Dýisenbi, 13 Shilde 2026
Aqmyltyq 189 0 pikir 13 Shilde, 2026 saghat 15:46

Siyezder sherui ayaqtaldy: Qúryltaydan әrkimning bar talasy...

Suretter: egemen.kz, adyrna.kz, wikipedia.org, baq.kz sayttarynan alyndy.

2026 jylghy 23 tamyzgha belgilengen joghary zang shygharushy organ – Qúryltay deputattarynyng saylauy qarsanynda otandyq sayasy kýshterding ishki qúrylymdyq dayyndyghy óz shegine jetti.

Sayasy dodagha kirmekshi barlyq sayasy partiyalar siyezderin ótkizip, ýmitkerlerin bekitti. Jana Konstitusiya men memlekettik basqarudyng sony modeline kóshuding alghashqy praktikalyq baspaldaghy sanalghan búl nauqan partiyalardyng ambisiyasy men mýmkindigin tarazygha salatyn basty maydan bolmaq. Osy orayda, Ortalyq saylau komissiyasy belgilegen merzim ishinde elimizdegi jetekshi sayasy úiymdardyng ýmitkerler tizimi men saylaualdy platformalaryn bekitken kezekten tys siyezderining ótu hronologiyasy men saraptamalyq baghytyna toqtalmaqpyz.

Osy orayda erek aita ketetin jayt: Búl jolghy Qúryltay saylauy tek kәsiby sayasatkerler, zangerler men ekonomisterding ghana emes, elge tanymal mәdeniyet, shou-biznes jәne sport maytalmandarynyng da baq synaytyn alanyna ainalghanday. Ony sayasy partiyalardyng ýmitkerler tiziminen anyq angharamyz. Partiyalar elektorattyng nazaryn ózderine audaryp, "qoghamdaghy ózekti mәselelerdi tanymal túlghalar arqyly kóteremiz dep" óz tizimderine óner men sport júldyzdaryn belsendi týrde qosyp otyr.

Eng әueli sayasy dodagha dayyndyqty bәrinen búryn bastaghan "Respublica" partiyasy shildening alghashqy aptasynda óz jaqtastaryn jinap, Qúryltay deputattyghyna 76 kandidattan túratyn tizimdi birinshi bolyp jariyalady.

I. "Respublica" partiyasy siyezde "jastar men kreativti ekonomikanyng maniyfesi" úranyn ózining basty baghyty dep atap, "shaghyn jәne orta biznesti qoldau, sifrlandyru jәne jasandy intellekt" mәselelerin saylaualdy baghdarlamasynda qamtydy.

Ýmitkerler tizimin sholyp shyqsaq, partiya búl joly pragmatikalyq jәne liyberaldy-ekonomikalyq ritorikagha basymdyq beretinin anghartady. Kandidattardyng ortasha jasy – 41 jas. Tizimde jas kәsipkerler, innovatorlar, mýmkindigi shekteuli jandar men partiyalyq rezerv týlekteri bar. Partiya búl joly da media kenistikte salmaghy bar, kreativti ekonomika ókilderin óz qataryna tartty. Olardyng 76 ýmitkerden túratyn tiziminde túlghalar bar.

II. Qazaqstan Halyq partiyasy (QHP): "әleumettik әdildik jәne solshyl maydan" dep úrandatty.

Shildening 5-i kýni tanerteng Qazaqstan Halyq partiyasy óz delegattarynyng basyn qosyp, Qúryltay deputattyghyna 72 kandidattan túratyn partiyalyq tizimdi resmy týrde bekitti. Saylau dodasynda ústanatyn basty baghyty – "enbek adamynyng qúqyghy, oligarhiyamen kýres jәne últtyq baylyqty әdil bólu" boldy.

