Särsenbi, 12 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 100164. Jazılğandar — 73702. Qaytıs bolğandar — 1269
Jañalıqtar 3216 0 pikir 30 Jeltoqsan, 2013 sağat 13:53

MİNSİZDİK PEN ŞINŞILDIQ

Jıl emes, ay tuğanda da Jaratqannan jaña ayda jarılqauın swraytın qazaqpız ğoy. Qanşa jerden bwl qazaqtıñ jaña jılı emes desek te, küntizbedegi jıl auısımı uaqıttıñ tağı bir mejesinen attağanıñdı moyındatpay qoymaydı. Osınday sätte aldağı jıldan ülken ümit küte otırıp, ötken jıldıñ jemisi men keri isin salmaqtap köretiniñ ras. Gazetimizdiñ jılan jılın qorıtındılaytın sanında soñğı kezderi qoğamımızda beleñ alğan birqatar mäselelerdi äñgimemizge arqau ettik. Osı orayda tuındağan «Biz bireudi maqtasaq, minsiz adam etip körsetemiz, ädebiette de minsiz keyipkerler somdap jatamız, şekten tıs minsizdiktiñ tübi qayda aparadı? Kisilik, adamgerşilik sekildi qasietter men ar-wyat sezimderiniñ bügingi körinisi jaylı ne aytasız? Sizdiñşe adam sıylaudıñ bügingi ölşemi qanday? Biz bügin kimderdi sıylap jürmiz? Nağız talanttı bağalamau, şala sauattılıq, şalahattıq mäseleleriniñ zardabı qanday boladı dep oylaysız?» degen sıñaydağı swraularımızdı qos qalamgerimizge joldap, birine ömirden, ekinşisine ädebietten mısal keltire otırıp, pikir bildirulerin ötingen edik.

  Kädirbek SEGİZBAYWLI, 
  jazuşı:
 

Jıl emes, ay tuğanda da Jaratqannan jaña ayda jarılqauın swraytın qazaqpız ğoy. Qanşa jerden bwl qazaqtıñ jaña jılı emes desek te, küntizbedegi jıl auısımı uaqıttıñ tağı bir mejesinen attağanıñdı moyındatpay qoymaydı. Osınday sätte aldağı jıldan ülken ümit küte otırıp, ötken jıldıñ jemisi men keri isin salmaqtap köretiniñ ras. Gazetimizdiñ jılan jılın qorıtındılaytın sanında soñğı kezderi qoğamımızda beleñ alğan birqatar mäselelerdi äñgimemizge arqau ettik. Osı orayda tuındağan «Biz bireudi maqtasaq, minsiz adam etip körsetemiz, ädebiette de minsiz keyipkerler somdap jatamız, şekten tıs minsizdiktiñ tübi qayda aparadı? Kisilik, adamgerşilik sekildi qasietter men ar-wyat sezimderiniñ bügingi körinisi jaylı ne aytasız? Sizdiñşe adam sıylaudıñ bügingi ölşemi qanday? Biz bügin kimderdi sıylap jürmiz? Nağız talanttı bağalamau, şala sauattılıq, şalahattıq mäseleleriniñ zardabı qanday boladı dep oylaysız?» degen sıñaydağı swraularımızdı qos qalamgerimizge joldap, birine ömirden, ekinşisine ädebietten mısal keltire otırıp, pikir bildirulerin ötingen edik.

