Kez kelgen óner ordasynyng tarihy ghimarattan emes, sol shanyraqtyng irgesin bekitip, alghashqy kýnnen bastap onyng tynys-tirshiligin qalyptastyrghan adamdardan bastalady. Almaty qalasyndaghy «Alatau» dәstýrli óner teatry 2016 jyly esigin aiqara ashqan sәtten bastap últtyq ónerdi dәripteudi basty múrat etti. Sol kýnnen beri búl teatrdyng qalyptasuy men damuyna ólsheusiz enbek sinirip kele jatqan ardager qyzmetkerler bar.

Olar — teatrdyng әr qoyylymynyn, әrbir mәdeny sharanyng minsiz ótuine jauapty bolghan jandar. Qiyndyqqa moyymay, janadan qúrylghan újymmen birge teatrdyng baghyt-baghdaryn aiqyndap, ony býgingi dengeyine jetkizuge ýles qosqan tәjiriybeli mamandar.

Suret: «Alatau» dәstýrli óner teatrynan alyndy.

Kino salasyna arnalghan ghúmyr

Dóngelekterding dýbiri… Úly Saryarqanyng sheksiz dalasyn boylay poyyz jýitkip keledi. Bolashaqqa qaray asyqqan sol poyyzda jas jigit bar — kinoinjener diplomyn endi ghana alghan ol Qazaq KSR Memlekettik kino komiytetining joldamasymen júmysqa attanuda. Dóngelek soghysyna ýndese onyng jýregi de dýrsil qaghady. Ol Qazaqstannyng eng kórikti qalalarynyng biri — Ile Alatauynyng baurayynda ornalasqan Almaty qalasyna bet alghan.
Jas jigit ol kezde búl qalanyng jýregin mәngilikke baurap alyp, ómirining eng baqytty, jarqyn, mazmúndy jyldaryn osynda ótkizetinin әli bilmegen edi. Jiyrma eki jastaghy jigit «Arman» kinoteatrynyng tabaldyryghyn attaghan sәtten bastap, ol kórermenderge kino qyzmetin kórsetu isine qyryq jyldan astam ghúmyryn arnaydy. Búl — Vladimir Dolgov.

Vladimir Sergeevich RKFSR-dyng Tambov oblystyq qalasynda júmysshy men ýy sharuasyndaghy ananyng otbasynda 1952 jyly dýniyege kelgen. Ony әkesi Sergey men anasy Aleksandra tәrbiyelep ósirdi. Mektepti bitirgen song Leningrad kinoinjenerler institutyna oqugha týsip, kinoinjener mamandyghyn iygerdi. Enbek jolyn Almaty qalasyndaghy eki zaldy «Arman» kinoteatrynda tehnikalyq jetekshi qyzmetinen bastady. Búl ótken ghasyrdyng alysta qalghan 70-jyldary edi…

«Arman» kinoteatrynyng tehnikalyq jetekshisi qyzmetine kirispes búryn, Vladimir býkil kiynematografiyalyq ýderisti — kinostudiyadan bastap kinoprokatqa deyin — óz kózimen kórip, tereng týsinudi maqsat etti. Kino salasynyng әrbir buynynda ol tehnologiyanyng qyr-syryn mengerip qana qoymay, kino ónerine ómirin arnaghan qyzyqty jandarmen tanysty. Olardyng qatarynda qazaq kinosynyng anyz túlghalary — KSRO halyq әrtisteri Shәken Aymanov, Farida Shәripova, Idris Noghaybaev, Asanәli Áshimov, Qazaq KSR halyq әrtisteri Ámina Ómirzaqova, Núrmúhan Jantórin bar edi.

Vladimir Sergeevichting kópjyldyq kәsiby qyzmeti Almaty qalasynyng kino jәne mәdeniyet salasynyng damuymen tyghyz baylanysty. 1976–1987 jyldary ol «Arman» kinoteatrynda agha injener qyzmetin atqardy.

