2026 جىلعى 23 تامىزعا بەلگىلەنگەن جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگان – قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى قارساڭىندا وتاندىق ساياسي كۇشتەردىڭ ىشكى قۇرىلىمدىق دايىندىعى ءوز شەگىنە جەتتى.

ساياسي دوداعا كىرمەكشى بارلىق ساياسي پارتيالار سيەزدەرىن وتكىزىپ، ۇمىتكەرلەرىن بەكىتتى. جاڭا كونستيتۋتسيا مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ سونى مودەلىنە كوشۋدىڭ العاشقى پراكتيكالىق باسپالداعى سانالعان بۇل ناۋقان پارتيالاردىڭ امبيتسياسى مەن مۇمكىندىگىن تارازىعا سالاتىن باستى مايدان بولماق. وسى ورايدا، ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەلگىلەگەن مەرزىم ىشىندە ەلىمىزدەگى جەتەكشى ساياسي ۇيىمداردىڭ ۇمىتكەرلەر ءتىزىمى مەن سايلاۋالدى پلاتفورمالارىن بەكىتكەن كەزەكتەن تىس سيەزدەرىنىڭ ءوتۋ حرونولوگياسى مەن ساراپتامالىق باعىتىنا توقتالماقپىز.

وسى ورايدا ەرەك ايتا كەتەتىن جايت: بۇل جولعى قۇرىلتاي سايلاۋى تەك كاسىبي ساياساتكەرلەر، زاڭگەرلەر مەن ەكونوميستەردىڭ عانا ەمەس، ەلگە تانىمال مادەنيەت، شوۋ-بيزنەس جانە سپورت مايتالماندارىنىڭ دا باق سىنايتىن الاڭىنا اينالعانداي. ونى ساياسي پارتيالاردىڭ ۇمىتكەرلەر تىزىمىنەن انىق اڭعارامىز. پارتيالار ەلەكتوراتتىڭ نازارىن وزدەرىنە اۋدارىپ، "قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەردى تانىمال تۇلعالار ارقىلى كوتەرەمىز دەپ" ءوز تىزىمدەرىنە ونەر مەن سپورت جۇلدىزدارىن بەلسەندى تۇردە قوسىپ وتىر.

ەڭ اۋەلى ساياسي دوداعا دايىندىقتى بارىنەن بۇرىن باستاعان "Respublica" پارتياسى شىلدەنىڭ العاشقى اپتاسىندا ءوز جاقتاستارىن جيناپ، قۇرىلتاي دەپۋتاتتىعىنا 76 كانديداتتان تۇراتىن ءتىزىمدى ءبىرىنشى بولىپ جاريالادى.

I. "Respublica" پارتياسى سيەزدە "جاستار مەن كرەاتيۆتى ەكونوميكانىڭ مانيفەسى" ۇرانىن ءوزىنىڭ باستى باعىتى دەپ اتاپ، "شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ، تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت" ماسەلەلەرىن سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا قامتىدى.

ۇمىتكەرلەر ءتىزىمىن شولىپ شىقساق، پارتيا بۇل جولى پراگماتيكالىق جانە ليبەرالدى-ەكونوميكالىق ريتوريكاعا باسىمدىق بەرەتىنىن اڭعارتادى. كانديداتتاردىڭ ورتاشا جاسى – 41 جاس. تىزىمدە جاس كاسىپكەرلەر، يننوۆاتورلار، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار مەن پارتيالىق رەزەرۆ تۇلەكتەرى بار. پارتيا بۇل جولى دا مەديا كەڭىستىكتە سالماعى بار، كرەاتيۆتى ەكونوميكا وكىلدەرىن ءوز قاتارىنا تارتتى. ولاردىڭ 76 ۇمىتكەردەن تۇراتىن تىزىمىندە تۇلعالار بار.

