Qazaqstan men Europa: Energetikadan jasandy intellektke deyin...
Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng Brusselige jasaghan resmy sapary Qazaqstan men Europalyq Odaq arasyndaghy strategiyalyq seriktestikting jana kezenin aiqyndap berdi. Memleket basshysyn Beligiya astanasynyng әuejayynda Qúrmet qarauyly sap týzep qarsy aldy. Preziydentti Europa Odaghynyng Ortalyq Aziya boyynsha arnayy ókili Eduards Stiprays bastaghan resmy túlghalar kýtip aldy. Búl sapar ekijaqty qarym-qatynastyng búrynghydan da manyzdy sipatqa ie bolghanyn jәne ony odan әri nyghaytudyng qajettigin kórsetedi.
Sapar ayasynda Europalyq kenesting shtab-pәterinde Europalyq kenes Preziydenti Antoniu Koshtamen beyresmy kezdesu ótti. Búl kezdesu ertengi kelissózderding baghytyn aiqyndap, manyzdy mәselelerdi egjey-tegjeyli talqylaugha mýmkindik berdi. Memleket basshysynyng aldaghy kestesinde Europalyq kenes basshylarymen, sonday-aq Europa komissiyasynyng tórayymy Ursula fon der Lyayenmen jәne Beligiya premier-ministri Bart de Vevermen manyzdy kelissózder jýrgizu josparlanghan. Sapardyng qorytyndysy boyynsha birqatar manyzdy birlesken qújattargha qol qoyylady dep kýtilude.
Sapardyng basty baghyttarynyng biri – kólik-logistika salasyndaghy ózara is-qimyldy arttyru. Brusselide «Qazaqstan temir joly» últtyq operatory men Qazaqstannyng Beligiyadaghy elshiligining úiymdastyruymen Transkaspiy halyqaralyq kólik baghytyn, yaghny Orta koridordy damytugha arnalghan halyqaralyq biznes-konferensiya ótti. Sharagha Europalyq parlament deputattary, Eurokomissiya ókilderi, halyqaralyq qarjy instituttary men DHL Global Forwarding, DB Cargo, HHLA International, Rhenus, Hellmann Worldwide Logistics, A.P. Moller – Maersk sekildi әlemdik dengeydegi iri logistikalyq kompaniyalardan 100-den astam ókil qatysty.
Konferensiya ayasynda jalpy somasy 462 million dollardy qúraytyn birqatar kelisimge qol qoyyldy. Atalghan qarajat kólik infraqúrylymyn janghyrtugha jәne baghyttyng ótkizu qabiletin arttyrugha júmsalady. Mәselen, Qazaqstannyng Kólik ministrligi SITA kompaniyasymen memlekettik aeroporttardy sifrlandyru jәne biometriyalyq iydentifikasiyany engizu turaly memorandumgha qol qoydy. Sonymen qatar «QazAvtoJol» últtyq kompaniyasy men Europa qayta qúru jәne damu banki arasynda «Aqtóbe – Úlghaysyn» jobasy boyynsha nesiyelik kelisim bekitildi. Odan bólek, KTJ-nyng enshiles úiymy KTZ Express Rumyniyanyng Midiya portyndaghy jobany iske asyru boyynsha Midia Marine Terminal kompaniyasymen, al A.P. Moller – Maersk kompaniyasymen konteynerlik tasymaldardy úlghaytu boyynsha kelisimder jasasty. Taraptar Orta koridordy Europanyng Global Gateway bastamasymen integrasiyalau jәne logistikany sifrlandyru mәselelerine erekshe nazar audardy.
Preziydent Qasym-Jomart Toqaev Euronews basylymyna jazghan avtorlyq maqalasynda Qazaqstan men Europa Odaghy arasyndaghy әriptestikting strategiyalyq mәnine toqtaldy. 2015 jyly qol qoyylghan keneytilgen әriptestik jәne yntymaqtastyq turaly kelisimnen beri Europa odaghy Qazaqstannyng negizgi sauda jәne investisiyalyq seriktesine ainaldy. Elimizde myndaghan europalyq kompaniyalar júmys istep, Qazaqstan ekonomikasyn modernizasiyalau men әrtaraptandyrugha óz ýlesterin qosuda.
Memleket basshysynyng payymdauynsha, qazirgi tez ózgerip jatqan әlemde qolda bar jetistiktermen toqmeyilsuge bolmaydy. Ol seriktestikti jana dengeyge kóteru ýshin energetikalyq qauipsizdikten bastap, jasandy intellekt, sifrlyq basqaru jәne tehnologiyalyq ekosistemalardy damytugha deyingi auqymdy baghyttardy qamtu qajet ekenin atap ótti. Búl bastamalar Qazaqstannyng tranzittik әleuetin nyghaytyp qana qoymay, Europa men Aziya arasyndaghy túraqty kópir retindegi rólin bekite týspek. Qazaqstannyng Orta koridordy damytugha degen belsendiligine europalyq biznes pen halyqaralyq qarjy instituttarynyng qyzyghushylyghynyng artuy – eki taraptyng da ortaq mýddesining aiqyn kórinisi.
Ayana Qaztay
Abai.kz