  Kädirbek SEGİZBAYWLI, 
  jazuşı:
 
«BÖLE BERSEÑ, SÜTTEN DE QARA DAQ TABILADI»
 
  Qazaqta «Böle berseñ, sütten de qara daq ta­bıladı» degen söz bar. Demek, ömirde minsiz adam bolmaydı. Eñ jaqsı degen adamnıñ da özindik mini bar. Mäsele sol mindi tüzey bilude. Är adam aldımen öz minin bayqap, onı jöndeuge küş saluı tiis. Qoğamımızdağı qay salanı alıp qarasaq ta, kemşilikter jetip-artıladı. El işin jaylap bara jatqan jemqorlıq fak­ti­le­rin künde köremiz. Joğarı lauazımdı şeneu­nik­­terdiñ özi jemqorlıqpen wstalıp, jazalanuı jiilep ketti. Mwnıñ bäri qoğamımız­dıñ aya­ğına twsau, qolına bwğau salatın ülken min. Al osı mäsele körkem şığarmada äli künge kö­ri­nis taba qoyğan joq. Tek maqalalar ğana jazıluda. 
Jalpı keñestik kezeñde jağımdı keyipker, ja­ğımsız keyipker degen boldı. Jağımdı keyip­­­ker şığarmanıñ basında jaqsı qılıq­ta­rımen közge körinse, ayağına deyin sol jaqsı qalpında qaluğa tiis. Al jağımsız keyipker şığarmanıñ basınan ayağına deyin aynalasına ziyanın tigizip, kedergisin keltirip jüredi. Anığında, qanşa kemşiligi köp adamnıñ özinde bir jaqsı qasiet kezdesedi. Al jaqsı adamda kerisinşe. Men «Belasqan» degen şığarmamdı qayta öñdegende osı ideyanı wstandım. Bas keyipkerim – Qambar töre degen kisi. Bwrın bizge töreler, qojalar, moldalar, bay-manaptar jağımsız keyipker türinde körindi. Al şın­dı­ğın­da bayudıñ özi aqıldı adamnıñ ğana qolı­nan keletini şındıq. El basqaru da sol sekildi närse. Mwrağattardı aqtarıp, qariyalarmen söylesu barısında Qambar töreniñ öte jaqsı adam bolğanına köz jetkizdim. Sırttan kelgen pereselenderden qazaqtarğa wstalıqtı üyretken, alğaşqı şöp şabudı meñgertken, eldi eginşilikke jwmıldırğan, ayta bersek, örke­niet­ke bet aluğa wmtılıs jasağan adam eken. Dey twrğanmen de, ol kisiniñ juan siñir azamat retinde halıqqa jasağan qiyanatı da jeterlik. Ertistiñ arğı betindegi azamattardan mal aldıruı, özi siyaqtı töre twqımınıñ batırların wstap alıp, jazalauı keremet dep otırğan Qambar töreniñ ekinşi qırın aşadı. Alğaşqı basılımda keyipkerimdi müldem äppaq, tap-taza, minsiz etip körsetuge tırısıppın. Kitaptı qayta basuğa jöndegende osığan biraz män berip, kemşilikterin de aşıq jazuğa tura keldi. Kez kelgen ädebi keyipker minsiz nemese mindi bolıp körinui şart emes. Meniñ tüsinigimde realizm – şındıqtı aytu, adamnıñ ömirdegi şın beynesin körsetu. Mäselen, Ä.Nwrpeyisovtiñ «Qan men terinde» Sudır Ahmet jağımsız qı­lıq­tarımen qatar, jaqsı minezderimen de körinetin obraz.
Elimiz qaytken künde aldıñğı qatarlı da­mı­ğan memleketter qatarına qosıladı degendi osı küni jii köteremiz. Bwl eñ birinşi sol me­m­le­ketti qwraytın jeke adamdardıñ adam­ger­şilik wstını men kisiligine, adami qasietterine baylanıstı. Osı kündegi bizdiñ şeneunikterdiñ jasap jürgen qatelikteri aynalıp kelgende bü­gingi qoğam adamdarınıñ minez-qwlqı oy­da­ğı­day emestigin körsetedi. Bizde şeşilmegen pro­blemalar şaş-etekten. Jaña aytıp ketkendey jemqorlıq derti asqınıp twr. Onımen är­bir azamat jeke küresui tiis. Jaqsı qoğam ornatu üşin adamdardıñ ärqaysısı özi üşin jauap berui kerek jäne qasındağı adamdardıñ jaqsı azamat boluına ıqpal etui tiis dep oylaymın.
