‹‹... 1925 jyly mausym nemese shilde aiynyng birinde men barlyq últtyq respublikalardan jinalghan on tórt aktermen birge Parijge bardym. Barghan boyda «Doriya» oteline ornalastym.

Ekinshi kýni qonaq ýige Mústafa Shoqay kelip, menimen әngimelesti. Ol Qazaqstan da bolyp jatqan jaghdaylardy súrady. Arasynda: «Ýkimet basynda kimder túr? Qazaqtar bar ma?» degen saualdar qoydy. Men «bar» dep jauap berdim. Biraq olardyng kimder ekenin aitpadym. Ol da menen súraghan joq. Sosyn ol mening bilimimdi súrady. Men oghan «eshqanday bilimim joq» dep jauap berdim. Ángime ýstinde ol Ahmet Baytúrsynov pen Mirjaqyp Dulatovtyng hal-jaghdaylaryn jәne nemen ainalysyp jýrgenderin súrady. Men oghan: «Baytúrsynov Qyzylorda da múghalim, al Dulatov әdebiyetpen ainalysyp jýr», — dedim...

Taghy bir joly Mústafa Shoqay meymanhanagha kelip, akterlardyng bәrin restorangha qonaqqa shaqyrdy. Biraq akterlar әrtýrli sebepterdi syltau etip, restorangha barudan bas tartty. Onymen birge restorangha tek men ghana bardym. Restorangha barghan song ol eki saptyayaq syra satyp aldy. Ekeumiz nebәri on bes miynóttey

birge bolyp, taradyq. Keterinde ol Ahmet Baytúrsynov pen Mirjaqyp Dulatovqa sәlem aita bar dep ótinish bildirdi. Sóitip óz qolymen mening qoyyn kitapshama olardyng aty-jónderin qazaqshalap jazyp berdi. Parijden Qyzylordagha kelgen song men Dulatov pen Baytúrsynovqa birneshe ret jolyqtym. Olargha Mústafa Shoqaydyng joldaghan sәlemin jetkizdim. Ekeui de onyng sheteldegi hal-jaghdayyn, ómir sýruge qarajatty qaydan alyp jatqanyn súrady. Men Mústafa Shoqaydyng Parijdegi fransuz jәne orys baspalarynda qyzmet atqaryp jýrgenin aittym. Biraq olargha Mústafanyng hatyn kórsetken joqpyn, úmytyp ketippin. Keyinnen kitapsham iz-týzsiz joghalyp ketti, izdep taba almadym...».

Mәskeuge baryp, ary qaray Parij asqan Ámirening ólimine sol sapardan oralghandaghy sózi sebepker boldy dep aitylady.

Álihan Bókeyhanov pen Mústafa Shoqaydy jolyqtyryp, dәmdes bolyp elge qaytqan song Ámire: "Sender múnda kelip-ap qazaqpyn dep maqtanasyndar. Al men naghyz qazaqty Mәskeu men Parijden kórdim" — deydi eken. Sol sóz NKVD-nyng qúlaghyna jetip Ámirening ghúmyryn kóktey soldyrghan.

Núrjan Baymaghanbet

Abai.kz