Ýmitkerler qúramyn saraptasaq: QHP búl nauqangha 72 ýmitkerdi úsynyp, bolashaq Qúryltayda solshyl fraksiya qúrugha niyetti ekenin anghartady. QHP ózining 72 kandidattan túratyn tizimine halyqtyng yqylasyna bólengen óner júldyzdary qosu arqyly әleumettik-mәdeny salany qamtugha tyrysyp baqpaq. Ekinshi jaghynan Tamara Asar, Asha Matay, Venera Nigmatulina sekildi aty-zaty, esim-soyy elge belgili túlghalar arqyly búl partiya saylau dodasynda kóbirek dauys jinaugha da tyrysatyny anyq.

III. "Aq jol" demokratiyalyq partiyasy: "Otandyq biznes pen parlamentarizmdi damytu" úranyn algha shygharuda. Ónirlerden kelgen 200-den astam delegattyng qatysuymen "Aq jol" demokratiyalyq partiyasynyng saylaualdy siyezi ótip, olar Qúryltay dodasyna 63 kandidatty attandyratynyn mәlimdedi.

Siyezde búl partiya "Últtyq mýdde, naryqtyq ekonomika, monopoliyasyzdandyru jәne Alash iydeyasy" degen taqyryptardy menshiktedi.

Ózgelermen salystyrghanda búl partiyanyng tiziminde alabóten eshkim joq kórindi. Songhy onjyldyqta alghash ret әielder arasynan iri parlamenttik partiyany basqaryp otyrghan Daniya Espaeva komandasy - "Aq jol" onshyl-ortalyqshyl kýsh retinde parlamentarizm instituttaryn damytugha erekshe ekpin salyp otyrghany bayqalady. Ýmitkerler tiziminde otandyq óndirushiler, iri jәne orta biznes ókilderi, ekonomister men últtyq intelliygensiya túlghalary shoghyrlanghan. Olar ózderining dәstýrli elektoratynyng dauysyn iyelenuge baryn salmaq.

"Aq jol" partiyasynyng negizgi iydeologiyalyq tiregi Alash iydeyasy men últtyq qúndylyqtar bolghandyqtan, tizimde dәstýrli óner men ziyaly qauym ókilderining salmaghy óte joghary bolmaq.

IV. "Auyl" halyqtyq-demokratiyalyq patriottyq partiyasy agrarlyq sektor men azyq-týlik qauipsizdigi dep úrandatyp, shildening 6-sy kýni Astanada siyez ótkizip, onda Qúryltay deputattyghyna 69 kandidattan túratyn tizim resmy týrde maqúldandy.

"Auyldyq infraqúrylymdy damytu, azyq-týlik qauipsizdigi jәne otbasylyq qúndylyqtar" taqyryptaryn basty baghyt etip ústanghan "Auyldyqtar" tizimning 29 payyzyn әielder qúraydy eken. Kandidattar pulynda belgili agrarshylar, fermerler odaghynyng ókilderi, auyldyq jerlerdegi belsendiler men Jiguly Dayrabaev sekildi tәjiriybeli sayasatkerler bar. Partiya әrbir ýshinshi qazaqstandyq túratyn auyl elektoratynyng әleumettik-ekonomikalyq mýddesin qorghaudy basty maqsat etip otyr.

Partiya auyl mәdeniyetin kóteru, ana men bala qúqyghyn qorghau jәne últtyq dәstýrdi dәripteu baghytynda elge tanymal túlghalardy aldynghy shepke shygharuda. Olardyng qatarynda Jiguly Dayrabaev pen Qaraqat Ábdender bar.

V. Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiyasy (JSDP) búl dodagha "klassikalyq oppozisiyanyng әleumettik reformalary" degen úranmen kirude.

Partiya siyezi 8 shildede Astana qalasynda ótti. Búl jiynda partiya aldaghy Qúryltay saylauyna dayyndyq mәselelerin talqylap, partiyanyng qúrylghanyna 20 jyl toluyna oray әzirlengen, reformalardyng 20 naqty baghytyn qamtityn "Progress jolyndaghy 20 beles" atty saylaualdy baghdarlamasy qabyldandy. Qúryltay deputattyghyna úsynylatyn 33 kandidattyng tizimi bekitildi. Basty baghyty - әleumettik-demokratiyalyq qúndylyqtar, jana Konstitusiya ayasyndaghy sayasy tranzitti baqylau.

Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiyasy (JSDP) óz tarihynda da, qazirgi Qúryltay saylauyna (2026 jyl) úsynghan kandidattar tiziminde de estrada júldyzdary men tanymal sportshylardy jappay tartu taktikasyn qoldanbaytynyn atap aityp, óner jәne sport júldyzdarynyng sayasatqa keluin kóbine "shou" nemese elektoraldyq aila-sharghy dep esepteytinin mәlimdedi.

VI. "Ádilet" partiyasy "Zang ýstemdigi jәne ónirlik damu" mәselelerin úran etip ústap, 10 shilde saylau nauqanynyng alghashqy aptalyghyn qorytyndylaghan.

Basty baghytymyz: "Qúqyqtyq reformalar, zang ýstemdigi jәne aimaqtardy tengerimdi damytu", - dep jar salghan "Ádilet" ózderining jana maqsat-mindetteri men Qúryltaygha baratyn ókilderin aiqyndady. Ózin resmy týrde "Jana Konstitusiyanyng partiyasy" dep jariyalaghan "Ádilet" siyezde kandidattar pulyn bekitip, saylau nauqanyna belsendi aralasatynyn kórsetti.

Ýmitkerler qúramyna saraptama jasar bolsaq: Tizimning negizgi bóligin zangerler, búrynghy sot jәne qúqyq qorghau jýiesining mamandary, sonday-aq jergilikti ózin-ózi basqaru belsendileri qúraghan. Sonymen qatar, partiya qúramynda búrynghy deputattar men búrynghy "Amanat" partiyasynyng ókilderi de kóptep kezdesedi.

VII. "Baytaq" Qazaqstan jasyldar partiyasy: "Ekologiyalyq renessans jәne túraqty damu" dep úran salghan partiyanyng siyezi 9 shildede Astana qalasynda ótti. Búl siyez partiya ishindegi aitys-tartystarmen jәne ýlken daumen este qaldy. Delegattardyng bir bóligi partiya tóraghasy Azamathan Ámirtaevty qyzmetinen bosatudy talap etip, jiyn barysynda aiqay-shu shyghyp, mikrofondar óshirildi. Degenmen, qorytyndysynda partiya aldaghy Qúryltay saylauyna qatysatyn 51 kandidattyng tizimin bekitti.

Basty baghytymyz: "Qorshaghan ortany qorghau, "jasyl" ekonomika jәne halyqtyng densaulyghy", - degen "jasyldar" tizimning negizgi bóligin qorshaghan ortany qorghau mәselelerimen ainalysatyn kәsiby ekologtar, jasyl tehnologiya mamandary, biologiya jәne himiya salasynyng ghalymdary qúrapty.

Týiin sóz: Tirkelgen barlyq jetekshi sayasy partiyalardyng siyezder sherui ayaqtalyp, Qúryltaydyng 145 deputattyq mandaty ýshin kýresetin ýmitkerler naqtylandy. Búl siyezderding qorytyndysy bir nәrseni anghartady: Aldaghy saylauda iydeologiyalyq bәsekelestik óte joghary bolady. "Respublica-nyn" innovasiyalyq jastyghy, "QHP" men "JSDP-nyn" solshyl jәne әleumettik qorghanysy, "Aq joldyn" últtyq burjuaziyalyq baghyty, "Auyldyn" agrarlyq әleueti, "Ádilettin" zandyq legitimdiligi jәne "Baytaqtyn" jasyl iydeologiyasy 23 tamyzda saylaushylardyng aldynda ýlken tandau jasamaq.

Qúryltaydan әrkimning bar talasy demekshi, búl joly jeti partiya úzyn-yrghasy 550-ge juyq ýmitker úsynyp, saylauda baq synyspaq.

Abai.kz

0 pikir