Türki tilderiniñ işindegi eñ bayı sanalatın tili­mizdiñ bügingi jağdayı da sın kötermeydi. Te­ledidardı qosıp qalğanda, qarapayım adam­dar­dıñ qazaqşa eki sözdiñ basın qosıp söyley almaytının körip, qarnıñ aşadı. Bwl adamnıñ öz tilin mensinbeuinen, jauapkerşilikti sezin­beui­nen tuatın närse. Soñğı kezderi «qara orıs­tar» degen termin şıqtı. Ol özi qazaq bola twra öz tilinde söylegisi kelmeytin, mwrın şüyirip qaraytın adamdar. Täuelsizdik alğalı jiırma eki jıl bolsa da, ana tilimizdiñ, wlttıq dilimizdiñ mäseleleri şeşimin taba almay twr. Til mäselesi­niñ kürmeuin şeşu üşin memlekettik qızmetke qabıldaytın ärbir adamğa, eñ aldımen, «qazaq tilinde qalay söyleysiñ, qalay jazasıñ» degen kriteriy qoyıluı kerek. Ekinşi bir mäsele – biz­diñ täuelsizdik meyramı töñireginde. Biz bwl mey­ramnıñ qadirine şın mäninde jete almay jür­miz. Jaña jılğa degen alapat dayındıq bizdiñ añsap jetken wlıq merekemiz – Täuelsiz­dik künin köleñkede qaldırıp keledi. Biz qazir täuelsizdiktiñ qwnın jete tüsine almay jürgen jayımız bar. Osı sekildi qoğamımızda kezde­sip jürgen olqılıqtar – bizdegi qarapayım adam­nan bastap, bilik basındağılarğa deyin­giler­diñ bügingi bet-beynesiniñ aynası. Soñğı kezderi jaylap bara jatqan tağı bir indet – jağımpazdıq. Kez kelgen audandıq, oblıstıq gazetti alıp qarasaq, birinşi betke jii-jii äkimniñ suretin basadı. Bwnıñ ar jağında ülken jağımpazdıq twr. Jağımpazdıq – aqiqattı bürkemeleu degen söz. Qazir är basşı öz qara­ma­ğındağı halıqtıñ qamın oylaudan bwrın özinen joğarı basşınıñ tilin tabudı közdeydi. Äsirese, «erteñ össem-au» deytin azamattardıñ osı jağımpazdıq minezi qattı beleñ alıp ketti. Jalpı, öz basım, adamdı qızmet-bede­line, ataq-mansabına emes, tek qana kisiligine qarap sıylau qajet dep oylaymın. Jaqında QR Parlament deputattarınıñ biri «Mäke, Täke, Säke» degenge qarsı şıqtı. Meniñ tüsinigimde bwl halqımızda ğasırlar boyı qalıptasqan adam sıylaudıñ ülgisi. Onı mäsele etip köterip, tipti ülken minbede söz etudiñ özi wyat. Qazaqta Bälen­bay Tügenbaywlı dep, äkesiniñ atın bajıraytıp qosa aytıp otıratın salt bolmağan. Biraq qazir osı oğaş ürdis qalıptasıp baradı. Adamdı kisiligine ğana qarap sıylau kerek. Ösek, ötirik aytatın ekijüzdilerge qılığın betine basıp aytıp otırğan jön siyaqtı. Bwdan basşını sıylamau kerek degen oy tumau kerek. Biraq tım-tım jılpıldamay, şekten şıqpay, qızmet babındağı qarım-qatınas barısında är när­se­niñ ornı, şegi bar ekenin este wstasaq deymin. Ağayınnıñ özara sıylastığı qazaqta ejelden kele jatqan keremet dästür. Qarap otırsaq, özge halıqtarda qwdalar bir-birimen aralasa bermeydi. Al qazaq qwdasın Qwdayınday sıylaydı. Balanıñ ata-anasın qwrmetteui, olardıñ aldında özin borıştı sanauı bizdiñ erekşe qasietimiz edi. Qazir qartayğan ata-ananı qart­tar üyine aparıp tastau, jaña tuğan şarananı köşege nemese balalar üyine