, oydan-qırdan basımızdı qosqan qwdayğa şükir» degen eken. Sol aytqanday, bärimizdi äkelip qosqan qwdayğa şükir! Ortamızğa kelip qalğan meyman ekensiñder. Meyman kütken qazaqtıñ balasımız. Şamamız kelse bar mäzir, qwrmetimiz sizderdiki, tuısqan! Üy - üyge sıymağanmen, el - elge sıyadı. Aldımen berekeñ bolsa, dos esebi köñilde, keyingisi öz aujayına jaray bola jatadı ğoy. At mayı, atan qomı bolsa auısa jürer, ayamaymız. Dünieniñ arzan-qımbatın şette jürip tarıqqan biledi. Qapa keşip, japa şegip zarıqqan biledi. El men jerin sağınğan, kökiregi qars ayırılıp, keudesine şer tolğan biledi. Qoş kepsiñ, qwşaq jayıq, qoyın aşıq, alaş wlı! - dedi. Swlu sözge barlıq jan wyıp qaldı. Adam söz qwdireti arqılı bir-birimen teñelgendey. Qapalbaydıñ qasındağı ekeu Kerimbektiñ üyine mwnan bwrın da bir kelgen adamdar. «Köşip baratın boldıq» dep Qapalbay anada Kerimbekke osı ekeui arqılı sälem joldağan. Kerimbek onda özi auılda joq-tı.

Qanike bwl ekeuin qondırıp otırıp, öziniñ Qanapiya degen balasına mal soyğızbaq bolğanda, qazirgi mına Qarımsaqtıñ joğarğı jağında, Abdoldamen eki ortada otırğan: qara saqal, aqqwba kisi esikten keltirilgen asau qızıl kebege bata jasamay:

- Bäybişe, beyiliñizge rizamız! Erkek joqta biz üşin qısılıp, äure bolmay-aq qoyıñız, mal soyğanda qanın işpespiz, bizge anau kereginiñ basındağı etten assañız boladı, - dep irkilip tartınğanda, Qanike:

- Joq, olay bolmaydı... Şın qonaq sizder ekensizder! Meyman jemegen qayırsız mal adal ölse bir qazan et, aram ölse bir tulaq emes pe. Oğan qabaq baqpay-aq, sıyımızğa ortaq bolıñızdar! - dep, bas jegizip attandırğan.

Taylaqbaydan keyin Qapalbay da jön bildirip söyley otırdı.

- Iä, «tabısu - ayırılısudıñ bası» depti. Esiñde tabısqanıñ twrmay, tübi bir ayırılısatınıñ twrsın dep, twñğiıqtı meñzeydi. Adammen adam bir-biriñniñ bağañdı sonda ğana bilesiñ demekşi. Bizge sonı öz jürisimiz üyretti. «Qayda jürsiz, estiler. Iğır qıldı, essizder» degendey jerden auğan osı jürisimizde ığır qılğandardıñ da bäri este!..- dep şeşiliñkirep keledi.

Sözge mwhit adam ekeni birden bayqalğanday. Aytarınıñ ayağında osı otırğan añğarlı topqa bazınasın şaqqanday bolıp:

- Biz de däl osı özderiñizdey el edik. Bügin endi tuğan topırağımızdan twmar tağarday bop jürmiz! Sırğalı qız, sirgeli ögiz bizde de bolğan. Twmarlı düldül, twlımdı wl bizde de bolğan. Körgen köz, wstağan mına qol kuä! - dep eki alaqanın jayıp körsetip: - Jürek işten jılasa, aqıl işten jwbatadı. Kim ekeniñdi kim bildi! - degen.

Maqswt Qapalbaydıñ alıstan şolğıştığına qızıqqanday köz almay biraz qarap otırıp qaldı. Odan Taylaqbayğa, öz äkesine de köz salıp ötti... «Osı adamdar osınday bitis, tuıstarın qanday närsege jwmsap jatır», - dep şalğay bir oy oyladı. Osınday qabiletterimen Gomindañ ökimeti aldında adam sanatına alınbaytındarın oylap namısı twtandı da, «qasıq qanı qalğanşa soğısıp ölem demey ne desin» dedi işinen.

