Senbi, 2 Mamyr 2026
Janalyqtar 4073 0 pikir 19 Tamyz, 2013 saghat 12:51

Áziz NESIYN. Ákim saylau

Kózildirikti: Kәne, býkpey, búq­pay aityndarshy, qalanyng qazirgi әkimine qaysyng yrzasyn?
Múrtty: Týk te yrza emespiz!
Kózildirikti: Nege?
Múrtty: Ói, naghyz esuas, jary­mes­ting ózi eken!..
Kózildirikti: Odan búrynghysy da onyp túrghan joq edi...
Múrtty: Áy, osy oryngha otyr­ghan­dardyng onghanyn kórgem joq.
Kózildirikti: Ózimizge de obal joq. Bú­dan bylay eng aqyldy, eng esti, eng eleu­li bireudi ekshep, elep al­masaq, al­danghanymyz aldan­ghan!
Múrtty: Ózimizden deysin. Nemene, búrynghylardy Allanyng ózi kók­ten týsirip pe edi? Olar da al­ghashqyda eng aqyldy, eng esti, әlgi, ne­mene edi... eng eleuli bolatyn. Ke­le-kele qúdayyn tanymay ket­keni bolmasa...
Kózildirikti: Jә, jaraydy, ót­ken ótti, ketken ketti. Endi kimdi tan­dap, kim­di qalaymyz, sony ai­ta­yyq ta?!
Múrtty: Talqanbay she?
Kózildirikti: Oibay, bolmaydy! Tal­­qanbay degenshe Taltanbay de­sen­­shi ony. Erteng tanauy tanqiyp, auzymyzdy anqityp ketetin sol!
Múrtty: Qalqanbay she?
Kózildirikti: Oibay, atay górme ol pә­leni. Kýni erteng Qaltabay bo­lyp shy­gha kelmesine kim kepil?!
Múrtty: Onda, onda... aitpaq­shy, anau Shortanbay she?

Kózildirikti: Kәne, býkpey, búq­pay aityndarshy, qalanyng qazirgi әkimine qaysyng yrzasyn?
Múrtty: Týk te yrza emespiz!
Kózildirikti: Nege?
Múrtty: Ói, naghyz esuas, jary­mes­ting ózi eken!..
Kózildirikti: Odan búrynghysy da onyp túrghan joq edi...
Múrtty: Áy, osy oryngha otyr­ghan­dardyng onghanyn kórgem joq.
Kózildirikti: Ózimizge de obal joq. Bú­dan bylay eng aqyldy, eng esti, eng eleu­li bireudi ekshep, elep al­masaq, al­danghanymyz aldan­ghan!
Múrtty: Ózimizden deysin. Nemene, búrynghylardy Allanyng ózi kók­ten týsirip pe edi? Olar da al­ghashqyda eng aqyldy, eng esti, әlgi, ne­mene edi... eng eleuli bolatyn. Ke­le-kele qúdayyn tanymay ket­keni bolmasa...
Kózildirikti: Jә, jaraydy, ót­ken ótti, ketken ketti. Endi kimdi tan­dap, kim­di qalaymyz, sony ai­ta­yyq ta?!
Múrtty: Talqanbay she?
Kózildirikti: Oibay, bolmaydy! Tal­­qanbay degenshe Taltanbay de­sen­­shi ony. Erteng tanauy tanqiyp, auzymyzdy anqityp ketetin sol!
Múrtty: Qalqanbay she?
Kózildirikti: Oibay, atay górme ol pә­leni. Kýni erteng Qaltabay bo­lyp shy­gha kelmesine kim kepil?!
Múrtty: Onda, onda... aitpaq­shy, anau Shortanbay she?
Kózildirikti: Apyray, saghan adam jaq­paytyn boldy ghoy! Oi­da­ghyny da, qyr­daghyny da aityp ta­uystym, endi kim qaldy? Áp-bә­re­keldi, taptym-tap­tym! Qalay bú­ryn esime týspegen de­senshi?! Ma­sylbay! Masylbay! IYә, iyә, dәl sonyng ózi! Kәne, búghan ne dey­sin?!
Múrtty: Áy, qaydam, aty anau bol­­ghan­da, zatyn kim bilsin?!
Kózildirikti: Týh, sen de bir!.. Atyn­­da neng bar-ay? Ózinning atyng onyp túrghanday!
Múrtty: E, men әkimdikke at ja­­rys­tyryp, baq talastyryp túr­gham joq qoy әlgilerdey?..
Kózildirikti: Áy, boldy. Kóp sóz­di qoyayyq ta sol Masylbaygha toqtayyq. Ózi bir toyghan qozyday mop-momyn, tap-taza adam. Soyghan týl­kidey zymiyandardan qúday saq­tasyn.
Múrtty: Áy, dúrys aitasyn, ana... búrynghylargha qaraghanda my­na Masylbayymyz birqos tәuir. Tә­uir ghana emes – adal, bilgir, sypayy, jomart.
Kózildirikti: E, bәse, saghan da adam jaghady eken-au! Biraq, sol Ma­­­sylbaydyng ózi búghan ne der eken? Ke­lispey kergip jýrmese.
Múrtty: Odan ózge adamnyng auyz­gha týspey túrghany. Ne de bolsa kón­diru kerek!
Kózildirikti: IYә, kóndiru kerek! Kón­diru kerek!