qaldırıp ketu deytin swmdıq şığa bastadı. Bwl – özge halıq­tan jwqqan jiirkenişti dert, äke men balanıñ ara­sına tüsken sızat. Biz wlttıq ruhımızdı joğarı wstay biletin bolsaq, mwnıñ bärinen birte-birte arıluğa boladı dep oylaymın. Ol üşin ata-anasınan, bauır eti balasınan bas tartqan tasbauırlar halıq aldında ayıptalıp otıruı tiis. Juırda köpşilikke tanımal bir azamatımızdıñ bala-şağası bola twra qarttar üyine barıp qaytqanına bärimiz kuä boldıq. Bwl – bizdiñ wlttıq tragediyamız.
Şın talanttardı moyındamau men sauatsız­dıq, şalahattıq mäselesi öz aldına bölek äñgime. Jalpı, adamnıñ qanında bar darın­dı­lıq tübinde jarıp şıqpay qoymaydı. Keñestik kezeñde qazaqtıñ keremet dästüri aytıs öneri joğalıp ketti. Aytıs öneri osılay qwritın boldı-au dep qorqatınmın. Biraq keyinnen qayta jandanıp, halıqpen qauıştı. Qazir aytıs aqındarınıñ aldıñğı tolqınınıñ özi qart­tardıñ qatarına qosılıp qaldı. Küni keşe ğana täuelsizdik merekesine oray ötken aytısta jastardıñ qarqınına, qabilet-qarımına qarap otırıp, süysindim. Aqın-jazuşıla­rı­mızdıñ işindegi darındılardı da tanımay qalu mümkin emes. Söziniñ şwrayı, oyınıñ otı bar qalamgerler qaşan da halıq nazarınan tıs qalmağan. Aytalıq, Janat Ahmadi degen jazuşı bar. Qazaqı sözdiñ qaymağın qalqıp işip jürgen azamat. Tögip-tögip jazadı. Bwl jigit­tiñ kezinde körmegeni joq, biraq Qwday bergen darın tübinde moyındatpay qoymadı. Qalay aytsaq ta arğı bettegi qazaqtardıñ til­deri oramdı keletini ras. Degenmen de, halıq moyın­dağan keybir azamattardıñ, öner adam­darı­nıñ ekrandardan körinbey ketui jii kez­de­sedi. Onıñ sebebi, qazaqta baqtalastıq deytin jaman qasiet bar. Talay azamattarımızdı balağınan tartatın sol baqtalastıq derti.
Al sauatsızdıqtıñ bası balabaqşa men mektepten bastaluda. Balabaqşağa balañdı ornalastıru üşin basşısına aqşa beruiñ kerek. Perzentiñdi tañdaulı mektepte oqıtqıñ kele me qwnın töley ğoy. Bwl bügin eşkimge jasırın emes. Eñ swmdığı, balañ mektepti jaqsı bitirsin deseñ de aqısın beruge tiissiñ. Bwdan balanıñ ğılımğa-bilimge deytin jauapkerşiligi azayadı. Al joğarı oqu orındarındağı jemqor­lıq tipti asqınıp ketti. Diplomın satıp alğan mamandar tolıp jür. Özi eşnärse bilmeytin wstaz balañızğa ne üyretedi dep kütesiz. Täuel­siz­dik alğannan beri Bilim jäne ğılım ministri on üş ret auıstı. Onıñ ärqaysısı öz reformasın ala kelgenimen, isin ayağına jetkize almay ketip jattı. Osınıñ barlığı şäkirttiñ sorı degen söz. Qazir kez kelgen oqu ornında ğılım doktorları, professorlar köp. Bizdiñ kezimizde universitettiñ özinde är ğılım salasında 1-2-den ğana professor bolatın. Ol keremet qwr­met­­ke ie edi. «Äne, professor kele jatır» dep, bä­rimiz iilip sälem berip twratınbız. Qazir ekiniñ biri ğılım doktorı. Eñ swmdığı, bizdiñ jo­ğarı şendi, lauazımdı azamattarımızdıñ bäri osınday ataqtar alıp aldı. Osınıñ bärin men ğalım eken dep moyınday almaymın. Eli­miz­de mıqtı-mıqtı şın ğalımdar barı ras. Olar­dıñ eñbegin bağalau, elep-eskeru bizdiñ qoğam­nıñ aldında twrğan mäsele.