Abdolla Qapalbaydan:

- Meyman! Arğı bette jerleriñiz nemene degen jer? Qay jer boladı? - dep swradı.

- Bizdiñ Matay Aqsu-Qapal degen jerde. Mınau tau özi twtasqan alıs qatpar, qalıñ tau, sonıñ tu anau arğı astında, Jetisu törinde bolamız...

- Matay tegi, qanşa bolıstay el? - dedi Kerimbek.

- Bizdiñ jerdegisi sizdiñ Qızayıñnıñ jarımınday ğana. On eki bolıs. Al arğı Semey jağında tağı da oşarılıp jatır.

Öz bilgisi kelgenderin üş qonaqtan Qarımsaq, Moltandar da är jaydan kezek swrasıp, taudıñ arğı astında nendey qızıq sır barın bilgileri kelip qwlaq türe, jwmbaqtı jüzben taqayırlap swrasadı. Ündemey tıñdağan tek Ahmadi ğana boldı. Swrap bilgenderi ondağı qazaqtıñ salt-twrmısı, mwndağı elden ayırmaşılığı. Qaysısınıñ qanday artıq, jaqsı dästürleri barı.

Bir sätte Qapalbaylarğa sälem bere, esikten Köbek deytin jigit kelip kirdi... Jası otızdıñ mol işine kelgen, bir közi şeşekten kem bolğan, äri betiniñ qorasan dağı bar şwbar - Köbek bw qonaqtarmen körgen jerden şwrqırasıp amandastı. Bir-birlerin körgenine äuelgi sätten-aq özderi de tañğalısıp eki jağı ayrıqşa wşırastı. Esik jaqta bwlardıñ osı kezdesuin ädeyilep kelip körgen Qanike men bir-eki kempir ünsiz bastarın izesip, tañırqasıp twr.

Törde ülkender jağı:

- Maldı - üyirimen aydasın. Adamdı - wyımımen qinasın!..

- «Birge öskendi qoldan köm» degen.

- Tuğanıñda körmegen ölgeniñde jılamaydı, - desip jattı.

Qazirgi kezde Kerimbek aulınıñ bir adamı bolıp ketken Köbek osı Qapalbaylarmen jerles edi. Bwl mınalardan bwrınıraq jeke ötip kelgen. Qapalbaylar qarap otırmay däl osı jerde Köbektiñ bir ötirigin şığarıp qoydı. «Kömip kettim degen ötirik soñınan qırıq jıl quadı» degen osı eken-au, dep Kerimbek öz işinen tañğalıp otır. Sol aytqanday, Köbektiñ köñilge toq sanap jürgen bir ötirigi arağa neşe jıldı sala ökşe izinen qualay jetkendey. Qapalbay Köbekten:

- Bayağı öziñmen äketken äyeliñ be? Sol kelin be? Bala-şağalı boldıñ ba? - dep swrağan. Kebek bwl elge «üylenbegen, boydaq jigitpin» dep kelgen-di. Kerimbek öz auılına kelgen bwğan jal-kwyrıqsız, jalğızdığın eskerip, osı elden özine layıqtap qız äperip, bas qusırtıp qoyğan.

Alğaşında mınau otırğan bwnıñ özi üşin düniedegi eñ sıylı adamdar - Kerimbek pen Taylaqbaydıñ aldında qattı qızarıp, terlep ketken Köbek, endi bar şının nede bolsa osı arada aytqısı keldi.

Elinen jas äyeli ekeui emşektegi balasımen şığadı eken. Qalıñ tauğa jetkende joldan adasıp, azıqtarı tausıladı. Bir jerde äyeli jüruge jaramay qaladı. Balasın bauırına qısıp qwlap jatıp qalğan kelinşegimen Köbek uaqıtşa qoştasıp, mañaydan añşı, qwsşı, ne bolmasa, basqaday bir jürgen jan iesi, jolauşı kezdesip qalmas pa eken dep sandalıp, jıljıp, olay-bwlay jüre beredi. «Aş adam jatıp ölmey, jürip öledi» degenniñ özi boladı.