1987–1995 jyldary Almaty qalalyq kinofikasiya basqarmasynyng bas injeneri boldy. 1995 jyldan bastap onyng enbek joly basqarushylyq qyzmettermen jalghasty. Ol: 1995–1997 jj. — «Arman» kinofestivali ortalyghy («Qazaqkinofest» AQ) diyrektory. 1997–1998 jj. — Almaty qalalyq kinoviydeo qyzmeti basqarmasynyng bas injeneri. 1998–1999 jj. — atalghan basqarmanyng basshysy. 1999–2003 jj. — Almaty qalasy әkimining «Kinoviydeoobslujivaniye» kommunaldyq qazynalyq kәsipornynyng basshysy. 2003–2008 jj. — Almaty qalasy mәdeniyet basqarmasy jәne departamentine qarasty «Kinoviydeoobslujivaniye» kәsipornynyng diyrektory. 2008–2011 jj. — atalghan mekemening diyrektory qyzmetin jalghastyrdy. 2012–2014 jj. — Almaty qalasy mәdeniyet basqarmasyna qarasty «Almatykino» mekemesining diyrektory. 2014–2016 jj. — «Nasihat» memlekettik kommunaldyq qazynalyq kәsipornynyng diyrektory.

2016 jyldan bastap Vladimir Sergeevich Almaty qalasy mәdeniyet basqarmasyna qarasty «Alatau» dәstýrli óner teatrymen tyghyz baylanysty enbek etip keledi. Ol әr jyldary kinoqyzmet kórsetu bólimining jetekshisi, estu qabileti búzylghandar mәdeniyet ýiining ghimaratyn paydalanu jónindegi injeneri, kóru jәne estu qabileti búzylghan azamattardyng mәdeny bos uaqytyn úiymdastyru bólimining mamany qyzmetterin atqardy. Qazirgi uaqytta da osy salada enbek etude.

Vladimir Sergeevich Dolgov óz qyzmetine shygharmashylyqpen qaraytyn, jauapkershiligi joghary, tәrtipti, sauatty әri bilikti maman retinde tanylghan. Onyng basshylyghymen Almaty qalasynyng kinoteatrlarynda avtomattandyru júmystary jýrgizilip, kino kórsetilim sapasyn arttyrugha baghyttalghan birqatar rasionalizatorlyq úsynystar engizildi. Qazaqstanda alghash ret STEREOKINO stereoskopiyalyq jabdyqtary men DOLBY STEREO dybys jýieleri ornatyldy.

Ol óz bilimin әrdayym әriptesterimen, sonyng ishinde jeke kinoteatr mamandarymen de bólisip keledi. Vladimir Sergeevichting tәliminen ótken birneshe buyn shәkirtter býginde Qazaqstannyng týkpir-týkpirindegi kinoteatrlarda tabysty enbek etude.

Almaty qalasyndaghy Poliytehnikalyq kolledjding ótinishi boyynsha jyl sayyn kino-viydeo-audio-vizualdyq tehnika bólimining memlekettik bitiru emtihandarynyng memlekettik emtihan komissiyasynyng tóraghasy retinde qatysady. Vladimir Sergeevich Almaty qalalyq Qazaqstan Respublikasynyng memlekettik rәmizderi jónindegi komissiyasynyng mýshesi. 2008 jyldan bastap Qazaqstan kiynematografister odaghynyng mýshesi. Kópjyldyq adal enbegi ýshin Qazaqstan Respublikasynyng Túnghysh Preziydentining Jarlyqtarymen: «Qazaqstan Respublikasynyng Tәuelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstitusiyasyna 10 jyl», «Qazaqstan Respublikasynyng Tәuelsizdigine 20 jyl» mereytoylyq medalidarymen, sonday-aq Qazaqstan Respublikasy Mәdeniyet jәne aqparat ministrligining «Mәdeniyet qayratkeri» belgisimen marapattalghan.

Suret: «Alatau» dәstýrli óner teatrynan alyndy.

Adal enbek pen ruhany qyzmetting ýlgisi

Qazaq ónerinde óz taghdyryn sahnamen, kameramen jәne kórermen jýregimen mәngilikke baylanystyrghan jandar bar. Solardyng biri — akter, óner qayratkeri Ghazizhan Ibyrayhanúly Ádilhanov.