II. قازاقستان حالىق پارتياسى (قحپ): "الەۋمەتتىك ادىلدىك جانە سولشىل مايدان" دەپ ۇرانداتتى.

شىلدەنىڭ 5-ءى كۇنى تاڭەرتەڭ قازاقستان حالىق پارتياسى ءوز دەلەگاتتارىنىڭ باسىن قوسىپ، قۇرىلتاي دەپۋتاتتىعىنا 72 كانديداتتان تۇراتىن پارتيالىق ءتىزىمدى رەسمي تۇردە بەكىتتى. سايلاۋ دوداسىندا ۇستاناتىن باستى باعىتى – "ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىعى، وليگارحيامەن كۇرەس جانە ۇلتتىق بايلىقتى ءادىل ءبولۋ" بولدى.

ۇمىتكەرلەر قۇرامىن ساراپتاساق: قحپ بۇل ناۋقانعا 72 ۇمىتكەردى ۇسىنىپ، بولاشاق قۇرىلتايدا سولشىل فراكتسيا قۇرۋعا نيەتتى ەكەنىن اڭعارتادى. قحپ ءوزىنىڭ 72 كانديداتتان تۇراتىن تىزىمىنە حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن ونەر جۇلدىزدارى قوسۋ ارقىلى الەۋمەتتىك-مادەني سالانى قامتۋعا تىرىسىپ باقپاق. ەكىنشى جاعىنان تامارا اسار، اشا ماتاي، ۆەنەرا نيگماتۋلينا سەكىلدى اتى-زاتى، ەسىم-سويى ەلگە بەلگىلى تۇلعالار ارقىلى بۇل پارتيا سايلاۋ دوداسىندا كوبىرەك داۋىس جيناۋعا دا تىرىساتىنى انىق.

III. "اق جول" دەموكراتيالىق پارتياسى: "وتاندىق بيزنەس پەن پارلامەنتاريزمدى دامىتۋ" ۇرانىن العا شىعارۋدا. وڭىرلەردەن كەلگەن 200-دەن استام دەلەگاتتىڭ قاتىسۋىمەن "اق جول" دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى سيەزى ءوتىپ، ولار قۇرىلتاي دوداسىنا 63 كانديداتتى اتتاندىراتىنىن مالىمدەدى.

سيەزدە بۇل پارتيا "ۇلتتىق مۇددە، نارىقتىق ەكونوميكا، مونوپولياسىزداندىرۋ جانە الاش يدەياسى" دەگەن تاقىرىپتاردى مەنشىكتەدى.

وزگەلەرمەن سالىستىرعاندا بۇل پارتيانىڭ تىزىمىندە الابوتەن ەشكىم جوق كورىندى. سوڭعى ونجىلدىقتا العاش رەت ايەلدەر اراسىنان ءىرى پارلامەنتتىك پارتيانى باسقارىپ وتىرعان دانيا ەسپاەۆا كومانداسى - "اق جول" وڭشىل-ورتالىقشىل كۇش رەتىندە پارلامەنتاريزم ينستيتۋتتارىن دامىتۋعا ەرەكشە ەكپىن سالىپ وتىرعانى بايقالادى. ۇمىتكەرلەر تىزىمىندە وتاندىق وندىرۋشىلەر، ءىرى جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى، ەكونوميستەر مەن ۇلتتىق ينتەلليگەنتسيا تۇلعالارى شوعىرلانعان. ولار وزدەرىنىڭ ءداستۇرلى ەلەكتوراتىنىڭ داۋىسىن يەلەنۋگە بارىن سالماق.

"اق جول" پارتياسىنىڭ نەگىزگى يدەولوگيالىق تىرەگى الاش يدەياسى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتار بولعاندىقتان، تىزىمدە ءداستۇرلى ونەر مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ سالماعى وتە جوعارى بولماق.

