23 tamyzda ótetin Qúryltay deputattarynyng saylauy – Konstitusiyagha engizilgen ózgeristerdi is jýzinde jýzege asyrudyng manyzdy kezeni. Sonymen qatar búl saylau azamattar men memlekettik organdar arasyndaghy baylanysty nyghaytugha mýmkindik beredi. Soltýstik Makedoniyalyq sarapshy Ivan Ivanovtyng pikirinshe, Qazaqstannyng túraqty damuy tiyimdi júmys isteytin instituttargha, qoghamdyq dialogqa jәne mәdeny әrtýrlilikti qúrmetteuge negizdeledi.

Aldaghy saylau jana bir palataly Qúryltaydyng qúramyn aiqyndaydy. Jana Konstitusiyada bekitilgen negizgi qúndylyqtar men baghyttardy is jýzinde jýzege asyru endi osy Qúryltaydyng mindeti bolmaq. Halyqaralyq sarapshylar búl saylaudy Qazaqstandaghy sayasy jәne memlekettik jýieni janghyrtu ýderisining manyzdy bóligi dep baghalap otyr.

Ivan Ivanov – Halyqaralyq Balqan uniyversiytetining dosenti jәne «Órkeniyetter aliyansy» halyqaralyq ortalyghy Atqarushy kenesining tóraghasy. Ol óz kәsiby qyzmetinde memlekettik instituttar, sayasy dialog jәne qoghamnyng ózgeristerge beyimdelu qabileti arasyndaghy baylanysty zertteydi.

Konstitusiyalyq ózgeristerden naqty iske asyrugha deyin

Sarapshy nauryz aiynda ótken konstitusiyalyq referendum men aldaghy saylaudy birtútas ýderisting ózara baylanysty kezenderi retinde qarastyrady. Onyng pikirinshe, Qúryltaydyng qúryluy Konstitusiyada bekitilgen jana erejelerdi qúqyqtyq dengeyden ókildi sayasattyng naqty tәjiriybesine kóshiruge mýmkindik beredi.

«Osy túrghydan alghanda, nauryz aiynda ótken konstitusiyalyq referendum men aldaghy jana Qúryltay deputattarynyng saylauyn Qazaqstandaghy sayasy jәne memlekettik jýieni janghyrtudyng auqymdy ýderisining ózara baylanysty kezenderi retinde qarastyrghan jón. Jana Konstitusiyanyng qabyldanuy eldegi memlekettik basqaru jýiesine jana ózgerister engizdi. Sonyng ishinde bir palataly Qúryltaygha kóshu – memlekettik qúrylymdaghy eleuli ózgeris. Sondyqtan aldaghy saylaudyng manyzy zor. Ol Konstitusiyagha engizilgen ózgeristerdi is jýzinde jýzege asyryp, azamattar men memlekettik instituttar arasyndaghy baylanysty nyghaytugha mýmkindik beredi», – dep atap ótti sarapshy.

Ártýrlilik – qoghamdyq dialogtyng negizi

Ivan Ivanov Qazaqstannyng týrli mәdeny jәne geosayasy kenistikter toghysyndaghy ornyna da erekshe toqtaldy. Onyng baghalauynsha, múnday erekshelik qoghamdyq dialogtyng manyzyn arttyryp qana qoymay, eldegi kelisimdi nyghaytu ýshin qosymsha mýmkindikter beredi.

«Órkeniyetter, mәdeniyetter men iri geosayasy kenistikter toghysyndaghy el retinde Qazaqstan ýshin dialogtyng manyzy erekshe. Eldegi әrtýrlilik jәne týrli dәstýrler arasyndaghy ózara baylanysty saqtay bilu qabileti zamanauy әri birtútas qogham qúrudaghy manyzdy artyqshylyqtargha ainaluy mýmkin», –dedi Ivan Ivanov.

Búl baghalaudaghy mәdeny әrtýrlilik Qazaqstangha tәn erekshelik qana emes, sonymen birge manyzdy qoghamdyq resurs retinde qarastyrylady. Ártýrli qauymdastyqtar men dәstýrler arasyndaghy ózara baylanysty saqtay bilu ishki qoghamdyq kelisimdi nyghaytyp, memlekettik instituttargha azamattardyng san aluan mýddelerin eskeruge mýmkindik beredi.

Tiyimdi instituttar jәne ózara qúrmet

Sarapshy óz pikirin qorytyndylay kele, tiyimdi júmys isteytin memlekettik instituttardy, dialogty jәne ózara qúrmetti elding túraqty janghyruynyng negizgi sharttary dep atady. Sonday-aq ol Qazaqstan jýrgizilip jatqan ózgerister barysynda osy baghyttardyng barlyghyn ózara ýilestire alatynyn atap ótti.

«Túraqty janghyru tiyimdi boluy ýshin memlekettik instituttar tiyimdi júmys istep, qoghammen dialog ornatylyp, ózara qúrmet saqtaluy qajet ekenin erekshe atap ótkim keledi. Qazaqstan qazirding ózinde osy baghyttardy qatar alyp kele jatqanyn kórsetip otyr. Qazaqstan halqyna aldaghy saylaudyng sәtti ótuin tileymin. Institusionaldyq damudyng jana kezeni búdan da myqty, barshagha mýmkindigi teng әri bolashaqqa úmtylghan Qazaqstannyng qalyptasuyna yqpal etetinine senimdimin», – dep qorytyndylady Ivan Ivanov.

Sarapshynyng pikirinshe, Qazaqstandaghy qazirgi ózgeristerding basty ereksheligi – memlekettik jýieni janartumen qatar, qoghamdyq dialog pen eldegi әrtýrlilikti qúrmetteuge mәn beriluinde. 23 tamyzdaghy saylau jana parlamenttik jýiening is jýzinde júmys istey bastauyna jol ashady. Al saylau nәtiyjesinde qúrylghan Qúryltay Konstitusiyada bekitilgen qaghidattar, memlekettik sheshimder men azamattardyng mýddeleri arasyndaghy baylanysty nyghaytugha mýmkindik alady.

Abai.kz