Nwrjan QUANTAYWLI,
prozaşı, aqın

EKİ QWLDIÑ QAYSISINA
QOJAYINI SIYAPAT BERUİ KEREK?

Iä, birjaqtı jaqsı nemese birjaqtı jaman keyipker jasau ürdisi äli de joq emes. Äsi­re­se, bizdiñ tarihi romandarda minsiz keyip­kerlerden ayaq alıp jüre almaysız. Jalpı, tarihi personajdar qaşan da kümän tuğızadı. Mäselen, «Soğıs jäne beybitşiliktegi» Napoleon – ömirdegi Napoleon emes. Ol – tolığımen Tolstoy şığarmaşılığınan tuğan keyipker, ol – tolığımen Tolstoydıñ koncepciyası. Bi­raq jazuşınıñ HİH jäne HH ğasırdağı orıs tildi oqırmandarı tarihi Napoleondı däl sol romandağıday dep qabıldadı.
Aristotel'diñ jazuınşa, tarihşı men aqınnıñ ayırmaşılığı mınada: bireui bol­ğan oqiğanı äñgimeleydi, ekinşisi bolğan oqi­ğanıñ «körkemdelgen» nwsqasın jazadı. Bwl «klassikalıq şekaranı» keyingi ädebiet bwz­dı. Äsirese, ol HH ğasırda körinis beredi.
HH ğasırdıñ qalamgeri avtobiografiyanı, bas­qa da ömirlik, belgili oqiğanı derekti janrğa ğana emes, ädebi şığarmağa da twtasımen pay­dalana aldı.
«Qılmıs pen jazadağı» Raskol'nikovtıñ «ja­­ğım­dı älde jağımsız» keyipker ekenin oquşı alğaşında tap basıp ayta almaydı. Twr­mısı naşar, densaulığı älsiz, armanşıl, qi­yali jas jigittiñ äueli wnamdı keyipker retin­de körinetini ras. Biraq birazdan soñ-aq onıñ sanasındağı oy tartısı, psihologiyalıq qo­bal­juları keyipkerdiñ kürdeli personaj eke­nin sezdiredi. «Qılmıs pen jazadağı» osı keyip­kerdiñ işki jan düniesindegi arpalıs procesi Dostoevskiydiñ özge şığarmalarında­ğı­day erekşe ekpinmen jüredi. Öytkeni, Raskol'nikov – minsiz keyipker emes. Jalpı, Dostoevskiy keyipkerlerindey kürdeli obrazdar qazaq ädebietinde äli jasalğan joq. Özi­miz­­ge-özimiz qanşa süysinsek te, osı şındıqtı moyındauımız kerek.
Özi jasağan HVİ ğasırda ğana emes, ağılşın ädebieti tarihşılarınıñ jazuınşa, HVİİİ ğa­sırdıñ ortasına şeyin Şekspirdiñ atı Europada jer jarıp şıqqan emes eken. HVİİİ-HİH ğa­sırğa deyin ol belgisiz bolmasa da, el nazarı auğan, ataqtı dramaturg sanalğan emes dey­di.
HİH ğasırda, yağni öz zamanında Fedor Tyut­çev­tiñ poeziyası orıs ädebi sınınıñ joğarı bağasın ala almağan. Meniñşe, şığarma­ları­nıñ öz twsında layıqtı bağasın almauınıñ ülken bir sebebi, onıñ şetelde wzaq jüruinen (Germaniyada köp jıl elşilikte qızmet atqar­ğan, t.s.s.), sol kezde «ädebi orta» sanalatın äde­bi jurnaldardıñ töñireginde jii körin­beuinen bolsa kerek. Onıñ üstine Tyutçev­tiñ özi közge körine berudi wnata bermeytin, birtoğa adam bolğan. Kerisinşe, Benediktov, Nadson, Severyanin sekildi zamandastarınıñ sol kezde atı dürildep twrdı. Sınşılar solardıñ şı­ğar­maşılığın äñgime qılıp jatatın. Biraq uaqıt öte kele bäri sabasına tüsti. Severya­nin­derdiñ esimi ädebi ömirdiñ örisinde körine de bermeydi.