Biraq, köp wzamay endi äyeline qayta jetuge bwnıñ öziniñ de halı bolmay, qaljırap qwlaydı. Biik bir zäulim jartas tübinde süyenip otırıp qaladı. Endi köñilinde «qaşan ölem», «qaytıp ölem» degen kelte swraqtan özge eş ümit te qalmaydı.

«Sondaydağı jalğız zar, iä Alla, endi osımen şın alğanıñ ba?! - deu ğana bolıp, äliñ kelse kemseñdep jılay beredi ekensiñ», dep Köbek äñgimesin dämdendirip qoyadı. Arada qanşa mezgil ötkenin şamalay almaptı. Bir kezde mwnıñ esin şığara töbe jağınan däl qasına bir närse gürs ete qwlap tüsedi. Qapelimde üreyi qalmay jalğız közben bajaylap qarap jiberse, biikten sonşa auır salmaqpen kep däl aldına qwlap tüsken añ eken!.. Müyizi arbayıp tıpırlap jatadı... Tañı appaq swr-börte qwljanı körgende öz közine özi sener-senbes boladı. Nanar-nanbasın bilmegendey, esi şığadı.

Köbek üstiñgi jaqqa köz salıp qarayın degenşe, tik, biik jartastıñ esilip tüsken jırqayımen arsalaqtap, qwyrığın bwlğay törttağandap tüsip kele jatqan qasqırdı köredi... Ornınan qalay wşıp twrğanın añğarmağan boyda «a-ayt» dep qaladı. Böri qayta tayqıp örge saladı. Köbek jañqaltadan bäkisin suırıp alıp, äli tiri jatqan qwljanı taqır şaptan osıp jiberedi. Jeñdi ısırıp tastap, sıbanğan qoldı aqtarılğan ıp-ıstıq, işi-qarınğa süñgitip, äne-mine degenşe «bırt» etkizip buı şıqqan bauırdı suırıp aladı. Qanjılım qara bauırdı qarbıtıp asap, qılği bastaydı. Qandı bauırdıñ jarımın op-oñay tauısıp, auzı-bası boyalıp, az otırğanda közi şıraday janıp, aujal ala bastaptı. Qwljanıñ arbayğan müyizine köz toqtatuğa osı kezde ğana şaması keledi.

- Apır-ay, endi az bolmasa, kök jelkemdi üzip kete jazdaptı-au dep oyladım. «Ğayıp-Erenim» bar-au deyim, - dep Köbek sözin ärlep, üy işin küldire tüsti. Sondağı öz jayına özi sener-senbes halge kelip otır. Küni bügingidey tanırqay, jağasın wstaydı.

- Sonan ne kerek, bauırdıñ qalğanın qolıma alıp jıljıp äyelge jetsem, balası aldaqaşan ölip qoltığına tığılğan boyı tüsi kögerip ketipti de, özi qıljiıp jatqan eken. Bauırdı sığıp, auzına qanın tamıza-tamıza otırıp tiriltip aldım! - Köbek onı sol boyda aman alıp kelgen kisidey jelpinip qoydı. Sodan qarağay tübiniñ bir üñgirin tauıp jañağı qwljanı keskilep sonda tasıp aladı. Birer kün qozğalmay jatıp äldenip, ekeui tağı alğa jıljidı. Mezgil kökek ayınıñ orta şeni bolsa da, bir biik taudıñ beri qaray qwlap tüser betin jwmırtqaday jılmitıp, sireulengen mwzart qar alıp jatadı. Odan tek közdi jwmıp sırğanap jönelmese, özge amal joq, bwdırsız qiya boladı. Äri özi alıs, tereñ. Joñğar Alatauınıñ biik jonı. Endi äyeline:

«Aqır aldıñğı bir ölimnen olja ğıp qalğan siri janımız eken. Aldımen täuekel ğıp sen ket, sırğana!» dese ol jılap könbeydi. Soñına tastayın dese japandağı taudıñ qiyan basında qatınınıñ qalıp qoyatını köñilinde anıq boljanıp twradı.