***

(Ekeui bәtualasyp, Masylbay­dyng aldyna barady).
Kózildirikti: Maseke, aqylda­syp, maqúldasa kele Sizdi el-júrt bolyp qa­lanyng әkimdigine saylaugha úi­ghar­dyq. Halqynyz bir auyz rúh­sa­­tynyzdy alu­gha myna biz – ekeu­miz­di jiberdi.
Masylbay: Astapyralla, oi­bay-au, ne dep otyrsyndar?! Neme­ne, kelemej etkilering kele me?
Múrtty: Oibay-au, Maseke, anau shemishke sheneunikterden siz­ding qay jeriniz kem?! On eki mýshe­niz sap-sau әri týp-týgel!
Masylbay: On eki mýshesi nesi, әki­mi nesi? Ekeuining bir-birine qan­day qatysy bar? Ayttym ghoy, sender meni ne orgha, ne kórge iytergeli kelip otyrsyndar...
Kózildirikti: O ne degeniniz, Ma­seke-au! Sizden artyq osy ma­nay­da kim bar? Siz aqyldysyz, Siz bilgirsiz, Siz ilgirsiz. Siz...
Masylbay: Jo, joq... aita kór­mender! «Tek jýrseng – toq jý­rer­sin» degen. Ásirese, myna zamanda...
Múrtty: Jә, Maseke, el al­dyn­­daghy paryz-qaryzdy úmyt­pa­nyz! Halyq qalap otyrsa, qayda barasyz? Ári-beriden song búl memle­ket­tik manyzy bar mәsele. Bildiniz be?! Bizdi halyq jiberip otyr, oi­la­nynyz!?
Masylbay (oylanyp): Oipyrmay, bolmadyndar-au, tipti... Qayt­sem eken, ә? Jaraydy, kóne­yin. Biraq, bir shartym bar.
Kózildirikti, Múrtty (qosar­l­a­nyp): Aytynyz, bógelmeniz?
Masylbay: Aytsam, shartym my­nau: jandayshap-jaramsaq­tar­dy it etinen jek kórem. Búl – bir. Mening atymdy aspangha shygharyp ma­daqtau degen bolmasyn. Búl – eki. Maghan bola jayylghan aghyl-tegil dastarhannyng da keregi joq. Búl – ýsh. Osy ýsh shartty oryndaymyz desender ghana әkim bolugha kelisim beremin. Áytpese...
Kózildirikti: Ámirinizge qúldyq, Maseke, bәrin de oryndaymyz!
Múrtty: Áy, az-zamatym-ay! Ji­­git­ting súltany, jylqynyng túlpa­ry osynday-aq bolsyn da!
Kózildirikti: Jasa, jasa! Masylbay bizding osynday!

***

(Sonymen ne kerek, saylauda Masylbay jenip, qala әkimi bolady).
Masylbay (kensesinde): Ayttym ghoy, kópirme qúttyqtaular men lepirme lebizder kóbeyedi dep. Kәne, ne dep sayraydy eken mening halqym:
«Asa qúrmetti Masylbay! Sen halqymyzdyng eng eleuli de qalauly perzentisin. Ákimdiging әkeden ba­lagha, baladan nemerege, nemereden shóberege, odan әri shópshek­ke... jalghassyn! Abyroyyng algha as­syn! Áumiyn!».
Masylbay: Dualy auyz aqsa­qal­darymyzdyng biri boldy ghoy. Na­ghyz tisqaqqan әri ishtartqan ja­q­ynym ekeni kórinip túr... Al mynausy ne deydi eken:
«Qadirli Masylbay Madaqbay­úly! Qalamyzda Sizden asqan kim bar?! Óz ornynyzdy endi taptynyz, eng keminde on jyl otyrynyz! Ózi­nizding Pәlenshe Týgenshe ininiz».
Masylbay: Áy, jylpos neme, әi, jyltyr neme! Qalay-qalay sil­teydi-ay? Ózinizdin...
(Esik qaghylady).
Kózildirikti: Masylbay, jo-joq keshiriniz, Maseke, qúttyqtap, by­lay, qolynyzdy qysayyn dep...
Masylbay: Oiboy-au, nemene­sine әure boldynyz?..
Múrtty (ol da syghalay kirip): Ayt­qanymyz keldi, degenimiz boldy, Maseke. Qúday ondap, biz qol­dap degendey...
Masylbay: Rahmet, rahmet siz­derge. Jә, jaraydy, bireu-mireu...
Kózildirikti, Múrtty (qosar­la­nyp): Aytpaqshy, Maseke, Sizge hal­qy­nyz jiberip edi ekeumizdi. By­lay, әkim boluynyzdyng rәsimin ót­kizeyik dep... dastarhan basynda...
Masylbay (qabaghyn týiip): Ke­shegi shartym...
Kózildirikti: Amal joq, Maseke, halqynyz solay úigharyp otyrsa ne isteyik endi.
Múrtty: Jamaghattyng ózi qalap jatqan song solay bolady-daghy.
Masylbay: Apyray, ә, barmas­qa amal joq desendershi?!
Kózildirikti: Solay, solay. Bý­gin de, erteng de sol halyqpen jú­my­synyz jýredi ghoy, Masekem...
Múrtty: Halqynyzdyng basynda da, qasynda da bola bergeniniz jón ghoy, Masekem...