Zamannan zaman öte kele körkem ädebietti oquşı jwrttıñ aqın-jazuşılarğa degen qızığuşılığı özgerip jatatını kezdeysoq dünie emes. Ädebi tabıstıñ da, tanımal­dı­lıq­tıñ da türli-türli faktorı bar. Är däuirdegi qoğamdıq ömirdiñ türlenip jatuına oray oqırman jwrttıñ pikiri de qwbılıp otıradı. Mısalı, HH ğasırdağı orıs ädebietiniñ eñ ataqtısı, eñ alıbı Lev Tolstoy boldı. Tolstoy – dolı teñizdiñ buırqanğan tolqını tepsinip kelip soqsa da, miz baqpaytın qara jartas. Sovet däuirinde ädebiettiñ payğambarı därejesine deyin köterildi (Oljas Süleymenov se­kildi jastardıñ jazuşınıñ 90 tomdığın ütir-nüktesine deyin qaldırmay oqitın kezi). Sol Tolstoy HHİ ğasırda oqıludan qalıp baradı.
HİH ğasırda älem ädebietiniñ damuına zor äserin tigizgen francuz ädebieti (Stendal', Bal'zak, Flober) qazir sol Batıstıñ özinde oqıla bermeydi. Öytkeni, zaman basqa, ädebiet jaña. Qanşa moyındağımız kelmese de, ädebietke, ädebiettiñ türli ağımdarına degen moda klassikalıq dep sanalğan ädebietti kölegeylep twradı.
Al HH ğasırdıñ 60-80-jıldarında Hulio Kortasar, Karlos Fuentes, Mario Vargas L'osa, Gabriel' Garsia Markes sekildi älem ädebietinde latın-amerikalıq serpilis (boom latinoamericano) äkelgen atışulılar turalı, olardıñ, bireui layıqtı, bireui layıqsız, ataqqa şığıp jatuı – öz aldına bir kitapqa jük bolatın, wzaq äñgime.
Ädebi tabısqa, ädebi ataqqa jetudiñ türli faktorı bar ekenin ädebiet tarihın zertteu­şiler joqqa şığarmaydı. Bwl tarapta belgili bir avtordıñ öz şığarmasınıñ (nemese ädebi bağıtınıñ) erekşeligin, jañaşıldığın aytıp ayğaydı salıp, «mälimdeme» jasap, dabıra köterip jatuı da eldiñ nazarın eriksiz audaratının aytadı zertteuşiler. Eger, dep jazadı Ivan Rozanov, jañaşıl jazuşı ädebiette ayğay-şusız, ün-tünsiz, öz jolımen ketip bara jatsa, sınşılar da, özgeler de wzaq uaqıt boyı onı bayqamauı mümkin. Al endi ol eske­gi­men kök şalğındı jaypap, «eskişilderge» wrı­nıp, dürbeleñ tudırıp jatsa (mäselen, Puş­kin, Nekrasov, simvolizmniñ kösemderi), onda ol ädebiette köpşiliktiñ nazarın özine audaruı da mümkin. Söytip, keybireui attaqqa şığıp, zamandastarınıñ arasına tanı­mal­dı­lıqqa ie