Ol 1959 jyly Shyghys Qazaqstan oblysy, Zaysan audanyna qarasty qasiyetti Shilikti auylynda dýniyege keldi. Tabighaty túmsa, tarihy tereng búl ónir talay daryndy perzentti týletken. Ghazizhan Ibyrayhanúlynyng boyyndaghy ónerge degen ynta men ruhany terendik te sol tughan topyraqtan bastau alghanday.

Mektep qabyrghasyn tәmamdaghan song auylda enbek etip, ómirding alghashqy sabaqtaryn tәjiriybeden ýirendi. Al 1979 jyly ol óner jolyn sanaly týrde tandady. Almaty qalasyndaghy Estrada jәne sirk óneri studiyasyna oqugha týsip, 1981 jyly ony oidaghyday ayaqtady. Búl kezeng onyng sahnalyq sheberligining irgetasyn qalaghan jyldar boldy.

Jas ónerpaz Qazaqstan Respublikasynyng halyq әrtisi Gýljihan Ghalivadan tәlim alyp, onyng shәkirti atandy. Ústaz ben shәkirt arasyndaghy ruhany baylanys Ghazizhan Ádilhanovtyng akterlik bolmysynyng qalyptasuyna airyqsha yqpal etti.

1981 jyly ol Almaty memlekettik teatr institutyna oqugha týsip, 1986 jyly akterlik mamandyq boyynsha joghary bilim aldy. Oqu barysynda qazaq sahna ónerining alyp túlghalary — Kәuken Kenjetaev, Torghyn Tasybekova, Esim Segizbaev, Mәriyam Jaqsymbetova syndy halyq әrtisterining sheberhanasynan ótip, kәsiby shyndalu mektebinen ótti.

Ghazizhan Ibyrayhanúlynyng shygharmashylyq joly keng әri san qyrly. Ol úzaq jyldar boyy Jetisay muzykalyq teatrynda, «Qazaqfilim» kinostudiyasynda jemisti enbek etti. Sonymen qatar «Qazaqstan», «Habar», «Almaty», «Hit TV» telearnalarynda qyzmet atqaryp, kórermenge san aluan obrazdarymen tanyldy. Teatr, kino jәne telejurnalistika salalaryndaghy búl tәjiriybe onyng akterlik diapazonyn keneytip, kәsiby bedelin arttyrdy.

2016 jyldan bastap Ghazizhan Ádilhanov Almaty qalasy mәdeniyet basqarmasyna qarasty «Alatau» dәstýrli óner teatry janyndaghy Kóru jәne estu mýmkindigi shekteuli azamattardyng mәdeny demalysyn úiymdastyru bólimining ónerpazdarynan qúralghan «Atamúra» últ-aspaptar ansambli, «Armandastar», «Án-jýrek», «Dos» vokaldy-aspapty ansamblideri negizinde shygharmashylyq baghytta júmys jasap keledi.

Ónerge sinirgen enbegi eleusiz qalghan joq. Ol «Qazaq ónerining qayratkeri», «Mәdeniyet qayratkeri» ataqtarynyn, sonday-aq «Enbek danqy», «Batyrlar shapaghaty», «Aziya súltany» medalidarynyng iyegeri. Sonymen qatar Qazaqstan Respublikasy Preziydentining «Qúrmet gramotasymen» marapattalghan.

Ghazizhan Ibyrayhanúly Ádilhanov — ónerdi tek kәsip emes, ómirlik múrat dep týsingen túlgha. Onyng sahnadaghy әrbir beynesinen ómirge degen qúrmet, últtyq ruh pen kórermenge degen adaldyq seziledi. Osynday jandardyng arqasynda qazaq óneri óz biyiginen týspey, úrpaqtan úrpaqqa jalghasyp keledi.

Suret: «Alatau» dәstýrli óner teatrynan alyndy.