***

(Arada jarty jyl ótedi).
Kózildirikti: Ákim asqynyp ket­ti. Qúdayyn úmytty!
Múrtty: Ákimdikke saylaymyz dep basymyzgha bәle satyp alghan ózimiz emes pe?
Kózildirikti: Súmdyq! Masyl­bay­dyng ozbyrlyghy búrynghylardan on ese asyp týsti!
Múrtty: Menmensuin qaytersin! As­pandy jalghyz ózi tirep túrghan­day! Ói, shirik neme!
Kózildirikti: Bәrinen de ózin­diki­ning ózekke tepkeni jaman eken. Ke­shegi shómiygen shójening býgin qo­qighan qoraz bolyp shygha kelgenin qay­tersin?!
Múrtty: Oibay-au, biz... myna biz emes pe edik ony әkimdikke say­laghan, elding auzyn baylaghan, ә?! Endi kelip...
Kózildirikti: Áy, ózimizge de obal joq, basqa adam qúryp qal­ghan­day...
Múrtty: Osy sen «Masylbay, Ma­sylbay» dep bolmaghan. Sol ne­mening atynan-aq týnilip edim o
basta!
Kózildirikti: Jә, endi ne istey­miz, sony aitsanshy? Kezektegi saylaugha deyin myna nemeden qa­lay qútylamyz? Osyndayda sening bir tauyp ketetining bolushy edi ghoy?
Múrtty: Oibay-au, ol degening op-onay-aq emes pe?! Onyng orny – anau anau... jyndyhana! Jatsyn soghan baryp! Bәrinen de júraghatty bylay qoyyp, ýi-jayyn múraghatqa ainaldyryp alghanyn kórmeysing be, malghúnnyn!..
Kózildirikti: Anau qala alany­nyng qaq ortasyna óz eskertkishin ornatam dep jýrgen kórinedi ghoy ol sabazyn?..
Múrtty: «Tauyqtyng týsine tary ki­redi» degen. Oi, shikin-ay!..
Kózildirikti: Naqúrys bolmasa, óste me?
Múrtty: Naqúrys deyik, nәkәs deyik, odan qaytip qútylamyz endi? Sony aitsanshy?
Kózildirikti: Álgi, ózing aitqan... jyndyhanagha bir-aq tyqpaymyz ba?
Múrtty: Qalay? Qalaysha, Qay­tip?
Kózildirikti: E, ol degeninizding osy zamanda nesheme týri bar emes pe?! Mening bir myqty dәriger dosym bar...
Múrtty: Búl joly abayla­ma­saq bol­maydy. Taghy da opyq jep qa­lar­myz. Ótken-ketkenge týfәy kýi­sin! Osy joly qatelespeyikshi, ja­ray ma?
Kózildirikti: Dúrys! Bopty! Qay­daghy bireudi saylaghansha, bylay ózimizding adamdy...
Múrtty: IYә, ózimizding adamdy... Kettik, endeshe!
Kózildirikti: Kettik!..
Audarghan Israil SAPARBAY

0 pikir

Ýzdik materialdar

Ádebiyet

Ólgen kitaptar

Túrdyhan Aydarhanúly 483
Abay múrasy

Ghylymgha qiyanat emes, ghylymgha ýles qajet aghayyn!

Gýlsim Ótepova 468
Áne, kórding be?

Amerikanyng qarjylyq jýiesin kimder ústap túr?

Beysenghazy Úlyqbek 470