Qazaqstan alghash ret Halyqaralyq valuta qory men Dýniyejýzilik bankting Kóktemgi kezdesulerinde jýieli reformalar kýn tәrtibin úsynyp, jeke alang úiymdastyrdy.

Osy kýnderi Vashingtonda Halyqaralyq valuta qory (HVQ) men Dýniyejýzilik bank tobynyng Kóktemgi kezdesuleri ótude – búl jahandyq ekonomikalyq basqarudyng negizgi oqighalarynyng biri. Atalghan alanda әlemdik ekonomikanyng jay-kýii, qarjylyq túraqtylyq jәne damu sayasaty talqylanuda.

Manyzdy oqighalarynyng biri — «Kazakhstan on the Wave of Reforms» atty dóngelek ýstel boldy. Ol alghash ret Qazaqstan Respublikasynyng Strategiyalyq josparlau jәne reformalar agenttigi tarapynan kezdesuler ayasynda derbes dialog alany retinde úiymdastyryldy.

Ayta ketu kerek, dóngelek ýstel júmysyna Dýniyejýzilik bank, Halyqaralyq valuta qory jәne Europalyq qayta qúru jәne damu bankining joghary basshylyghy qatysty.

QR Preziydentining  Kenesshisi – SJRA tóraghasy Áset Erghaliyev Qazaqstanda jýzege asyrylyp jatqan reformalar turaly bayandama jasady. Ol Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng jana el qúrugha baghyttalghan sayasy erik-jigerin erekshe atap ótti. Onyng negizgi qaghidattary – Ádilettilik, Zang jәne Tәrtip.

Osy baghytta ol zamanauy syn-qaterlerge jýieli jauap bolyp tabylatyn keshendi konstitusiyalyq reformalardy jan-jaqty tanystyrdy. Olardyng qatarynda tehnologiyalardyn, әsirese jasandy intellektting qarqyndy damuy, jahandyq ekonomikanyng tereng transformasiyasy jәne halyqaralyq qarjy úiymdarymen ózara is-qimyl mәseleleri bar.

Túraqty ekonomikalyq ósimdi qamtamasyz etuge jәne bәsekege qabilettilikti arttyrugha baghyttalghan reformalargha erekshe nazar audaryldy.

Atap aitqanda, investorlar ýshin tartymdy jaghdaylar jasalyp jatqany atap ótildi. Yntalandyru sharalarynyng paketi qarastyrylghan, ekonomikalyq manyzy bar jobalar jeke qaralatyn Investisiyalyq shtab qúrylghan. Kóshi-qon sayasaty týbegeyli qayta qaraluda. Ol elde qolayly bolu jaghdaylaryn qalyptastyrugha baghyttalghan.

Negizgi ekpin zang ýstemdigin qamtamasyz etuge jәne biznes ýshin әdil, túraqty әri týsinikti «oyyn erejelerin» qalyptastyrugha baghyttalghan sharalargha jasaldy.

Áset Erghaliyev ekonomikany liyberalizasiyalau sharalaryna da jeke toqtaldy. Olar bәsekelestikti damytugha, sonyng ishinde memleketting ýlesin qysqartu arqyly, sonday-aq әkimshilik kedergilerdi azaytu jәne retteudi jenildetu arqyly biznes jýrgizu jaghdaylaryn jaqsartugha baghyttalghan.

Búl baghytta Qazaqstan sifrlyq qúraldar men jasandy intellekt tehnologiyalaryn belsendi qoldanuda. Biregey aqparattyq jýie әzirlenude, ony engizu artyq retteudi joyyp, biznes jýrgizu tiyimdiligin arttyrady.

Sonday-aq sifrlyq qarjy qúraldaryn damytugha, sonyng ishinde sifrlyq tengeni engizuge jәne aqsha-nesie sayasatyn jetildiruge nazar audaryldy. Búl qúraldardyng qarjy jýiesining túraqtylyghyn arttyrudaghy róli atap ótildi.

Sózin qorytyndylay kele, Áset Erghaliyev Qazaqstan keshendi transformasiya jýrgizip jatqanyn, onyng ayasynda halyqaralyq qarjy úiymdarymen yntymaqtastyq negizgi baghyttardyng biri ekenin erekshe atap ótti.

Óz kezeginde, dóngelek ýstel qatysushylary jýrgizilip jatqan ózgeristerding jýieli sipatyn atap ótip, reformalardyng sapasyna nazar audardy. Búl reformalar senimdi nyghaytyp, yntymaqtastyqty odan әri terendetuge yqpal etedi.

Eske sala keteyik, biylghy jyldyng qantar aiynda Áset Erghaliyev halyqaralyq qarjy úiymdarymen baylanys jónindegi últtyq ýilestirushi bolyp taghayyndaldy.

Ótken toqsanda búl baghyttaghy júmystyng jandanghanyn bayqaugha bolady. Atap aitqanda, Parlament Seriktestik jónindegi negizdemelik kelisimdi ratifikasiyalady, 2026–2031 jyldargha arnalghan Eldik seriktestik strategiyasy boyynsha konsulitasiyalar ótkizildi, sonday-aq investisiyalyq bastamalardy ilgeriletu jәne uaqtyly iske asyrugha baghyttalghan birqatar kelisimderge qol qoyyldy.

Osynday dóngelek ýsteldi Halyqaralyq valuta qory men Dýniyejýzilik bank tobynyng Kóktemgi kezdesuleri alanynda ótkizu elge ózining reformalar kýn tәrtibin ishki ýderisten halyqaralyq dengeyde moyyndalghan jәne qoldau tapqan baghytqa ainaldyrugha mýmkindik beredi. Búl jay ghana tanystyrylym emes, senim qalyptastyratyn, bedeldi arttyratyn jәne investisiyalar men seriktestikterge, sonday-aq halyqaralyq qarjy úiymdarynyng qúraldaryna tikeley qol jetkizudi qamtamasyz etetin quatty signal. Búl elding ózin jahandyq ekonomikada boljamdy әri jauapty qatysushy retinde bekituimen týsindiriledi, al reformalar tek syrtqy moyyndaugha ie bolyp qana qoymay, túraqty ekonomikalyq ósimge naqty serpin beredi.

Abai.kz