Enbek pen esepting әdiletin ústanghan túlgha – Aygýl Myrzaghazyqyzy

Adam balasynyng qoghamdaghy orny tek ataqpen ne danqpen emes, adal enbegimen, minez-qúlqymen, ústanghan jolymen ólshenbek. «Enbek etseng erinbey, toyady qarnyng tilenbey» degendi ómirlik qaghida etken jandar bar. Solardyng biri — «Alatau» dәstýrli óner teatrynyng qalyptasuy men damuyna ýnsiz bolsa da ólsheusiz ýles qosqan, esep pen әdiletting tarazysyn teng ústaghan Bekmúhamedova Aygýl Myrzaghazyqyzy.

Aygýl Myrzaghazyqyzy 1967 jyly Qostanay oblysy, Áuliyekól audany, Semiozyornoe auylynda dýniyege kelip, jas kýninen-aq bilimge qúshtarlyghymen kózge týsti. Almaty qalasyndaghy Jәutikov atyndaghy respublikalyq fizika-matematika mektebin tәmamdauy — onyng talap pen tәrtipke erte boy ýiretkenin anghartsa kerek. Keyin Qazaq memlekettik basqaru akademiyasynda joghary bilim alyp, ekonomist mamandyghyn iyelenui — ómir jolyn sanaly týrde tandaghanynyng dәleli.

Buhgalterlik esep — kózge kórinbeytin, biraq memleketting de, mekemening de tiregi. Aygýl Myrzaghazyqyzy osy salada 1988 jyldan beri taban audarmay qyzmet etip keledi. Memlekettik te, kommersiyalyq ta úiymdarda shyndalyp, 2002 jyldan bastap Almaty qalasy Mәdeniyet basqarmasyna qarasty mekemelerde bas buhgalter qyzmetin abyroymen atqardy. Al 2016 jyldan beri «Alatau» dәstýrli óner teatrynda bas buhgalter, esep pen josparlau bólimining jetekshisi retinde enbek etip keledi.

Teatr — ruhtyng ordasy. Al sol ruhany ordanyng qarjylyq tәrtibi men túraqtylyghy — esepshining әdildigi men tiyanaqtylyghyna baylanysty. Aygýl Myrzaghazyqyzy óz isinde dәldik pen jauapkershilikti serik etip, kәsiby biliktiligin ýnemi jetildirip otyrdy. Salyq, buhgalterlik esep, MSFO, memlekettik jәne elektrondyq satyp alular salasyndaghy bilimin terendetip, kәsiby buhgalter sertifikatyna ie boluy — sonyng aighaghy.

Abay aitqan «Aqyl, qayrat, jýrekti birdey ústa» degen ólshem bar. Aygýl Myrzaghazyqyzynyng bolmysy osy ýsh qasiyetting ýilesimin tanytady: aqyly — esepte, qayraty — enbekte, jýregi — adaldyqta. Újym arasynda bedeldi, isine myghym, sózine berik, újdanyn biyik ústap, qyzmetin taza atqarghan maman retinde tanylghan.

Otbasy — adamgha berilgen amanat. Ol — jary, tórt balanyng anasy. Qyzmet pen otbasyny teng ústau — ekining birine búiyra bermeytin qasiyet.

2026 jyly «Alatau» dәstýrli óner teatryna 10 jyl tolghaly otyr. Osy on jylgha juyq uaqyt ishinde teatrdyng qarjylyq negizining berik qalanuyna, esep-qisabynyng әdil jýrgiziluine ýles qosqan Aygýl Myrzaghazyqyzy — enbegimen elge syily, qyzmetimen qúrmetti túlgha. Múnday jandar jay ghana qyzmetker emes, mekemening ishki tiregi, tynysh enbekting iyesi.

Suret: «Alatau» dәstýrli óner teatrynan alyndy.

Sahnagha adal, ónerge jauapty túlgha – Nәsipjan Beybitúly

Óner — oiyn-kýlki ýshin ghana emes, elding ruhyn tәrbiyeleytin, sanany sergek ústaytyn qasiyetti jol. Sol jolda manday terin ayamay, sózding salmaghyn, sahnanyng jauapkershiligin tereng sezinip qyzmet etken azamattar bolady. «Alatau» dәstýrli óner teatrynyng on jyldyq tarihynda sonday túlghalardyng biri — Basshybay Nәsipjan Beybitúly.

