Oljas Bektenov Qazaqstan ekonomikasyna múnaydan tәuelsizdik alyp bergen Premier-Ministr retinde tarihta qaluy ghajap emes. Dәl onyng ýkimet basqarghan kezinde búghan deyin 30 jyl aitylyp jýrgen ekonomikany diyversifikasiyalau naqty kórinis taba bastady. Preziydentting ekonomikany әrtaraptandyru boyynsha tapsyrmasyn oryndap, alghashqy nәtiyjelerin bergen premier kim dese, osy Oljas Abayúlyn kórsetuge bolady.

2024 jyly Qazaqstan ekonomikasy naqty mәnde 5%-gha ósti. Sol kezding ózinde ósim jekelegen sektorlar esebinen emes, qúrylys (+15,3%), auyl sharuashylyghy (+13,7%), kólik (+9,4%), sauda (+8,9%), óndeu ónerkәsibi (+6,8%) syndy salalardaghy tabystar әserinen qamtamasyz etildi. Jan basyna shaqqandaghy jalpy ishki ónim tabysy 14,4 myng dollar bolyp joghary elderdegi dengeyge jaqyndady.

Al 2025 jyl búl ósu qarqynyn kýsheytti әri túraqtandyrdy. Qantar–jeltoqsan ailarynda ekonomikanyng ósui 6,5%-dy qúrady. Búl songhy 14 jyldaghy eng joghary kórsetkish. Sonymen qatar kólik (+20,4%), qúrylys (15,9%), mashina jasau (+12,9%), himiya ónerkәsibi (+9,8%), sauda (+8,9%), tamaq ónimderin óndiru (+8,1%) syndy naqty sektor jәne әrtaraptandyru negizgi drayverge ainaldy.

Óndeu ónerkәsibinde mashina jasau, elektr jabdyqtary, avtoónerkәsip, himiya, metallurgiya jәne qúrylys materialdarynda ósu qarqyn aldy. Búl endi qalpyna keltiru әseri emes, jinaqtalghan investisiyalar men súranystyng nәtiyjesi. Yaghni, 2024 jyl irgetasyn qalasa, 2025 sapaly terendeudi kórsetti.

Shaghyn jәne orta biznes atalghan modeliding jýielik elementine ainaldy. JIÓ-degi ShOB ýlesi 2023 jylghy 36,9%-dan 2024 jylghy 38,9%-gha deyin jәne 2025 jyldyng birinshi jartyjyldyghynda 39,8%-gha deyin ósti. ShOB ónimin shygharu kólemi 2024 jyly 24%-gha artty, 2025 jyly әri qaray ósuin jalghastyrdy. Tirkelgen ShOB subektilerining 92%-dan astamy býginde júmys istep túr. Búl "ekonomikalyq ómirshendiktin" joghary kórsetkishi.

Jalpy, toqeterin aitsaq, Bektenov Ýkimeti 2 jylda ekonomikany múnay emes, basqa salalar esebinen ósirdi. Sodan keyin, basqa premierler siyaqty Últtyq Qorgha qol soza berudi qysqartty. 2026 jyly qordan alynatyn transfert eki esege azayyp otyr. Memlekettik budjetti qiyal әleminen realdy ómirge qaytaryp, «ózining naqty tapqanyn ghana jaratu» filosofiyasyna kóshirdi. Sonyng esebinen makrotúraqtylyq kýsheyip, Qazaqstan rezervterin kóbeytip, ertengi ómirge degen senim artty.

Bektenovtyng kezinde Qazaqstan halqy tez kóbeydi. Songhy eki jylda elimizde halyq sany 470 mynnan astam adamgha artyp, kóshi-qonnyng ong salidosy saqtaluda. Enbek naryghy túraqty, júmyssyzdyq dengeyi 4,6% ben 4,7% shamasynda qalyp otyr. Ásirese kәsipkerlik sektordaghy júmyspen qamtu ósude.

Sonday-aq әleumettik sayasat sannan sapagha jәne atauly baghytqa qaray oiysty. Halyq sanynyng artuyna sәikes, ortasha tabys negizinde kedeylik shegin esepteuge kóshu, júmyspen qamtudyng belsendi sharalaryn keneytu, jәrdemaqylardyng ósui ayasynda kedey halyq ýlesining – 2023 jyly 5,2%-dan 2024 jyly 5,0%-gha deyin jәne 2025 jyly 5,3%-gha deyin túraqty tómendeuine әkeldi.

Túraqty ósim ýshin investisiyalardyng dinamikasy ghana emes, olardyng úzaqmerzimdi boluy manyzdy. Sondyqtan elimizding nesiyelik reytingterdegi pozisiyasynyng jaqsaruy qaryz alu qúnyn tómendetedi.

2024-2025 jyldary Qazaqstan barlyq tәuekelderdi eskerip, olardyng aldyn-alu sayasatyna kóshkenin bayqaymyz. Bayaghyda kóp problemalar men disbalanstar moyyndalmaytyn jәne elenbeytin. Qazir ekonomikadaghy ong men solyn jaqsy biletin, ne isteu kerektigin týsinip túrghan eresek memleketke ainaldyq. Búl transformasiyada Oljas Bektenovting sheshushi ýlesi bar.

Aybar Oljaev

Abai.kz