- Onıñ äuenin äuektetip otıratın zaman joq, endeşe mine! dep özine bayqatpay otırğan jerinde eñiske qaray jelkesinen iterip kep qaldım. Nemene, zır etip aydap jöneldi. Tau tağanı mwnday alıs bolar ma, köz wşında torğayday bop zımırap ketip baradı. Bir-eki twsta büktelip ortqıp-ortqıp ta ketkendey boldı paqır! Bir kezde barar jerine barıp toqtadı-au äyteuir! Äy, biraq jazğan bayqws ornınan twrmay qaldı!.. Otqa pisirip alğan dorbadağı etti belge baylap, «sät, Alla» dep özim de jöneldim. Är-beriden soñ, deneñdi basıñ alıp ketedi eken, birdemege qağılıp eñiske bir qarap ketip edim. Sodan oñşalmadım. Jürek su-sulap wşıp otırıp, say tabanına bir-aq jettim. Özim de oñbay sokqı jep qalıppın. Älgi sorlıdan jüz qadamday aulaq tüsken ekenmin, qoynı-qonışımnıñ qarın qağıp, qasına barsam denesi qimılsız közi alañdap toqtamay jatır. Keudesinen köteriñkirep, basın jerden alayın desem, bişaranıñ moynı üzilip ketken eken. Tilge kele almadı. Basıma jalğızdıq tüsip, qamığıp kettim. Jwldız şığa jan da tapsırdı, rahmatlik! Bala ekeuinen birdey ajırağanımda «oho... ho...ho-o!» dep ünim bozdap şığıp ketkenin özim de bilmey qaldım. Japandağı sonşa jalğızdıqtan boyıñdı bilep twra almaydı ekensiñ. Qwday neğıp osınşa sorğa jaratıp eñ! dep, eki qolım jayıla qwlap tüsip, qarğa aunap jıladım. Onıñnan ne şığadı. Qarızı köp edi, eñ bolmasa közin qarğa-qwzğın şwqımasın dep betin qarmen jasırdım da jılay-jılay jürip kettim, - dep kelgende äyelder jağı Qanikeden tartıp eriksiz közderin sürte bastağan. - Sodan tünimen tınbay jıljıp, bir täuiri, etim bar, tañerteñinde Aqbaytal-Ägimniñ twsınan şıqqan ekenmin. Sol kezde endi şın öler jerdiñ anıq özine jetkenmin. Üsip-jaurap jalğandağı bar jalğızdıq bir basıma tüsip kele jattım. Adamnıñ köziniñ jası oñaylıqpen tausılmaydı eken!... Qwday sol jastı körmesin be? Joldağı arqardı bergen iem nege öltirsin... Däl sol jerde Bazannıñ äkesi, janıñ jännättiñ törinde bolğırım, Sağat degen jarıqtıq kezdese ketkeni! Jayşılıqta ölgen äkem tirilip kelse onday quanbaspın. Tanımaytın qazaqqa anadaydan «ağatay-ay, öldim ğoy, ağatay» dep eñirep jılap köristim! Adam halı ketkende özine-özi ie bola almay qaladı eken. Sağat qariya belbeuiniñ wşımen sorası ağıp ketken mwrnımdı qayta-qayta sürtkilep üstime sarı tonın jauıp, bir tastıñ ığına, künşuaqqa otırğızıp qoydı da, qarağaydıñ qu bwtağınan dürildetip ot jağıp, janımdı kirgizip aldı ğoy!» dep Köbek äñgimesin tämamday berdi.