Nәsipjan Beybitúly 1979 jyly Almaty oblysy, Balqash audany, Balatopar auylynda dýniyege keldi. Jastayynan ónerge jaqyn bolyp, sóz qadirin, sahna mәdeniyetin erte tanydy. Almaty qalasyndaghy T. Jýrgenov atyndaghy Qazaq memlekettik óner akademiyasynda «Sóz sóileu» janrynyng akteri mamandyghyn mengerui — onyng óner jolyn sanaly týrde tandaghanyn kórsetedi. Búl — tilge ghana emes, oigha, minezge, adam bolmysyna jauap beretin kýrdeli sala.

Enbek jolyn Almaty qalasynyng Memlekettik quyrshaq teatrynan bastaghan ol, keyin teleradio kenistiginde de ózindik qoltanbasyn qaldyrdy. «Habar», «Shahar», «Almaty» telearnalary men Qazaq radiosyndaghy jýrgizushilik, dublyaj salasyndaghy qyzmeti — onyng sózge úqypty, tyndarmangha jauapty óner iyesi ekenin tanytty. Qazaqkonsert sahnasynda úzaq jyldar boyy jýrgizushi boluy — kәsiby senimning belgisi.

2017 jyldan bastap Nәsipjan Beybitúly «Alatau» dәstýrli óner teatrynyng akterlik qúramyna qabyldanyp, teatrdyng shygharmashylyq tynysyn qalyptastyrugha belsene aralasty. Ol somdaghan Qúnanbay, Múqaghali, Kótibar, Shyghaybay syndy beyneler — jay ról emes, tarih pen halyq jadyndaghy túlghalardyng kórkem beynesi edi. Ár keyipker arqyly ol kórermenge oy tastap, sózding salmaghyn sezindire bildi.

Óner joly — tek talanttyng ghana emes, minez ben jauapkershilikting tarazysy. Ál-Faraby «Adamgha eng әueli tәrbie berilui kerek, tәrbiyesiz berilgen bilim — adamzattyng qas jauy» dep eskertken. Nәsipjan Beybitúly ýshin sahna — jay ghana óner kórsetetin oryn emes, adamdy tәrbiyeleytin ruhany mektep. Al teatr — sol tәrbiyening ordasy.

Ol akter retinde әr rólge jan bitirip qana qoymay, sahna әdebin, sóz mәdeniyetin, kórermen aldyndaghy jauapkershilikti tereng sezine bildi. Sondyqtan da onyng shygharmashylyq joly birte-birte újymnyng ortaq mýddesine qyzmet etu dengeyine úlasty. Nәsipjan Beybitúly teatrdyng ishki tynysyn, akterlik qúramnyng әleuetin, kórkemdik baghyttyng manyzyn jaqsy týsinetin azamat retinde tanyldy.

Osy senimning nәtiyjesinde ol «Alatau» dәstýrli óner teatrynda aldymen kórkemdik jetekshi, keyin diyrektordyng shygharmashylyq mәseleleri jónindegi orynbasary qyzmetine taghayyndaldy. Búl — onyng ónerge adaldyghy men adamdyq jauapkershiligining zandy jalghasy edi.

Búl — kezdeysoq kóterilgen mansap emes, jyldar boyghy enbektin, senim men tәjiriybening jemisi. Teatrdyng iydeyalyq baghytyna, repertuarlyq sapasyna, akterlik qúramnyng shygharmashylyq ósuine yqpal etip jýrgen Nәsipjan Beybitúly býgingi kýni «Alatau» teatrynyng tirek túlghalarynyng biri.

2026 jyly on jyldyq belesin atap ótkeli otyrghan «Alatau» dәstýrli óner teatry ýshin Nәsipjan Beybitúly — osy shanyraqta on jylgha juyq uaqyt boyy tabandylyqpen enbek etip, sahnadan basshylyq dengeyine deyin ósken, ónerge adal, jauapkershilikti azamat. Múnday jandar teatr tarihynda әrdayym qúrmetpen atalmaq.

Ónerge qyzmet etu — ózine emes, elge qyzmet etu. Al el ýshin etken enbek — eshqashan eleusiz qalmaydy.

Abai.kz