boluı ıqtimal; bwl jerde, dep ja­zadı Rozanov, aqıldı bastan göri ayğayı küşti kömey kerek boladı (HH ğasır basındağı futuristerdiñ mälimdeme jasap, dabıra tudırıp jatqanın esepke alğanı). Bwl aytılğan oylardıñ negizi joq emes, jel soqpasa, şöptiñ bası qimıldamaydı, onıñ şet-jağasın özimiz de körip jürmiz... Resmi ökimettiñ qalamger­ler­diñ jalınan sipap aldına jem tastauı, bw­qa­ralıq aqparat qwraldarınıñ äspettep qoğamdıq pikir tuğızuı atı-jönin dabıralatuğa ıqpalın tigizip jatadı. Mwnıñ bäri biraq – ötkinşi dünie.
Oquşı jwrttıñ pikiri mıqtı bolsa da, qa­lam­­­gerdiñ tanımaldılığına oqırman bas şwlğıp jatsa da, ädebi şığarmanıñ qwndılı­ğın däl osılarmen ölşeuge negiz joq. Kör­kem­digi asıl şığarmanıñ öz zamanında ülken ta­bıs­qa jete bermeui äbden mümkin degen Tomas Mann.
Talanttı moyındamau qay zamanda da bol­ğan. Bola beredi de. Biraq sınşılar talanttı moyın­damaydı eken dep jazbay ketken qalam­ger bar ma? Joq. Belgili aqın-jazuşılardıñ biografiyasına üñileyikşi. Dostoevskiydiñ özin zamanında keybir sınşı jerden alıp, jerge salğan. Bala küninen twrmısı auır bolıp, artınan aydauda jürip kelgen jazuşınıñ tauanı qayttı ma? Qaytqan joq. Sol auır twr­mıs­ta ömirin öksitse de, öziniñ ädebietke ne üşin kelgenin jaqsı bildi, sınşılar ayttı eken dep moyığan joq, jasığan joq. Ölmes şığarmaların jaza berdi.
...Ejelgi Rim däuirinde baqır tiındı «talant» dep atağan eken. Osığan oray mınanday añız bar: Bir bay qojayın öziniñ qwldarınıñ ekeuine bir-bir baqır talanttan berip, osı talanttı bir jıldan soñ qaytarıp bergenge siyapatım bar depti. Qwldıñ bireui älgi talantqa öz isin aşıp, bir jıldan soñ qojayınğa artı­ğı­men qaytarıp beripti. Ekinşisi aqşanı jo­ğal­tıp alamın-au degen üreymen alğan talantın jerge kömip tastap, bir jıldan keyin qazıp alıp qojayınına qaytarıp beripti. Al endi osı eki qwldıñ qaysısına qojayını siyapat berui kerek?
Ädebi şığarmaşılıq ta osığan wqsas. Qw­day bergen talanttı jerge kömip tastamay, jan­keşti eñbekpen jaltıratıp, jarqıratıp otıru kerek, yağni ädebi şeberlik ömir boyı jetildirilip otıruı qajet. Qazirgi estradada örip jürgen «jwldız» änşilerdiñ halturası ädebiette de bar. Prodyuser jetektegen «jwl­dız» qalamger HHİ ğasırda köbeyip keledi. Europada da, Amerikada da. Qazir olardan Resey qalıspay twr. Oqırmanınan ajırağan bizdiñ jetim ädebiet taqımın qısıp üyde otır...

Dayındağan Aynara AŞAN.

"Qazaq ädebieti" gazeti

0 pikir