Sağat Şerudiñ belgili jortuılşı, jau-jürek adamı edi. Qıs küninde özine serik mıqtı atpen qws wşıp, qwlan jortpas Aqbaytal-Ägim jaylaularınan, Qiyatas, Şwbırtı siyaqtı qiın-asulardan ärli-berli jalğız asıp, Bwratala, Sayramnıñ öştesken qalmaqtarınan qos-qosar jılqı alıp keletin. So jolı jaldas küreñ ayğırmen beri qaytqan saparında ien tauda jalğız jayau Köbekke kezikken. Köbekti anıq ölimnen qwtqarıp, eki jetek atınıñ birine mingizip, Kerimbekke äkelip tapsırğan-dı. Biraq «jortuılşınıñ bası jolda qaladı» degendey Şerudiñ sol Sağat degen kisisi aqırı bir jılı qıstıgüni Qiyatas asuında qalıp, süyegi jazda biraq tabılğan.

Zamannan bergi qoymaday sırın endi ğana aşqan Köbektiñ bwl äñgimesine bar qonaq asa qızıqtap, tañırqasıp, tañdasıp edi.

Otırğannıñ barlığın bir özine jamırata qaratqan hikayanı alğaş estuşiler keyde amalsız külise, qwlşına tıñdap, oqiğa ayaqtap kelgende Qarımsaq:

- E, qu Köbek! Söytip jerdi qwrtıp kelip, montanı bolıp otırğan, könektiñ tübin tesken Köbekpin deseñşi! Bwl türiñde sen äli bizdiñ qızdı da bir jerge qwlata tastap qaşarsıñ! - dep, üydegi mınau ülkenderdi eriksiz küldirdi. Köbek öz isine bwnsız da wyalıp otırğan edi. Qarımsaq onı küyeusinip äli de qajay tüsip:

- Apıray, öziniñ twtılğan quıqtay berigin qaraşı! Ertegidegi qara däudiñ janın qırıq jıl saqtap beretin, meken-jayın adam bilmes siqırlı zändeminiñ özi ğoy mınau! - degende jwrt Köbekke köz tastasıp tağı külisken. Abdolla Taylaqbayğa közin qısıp qoyıp, qıza söylep:

- Ne bosa o bosın, qız alıp körmep em dep bir qızımızdı iek qaqtırmay tüsiripti-au, mına su peri! Kekeñdi söytip jürip-aq, jerge bir otırğızuğa jarağan swm men deseñşi! - dep jwrttı tağı küldirip jatır.

Taylaqbay bwl qaljıñdarmen isi bolmay, tömengi jaqta jüginip otırğan Köbekti tayağımen közep körsetip bir sın ayttı. Bosağadağı mına sırlı jigitke tüksireye, barlay qarap, onı bügin körgendey tañırqap:

- Aqıl tap osıdan şığadı... Qiın künde sır şaşpas adam kerek etkeniñ sonday jalğızdıqta qasıña osını alıñdar... Äşeyindegi mardımsığan mırzasüreyden qiındıqta aqıl tappaysıñ, bw jürgen talayımızdan osı otırğan közeliñ opalı bolmasa mağan kel! - dep bağaladı.

Bağanağı reñdi kelgen qara saqal Matay Köbekke:

- Eneñ bayğws qızın aytıp omırauın jas juıp otıruşı edi. Opası joq dünie degen so-dağı! - dep qoydı.

Kerimbek Köbektiñ bağanadan äli işilmegen ülken saptı ayaqtağı qımızın özi sapırıp:

- Al, susın al! «Soñınan sor ergenniñ bir baqıtı, boladı» degen. Qayğısı joq jürekten qalağanday sır şıqpaydı. Bir qız emes, eki qız qatar alsañ tatırlıqtay beynet tartıpsıñ, balam! - dedi. Üy işi Taylaqbay men Kerimbektiñ osı sözinen keyin Köbek tağdırın aqılğa salğanday, oylanıp qaldı.

(Jalğası bar)

Abai.kz

0 pikir