IV. "اۋىل" حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسى اگرارلىق سەكتور مەن ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى دەپ ۇرانداتىپ، شىلدەنىڭ 6-سى كۇنى استانادا سيەز وتكىزىپ، وندا قۇرىلتاي دەپۋتاتتىعىنا 69 كانديداتتان تۇراتىن ءتىزىم رەسمي تۇردە ماقۇلداندى.

"اۋىلدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ، ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە وتباسىلىق قۇندىلىقتار" تاقىرىپتارىن باستى باعىت ەتىپ ۇستانعان "اۋىلدىقتار" ءتىزىمنىڭ 29 پايىزىن ايەلدەر قۇرايدى ەكەن. كانديداتتار پۋلىندا بەلگىلى اگرارشىلار، فەرمەرلەر وداعىنىڭ وكىلدەرى، اۋىلدىق جەرلەردەگى بەلسەندىلەر مەن جيگۋلي دايراباەۆ سەكىلدى تاجىريبەلى ساياساتكەرلەر بار. پارتيا ءاربىر ءۇشىنشى قازاقستاندىق تۇراتىن اۋىل ەلەكتوراتىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مۇددەسىن قورعاۋدى باستى ماقسات ەتىپ وتىر.

پارتيا اۋىل مادەنيەتىن كوتەرۋ، انا مەن بالا قۇقىعىن قورعاۋ جانە ۇلتتىق ءداستۇردى دارىپتەۋ باعىتىندا ەلگە تانىمال تۇلعالاردى الدىڭعى شەپكە شىعارۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا جيگۋلي دايراباەۆ پەن قاراقات ابدەندەر بار.

V. جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى (جسدپ) بۇل دوداعا "كلاسسيكالىق وپپوزيتسيانىڭ الەۋمەتتىك رەفورمالارى" دەگەن ۇرانمەن كىرۋدە.

پارتيا سيەزى 8 شىلدەدە استانا قالاسىندا ءوتتى. بۇل جيىندا پارتيا الداعى قۇرىلتاي سايلاۋىنا دايىندىق ماسەلەلەرىن تالقىلاپ، پارتيانىڭ قۇرىلعانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي ازىرلەنگەن، رەفورمالاردىڭ 20 ناقتى باعىتىن قامتيتىن "پروگرەسس جولىنداعى 20 بەلەس" اتتى سايلاۋالدى باعدارلاماسى قابىلداندى. قۇرىلتاي دەپۋتاتتىعىنا ۇسىنىلاتىن 33 كانديداتتىڭ ءتىزىمى بەكىتىلدى. باستى باعىتى - الەۋمەتتىك-دەموكراتيالىق قۇندىلىقتار، جاڭا كونستيتۋتسيا اياسىنداعى ساياسي ءترانزيتتى باقىلاۋ.

جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى (جسدپ) ءوز تاريحىندا دا، قازىرگى قۇرىلتاي سايلاۋىنا (2026 جىل) ۇسىنعان كانديداتتار تىزىمىندە دە ەسترادا جۇلدىزدارى مەن تانىمال سپورتشىلاردى جاپپاي تارتۋ تاكتيكاسىن قولدانبايتىنىن اتاپ ايتىپ، ونەر جانە سپورت جۇلدىزدارىنىڭ ساياساتقا كەلۋىن كوبىنە "شوۋ" نەمەسە ەلەكتورالدىق ايلا-شارعى دەپ ەسەپتەيتىنىن مالىمدەدى.

VI. "ادىلەت" پارتياسى "زاڭ ۇستەمدىگى جانە وڭىرلىك دامۋ" ماسەلەلەرىن ۇران ەتىپ ۇستاپ، 10 شىلدە سايلاۋ ناۋقانىنىڭ العاشقى اپتالىعىن قورىتىندىلاعان.

