Qazir әlem búryn-sondy bolmaghan ózgeriske týsip, BÚÚ-nyng bir ortalyqtan basqarushylyghyn keybir alpauyt memleketter kerek te qylmaytyn boldy. Jan-jaghymyz jana soghys oshaqtaryna ainalyp, onyng lebi barlyq qúrlyqty qamtydy.

Búdan elimiz qalay jol tauyp shyghady degen saual shynymen oilandyra bastady. Jәne oghan jauap oqu bilimge, ghylymgha den qoi arqyly qorghanysymyzdy tehnikalyq túrghydan órkendetu ekendigi dau tudyrmaydy.

Ghylym men bilimdi damytu – әlemdi ózgertedi. Ony ainalamyzdan kórip jýrmiz. Ghylymy ozyq elding – qaruy da joyqyn. Ghylymy jýirik elding maydanda kýshi de myqty. Eger Qazaqstan ghylymgha, bilimge kónil búrmasa – Qazaqstan tútynushy el bolyp qala bermek. Ondayda Qazaqstannyng qorghanys ónerkәsibi de, basqasy da bolmaydy. Qazirgidey jahandyq tendensiyalargha qaray qorghanys strategiyalary da ózgerip otyratyny belgili. Osy tústa 4 manyzdy mәseleni atap aitar edim:

Áskery әleuetti janartu: Zamanauy qaru-jaraq pen tehnologiyalardy engizu, әskery dayyndyqty arttyru.

Újymdyq qauipsizdik: Halyqaralyq úiymdargha mýshe bolu arqyly birlesken qorghanys jýiesin qúru.

Aqparattyq qauipsizdik: Kiybershabuyldardan qorghanu, dezinformasiyamen kýresu.

Azamattyq qoghamdy júmyldyru: Halyqtyng patriottyq ruhyn kóteru, qorghanys isine qoldau kórsetu.

Mine, osynday tórt qúbylamyz teng bolu ýshin bar kýshti oqu bilimdi damytugha júmsaugha tiyispiz. Bilimdi el ghana óz elining egemendigin qorghay alady. Kez kelgen memleket zamanauy qaru-jaraqty ózinde shygharmasa, onyng ekonomikalyq әleuetining bir tamyry kem soghyp jatady. Óndirushi el men satyp aluyshy elding arasalmaghy jermen kóktey desek artyq aitpaymyz. Tek óz qaruymyz bolghan jaghdayda ghana mazasyz әlemde úiqymyz týzu bolady. Búghan tek bilimmen ghana qol jetkizemiz.

Osy rette úsynylyp otyrghan Konstitusiya jobasyna bir kóz jýgirtip, ghylym men bilim memleket qyzmetining strategiyalyq basym baghyttary retinde bekitilgenine nazar búra ketken jón. Búl ózgeris elding bolashaghyn adamy kapitalmen baylanystyrady, tabighy resurstardan góri ziyatkerlik әleuetke basymdyq beredi. Rasynda solay: mәdeniyet pen bilim, ghylym men innovasiya qúndylyqtary negizgi baghdar boluy kerek-aq. Sol sebepti de búl baghyt Konstitusiyanyng negizgi iydeyasy retinde aiqyndalghan. 3-baptyng 2-tarmaghynda: «Qazaqstan adam kapitalyn, bilimdi, ghylymdy, innovasiyany memleket qyzmetining strategiyalyq baghyty» dep tanidy. Búl alghashqy ret negizgi zang dengeyinde ghylym men bilimning basymdyghyn bekitip otyrghanyn aita ketkenimiz jón. Tipti preambulanyng ózinde «bilim, ghylym men innovasiya qúndylyqtaryn baghdargha alyp» algha jyljitynymyz jayly aitylghan.

Anyghy solay – býgingi tendensiyada bilim men ghylymdy damytpay, Tәuelsizdikti ústap túru qiyn, memleketti qorghau qiyn. Ghylym men bilimisiz qay memleket bolsyn, ózgelerding aldynda dәrmensiz. Mine, osy dәrmensizdikten qazaq elining qútyluy zanmen bekitilui jón-aq...

Núrgeldi Ábdighaniyúly

Abai.kz