Qala salynbay jatyp, baybalamgha basudyng qajeti joq, әriyne. Biraq, kesh qalmas ýshin súraq qoiy manyzdy.

IYә, búl erekshe joba: Arnayy zang qabyldandy. «Bolary bolyp, boyauy sindi» dep, qol siltep qoya salugha da bolatyn edi. Biraq, dәl osynday kezde ýndemey qalu – týsinbeushilikting basy boluy mýmkin.

Alatau – jay ghana jana qala emes. Búl – Qazaqstan ýshin eksperiyment: Jana qúqyqtyq jýie, ekonomikalyq jәne basqaru modelin synau.

NEGE MÚNDAY EKSPERIYMENT QAJET?

Klassikalyq memlekettik jýiede iri investisiyany tez tartu qiyn: Burokratiya kóp, zandar qatan, sotqa senim az. Erekshe aimaq arqyly investorgha senimdi, iykemdi jәne jyldam sheshim qabyldaytyn orta jasalady.

BÚL JOBANYNG KIMGE PAYDASY BAR?

Biylikke: Jyldam ekonomikalyq nәtiyje jәne sayasy úpay.

Investorlargha: Salyq jenildigi, tәuelsiz sot jýiesi, jerge qoljetimdilik.

Jergilikti elitagha: Qúrylys, infraqúrylym, tabys.

Qarapayym halyqqa: Janama payda (júmys, qyzmet), eger bәri jospar boyynsha jýrse.

Basqa elderding tәjiriybesine toqtalayyq...

Singapur men Dubayda sәtti ayaqtaldy. Sebebi túraqtylyq, qúqyqtyq jýie senimdi boldy.

Niygeriya (Ekotek) men Zimbabvede sәtsiz ayaqtaldy. Sebebi jemqorlyq, sayasy túraqsyzdyq, investorgha senimsizdik tudyrdy. Ukrainada da solay. Sot jýiesining әlsizdigi, әkimshilik túraqsyzdyq, әleumettik shiyelenis sәtsizdikke úshyratty.

Qysqasy, Alatau – ekinshi Dubay nemese jabyq ekonomikalyq anklav boluy mýmkin. Mәsele jobada emes, ony kim jәne qalay basqaratynynda.

Súraq qarapayym: Qala kim ýshin salynady? Paydasyn kim kóredi – qarapayym halyqqa pa, biylik pe, әlde sheteldik investorlar ma?

IYә, investisiya keledi. IYә, infraqúrylym salynady. IYә, ekonomika ósedi. Biraq, basqaru jýiesi ózgeredi. Últtyq sot yqpaly әlsireydi. Jer mәselesi shiyelenisui mýmkin. Áleumettik tensizdik terendeui yqtimal.

Búl jobanyng nәtiyjesinde qarapayym halyqtyng ómiri jaqsara ma, әlde jana «jabyq әlem» qalyptasa ma, eng basty súraq osy!

Mәsele jobagha qarsy boluda emes. Mәsele – týsinude.

«Jau ketken song qylyshyndy tasqa shap» demeu ýshin, dәl qazir súraq qon jәne týsinu kerek. Ýlken jobalar – ýnsizdikti emes, sanaly baqylaudy qajet etedi.

Gýlmәriya Barmanbekova

Abai.kz