باستى باعىتىمىز: "قۇقىقتىق رەفورمالار، زاڭ ۇستەمدىگى جانە ايماقتاردى تەڭگەرىمدى دامىتۋ", - دەپ جار سالعان "ادىلەت" وزدەرىنىڭ جاڭا ماقسات-مىندەتتەرى مەن قۇرىلتايعا باراتىن وكىلدەرىن ايقىندادى. ءوزىن رەسمي تۇردە "جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ پارتياسى" دەپ جاريالاعان "ادىلەت" سيەزدە كانديداتتار پۋلىن بەكىتىپ، سايلاۋ ناۋقانىنا بەلسەندى ارالاساتىنىن كورسەتتى.

ۇمىتكەرلەر قۇرامىنا ساراپتاما جاسار بولساق: ءتىزىمنىڭ نەگىزگى بولىگىن زاڭگەرلەر، بۇرىنعى سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ ماماندارى، سونداي-اق جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ بەلسەندىلەرى قۇراعان. سونىمەن قاتار، پارتيا قۇرامىندا بۇرىنعى دەپۋتاتتار مەن بۇرىنعى "امانات" پارتياسىنىڭ وكىلدەرى دە كوپتەپ كەزدەسەدى.

VII. "بايتاق" قازاقستان جاسىلدار پارتياسى: "ەكولوگيالىق رەنەسسانس جانە تۇراقتى دامۋ" دەپ ۇران سالعان پارتيانىڭ سيەزى 9 شىلدەدە استانا قالاسىندا ءوتتى. بۇل سيەز پارتيا ىشىندەگى ايتىس-تارتىستارمەن جانە ۇلكەن داۋمەن ەستە قالدى. دەلەگاتتاردىڭ ءبىر بولىگى پارتيا توراعاسى ازاماتحان امىرتاەۆتى قىزمەتىنەن بوساتۋدى تالاپ ەتىپ، جيىن بارىسىندا ايقاي-شۋ شىعىپ، ميكروفوندار ءوشىرىلدى. دەگەنمەن، قورىتىندىسىندا پارتيا الداعى قۇرىلتاي سايلاۋىنا قاتىساتىن 51 كانديداتتىڭ ءتىزىمىن بەكىتتى.

باستى باعىتىمىز: "قورشاعان ورتانى قورعاۋ، "جاسىل" ەكونوميكا جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعى", - دەگەن "جاسىلدار" ءتىزىمنىڭ نەگىزگى بولىگىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن كاسىبي ەكولوگتار، جاسىل تەحنولوگيا ماماندارى، بيولوگيا جانە حيميا سالاسىنىڭ عالىمدارى قۇراپتى.

ءتۇيىن ءسوز: تىركەلگەن بارلىق جەتەكشى ساياسي پارتيالاردىڭ سيەزدەر شەرۋى اياقتالىپ، قۇرىلتايدىڭ 145 دەپۋتاتتىق مانداتى ءۇشىن كۇرەسەتىن ۇمىتكەرلەر ناقتىلاندى. بۇل سيەزدەردىڭ قورىتىندىسى ءبىر نارسەنى اڭعارتادى: الداعى سايلاۋدا يدەولوگيالىق باسەكەلەستىك وتە جوعارى بولادى. "Respublica-نىڭ" يننوۆاتسيالىق جاستىعى، "قحپ" مەن "جسدپ-نىڭ" سولشىل جانە الەۋمەتتىك قورعانىسى، "اق جولدىڭ" ۇلتتىق بۋرجۋازيالىق باعىتى، "اۋىلدىڭ" اگرارلىق الەۋەتى، "ادىلەتتىڭ" زاڭدىق لەگيتيمدىلىگى جانە "بايتاقتىڭ" جاسىل يدەولوگياسى 23 تامىزدا سايلاۋشىلاردىڭ الدىندا ۇلكەن تاڭداۋ جاساماق.

قۇرىلتايدان اركىمنىڭ بار تالاسى دەمەكشى، بۇل جولى جەتى پارتيا ۇزىن-ىرعاسى 550-گە جۋىق ۇمىتكەر ۇسىنىپ، سايلاۋدا باق سىنىسپاق.

Abai.kz