Qazaqstan men Resey arasyndaghy qarym-qatynastar tabysty damyp keledi, degenmen yntymaqtastyq mәseleleri boyynsha taraptar arasynda jii pikirtalastar tuyndaydy. Búl turaly Resey preziydenti Vladimir Putin Sankt-Peterburg halyqaralyq ekonomikalyq forumy ayasynda BAQ ókilderimen kezdesude mәlimdedi.

«Qazaqstanmen qarym-qatynasymyz óte tabysty, órleu baghytynda damyp keledi. Sonymen qatar birden atap ótkim keledi: qazaqstandyq dostarymyz, seriktesterimiz onsha onay seriktester emes. Bizde әrbir derlik mәsele boyynsha óte qyzu pikirtalastar jýredi.

Búl qarjy salasyndaghy qatynastargha, ónerkәsiptegi baylanystargha, investisiyalyq qyzmetting sharttaryna, iri jobalargha qatysty. Biraq eki tarapta da tek ózara tiyimdi emes, ortaq maqsattargha jetuge yqpal etetin ymyrany tabugha degen niyet bar. Al ortaq maqsat bireu – Qazaqstan men Resey azamattarynyng әl-auqatyn arttyru jәne elderding damuyn qamtamasyz etu», – dedi Putiyn.

Ol Qazaqstan men Reseydi kópghasyrlyq tarih baylanystyratynyn atap ótip, eki el yntymaqtastyghynyng bolashaghy zor baghyttarynyng biri bilim beru salasy ekenin aitty.

«Bilim beruding beretin artyqshylyqtaryn odan әri damytugha qyzyghushylyq óte joghary. Búl Qazaqstandaghy bilim beru dengeyine de, Resey Federasiyasyndaghy bilim beru jýiesining jana damu ýrdisterine de qatysty. Ózderiniz biletindey, biz Qazaqstan Preziydentimen birge daryndy balalardy izdeu jәne qoldaudyng tiyimdi tәsilderin qalyptastyrghan “Sirius” jýiesining júmysyn bastau rәsimine qatystyq. Qazaqstanda talantty balalar óte kóp, olardy tek tauyp, qoldau qajet. Bizding yntymaqtastyghymyzdyng osy baghyty dәl osyghan arnalady», – dedi Putiyn.

Qazaqstan-Resey yntymaqtastyghynyng negizgi baghyttaryna toqtalghan Resey preziydenti energetika, ónerkәsip, gharysh salasy jәne Qazaqstandaghy atom elektr stansiyasynyng qúrylysyna erekshe nazar audardy.

«Qazaqstan – әlemde asa qajet әri súranysqa ie tabighy resurstargha óte bay memleket ekenin atap ótkim keledi. Men elektr stansiyalary men atom elektr stansiyalaryna arnalghan otyn turaly aityp otyrmyn. Biz Qazaqstanmen osy baghytta tabysty yntymaqtastyq ornattyq. Ózining tabighy resurstyq әleuetine sýiene otyryp jәne birlesken mýmkindikterdi damyta otyryp, Qazaqstan energetika salasyndaghy kóptegen mindetterdi sheship, ýlken jetistikterge jetedi dep senemin. El energiya kózderin әrtaraptandyrady. Mening biluimshe, Qazaqstan qajetti elektr energiyasynyng shamamen 20 payyzyn atom elektr stansiyasy arqyly óndirudi josparlap otyr», – dedi Putiyn.

Ol sonday-aq Qazaqstan men Resey uran óndiru salasyndaghy birlesken júmystardy jalghastyratynyn aitty. Onyng pikirinshe, atom elektr stansiyasy jobasyn jýzege asyru eldi qosymsha energetikalyq quatpen qamtamasyz etip qana qoymay, ekonomikanyng jana salasyn qalyptastyrugha mýmkindik beredi.

Putinning aituynsha, atom energetikasyn damytu mamandar dayarlaumen, ghylymy zertteulerdi keneytumen jәne óndiristik bazany qúrumen qatar jýredi. Búdan bólek, taraptar gharysh salasynda, mashina jasauda jәne basqa da birqatar baghyttarda yntymaqtastyqty damytugha niyetti ekenin rastady.

Jurnalister sonday-aq Amur jolbarystaryn Qazaqstangha beru mәselesining manyzy turaly súrady. Súraq búl qadamdy tek ekologiyalyq joba retinde ghana emes, eki el arasyndaghy senimning belgisi retinde qarastyrugha bola ma degen túrghyda qoyyldy.

«Jolbarystargha qatysty aitsaq, búl – tabighy nәrse. Biz tabighatty, ekologiyany, ósimdikter men januarlar dýniyesin qalpyna keltirudi oilaymyz. Bizge de kómektesedi. Mysaly, Tәjikstan bizge qar barystaryn syilaghan bolatyn, sol ýshin tәjik dostarymyzgha rizamyz. Biz Qiyr Shyghys jolbarystarynyng populyasiyasyn saqtap qalu ýshin kóp júmys atqardyq. Aytpaqshy, búlar әlemdegi eng iri jolbarystar. Odan ýlken jolbarys joq. Búryn Qazaqstanda da osyghan úqsas jolbarystar bolghan. Eger biz qazaqstandyq dostarymyzgha kómektese alsaq, әriyne, kómektesemiz», – dedi Putiyn.

Resey preziydenti jolbarystar men basqa da siyrek kezdesetin januarlardyng populyasiyasyn saqtau ekologiyalyq yntymaqtastyqtyng manyzdy baghyty ekenin atap ótti.

Sonymen qatar taraptar transshekaralyq ózenderding su resurstaryn paydalanu mәselelerin qosa alghanda, ekologiya salasyndaghy praktikalyq mәseleler boyynsha dialogty jalghastyrugha niyetti ekenin mәlimdedi.

Abai.kz