Júma, 6 Qarasha 2026
Janalyqtar 300 0 pikir 5 Qarasha, 2026 saghat 22:17

Qúryltayda Joldauda kózdelgen kapital naryghyn damytu joldary saralandy

Suretter: Qúryltaydyng baspasóz qyzmetinen alyndy.

Qúryltaydyng Qarjy jәne budjet komiytetinde «Biznes ýshin úzaq merzimdi qarjylandyrudyng qoljetimdiligi: Qazaqstannyng kapital naryghyndaghy mýmkindikterding praktikalyq audiyti» taqyrybynda taqyryptyq otyrys ótti. Deputattar elimizding qarjy sektoryn damytu boyynsha Preziydent Joldauynda qoyylghan mindetterdi iske asyru sharalaryn talqylady. Otyrysqa Qúryltay viyse-spiykeri Daniya Espaeva, jauapty memlekettik organdar men biznes ókilderi qatysty.

Otyrysta komiytet tóraghasy Oliga Perepechina Joldauda belgilengen mindetterdi iske asyrudyng tiyimdi tetikterin birlesip әzirleu kerektigin, sonday-aq tiyisti zannamalyq sharalardy uaqtyly qabyldau qajettigin atap ótti.

– 28 qazanda Memleket basshysy aldymyzda elding qarjy sektoryn odan әri damytu boyynsha birqatar basymdyqty belgilep berdi. Búl qatarda bankterding biznesti úzaq merzimdi nesiyeleuge qatysuyn jandandyru, kapital naryghynyng investisiyalyq tartymdylyghyn arttyru jәne damytu, birynghay últtyq qarjy ekojýiesin qalyptastyru, qarjylyq tәrtipti nyghaytu, sonday-aq budjet-salyq sayasatyn jetildiru bar, – dedi Oliga Perepechina.

Qúryltay Tóraghasynyng orynbasary Daniya Espaeva Preziydent biylghy Joldauynda ekonomikany úzaq merzimdi qarjylandyrudyng jana modeline kóshudi qamtamasyz etu boyynsha airyqsha manyzdy mindet qoyghanyn, soghan sәikes jinaqtalghan barlyq qarjy resurstary ekonomikanyng naqty sektoryn damytu ýshin belsendi paydalanyluy kerek ekenin aitty.

– Búl rette Memleket basshysy qarjy resurstaryn úlghaytyp qana qoymay, olardy investisiyagha, óndiriske jәne jana júmys oryndaryna әrtaraptandyru boyynsha tiyimdi tetikter qúru mindetin qoydy. Osy jýiede kapital naryghynyng róli erekshe. Preziydent kapital naryghynyng mýmkindigin edәuir keneytu jәne jekemenshik kәsiporyndardy birjalyq qúraldardy belsendi paydalanugha yntalandyru qajettiligine basa nazar audardy,-dedi viyse-spiyker.

Daniya Espaeva býgingi tanda otandyq qor naryghy kólemining odan әri ósui ekonomikagha naqty investisiyalardyng úlghangymen qatar jýrui manyzdy ekenin atap ótti. Sondyqtan әzirlenip jatqan «Kapital naryghy turaly» zangha qoyylatyn negizgi talap – naryqtyq infraqúrylymdy formalidy damytudan úzaq merzimdi investisiya tartudyng pәrmendi tetikterin qúrugha kóshu ekenin aitty.

Qarjy naryghyn retteu jәne damytu agenttigining tóraghasy Mәdina Ábilqasymova atap ótkendey, 2003 jylghy «Baghaly qaghazdar naryghy turaly» zannyng ornyna keletin jana zang jobasyn dayyndau kezinde Baghaly qaghazdar jónindegi komissiyalar halyqaralyq úiymynyng qaghidattary jәne investorlardy qorghaugha, naryqty teris paydalanugha qarsy is-qimylgha jәne esep aiyrysulardy úiymdastyrugha arnalghan europalyq tәsilder eskerildi.

– Zang jobasynda baghaly qaghazdar naryghy, tuyndy qarjy qúraldary men sifrlyq qarjy aktivteri ýshin jalpy qaghidalar naqtylandy. Ol sonday-aq mәmileler boyynsha sauda-sattyqty, kliringti jәne esep aiyrysulardy qamtamasyz etetin úiymdardyng funksiyalaryn aiqyndaydy. Búghan qosa, baghaly qaghazdardy shygharu rәsimi onaylatylady, emiytent qújattardy Ortalyq depozitariyding birynghay terezesi arqyly úsyna alady. Naryqta búrynnan bar kompaniyalar ýshin onaylatylghan jәne negizdemelik prospektiler qarastyrylghan. Atap aitqanda, negizdemelik prospekt obligasiyalyq baghdarlamanyng jalpy sharttaryn bir ret bekituge jәne keyingi shygharylymdardy tezirek ornalastyrugha mýmkindik beredi. Zang jobasyn Qúryltaygha biyl jeltoqsanda engizu josparlanyp otyr, – dedi Mәdina Ábilqasymova.

Onyng aituynsha, agenttik Últtyq Bankpen birlesip әzirlegen Kapital naryghyn damytudyng 2030 (eki myng otyzynshy) jylgha deyingi baghdarlamasyn әzirlegen. Qújatta institusionaldyq investorlar shenberin keneytu, qaytalama naryqtyng ótimdiligin arttyru, syn-qaterlerge baghdarlanghan qadaghalaudyng tolyqqandy jýiesin engizu, sifrlyq qarjy aktivterin, ESG-obligasiyalardy jәne islamdyq baghaly qaghazdardy damytu, sonday-aq 35 bastamany jәne 171 is-sharany qamtityn basqa da baghyttar qamtylghan.

«Atameken» ÚKP tóralqa tóraghasy Qanat Sharlapaev kapital naryghynda biznes pen jeke investorlardyng mýmkindikterin keneytu turaly úsynystar berdi. Atap aitqanda, ol emiytentterding damu auqymy men kezenderin eskere otyryp, KASE jәne AIX bazasynda mamandandyrylghan segmentter qúru esebinen kompaniyalardyng qor naryghyna qoljetimdiligin keneytudi, sonday-aq qazaqstandyq jeke kompaniyalardyng aksiyalaryna investisiya salatyn azamattar ýshin jeke tabys salyghy boyynsha salyq jenildikterin engizu mýmkindigin qarastyrudy úsyndy. Sonymen qatar, sarapshy aktivterdi tәuelsiz basqaru institutyn jәne tәuekelderdi basqaru qúraldaryn damytudyng manyzdylyghyn atap ótti.

Óz kezeginde, «Qazaqstan qor birjasy» AQ (KASE) basqarma tóraghasynyng orynbasary Aynagýl Ysqaqova kapital naryghyndaghy reformalar shenberinde jahandyq investorlar ýshin týsinikti retteushi ortany qamtamasyz etu qajet ekenin atap ótti. Onyng pikirinshe, búl Qazaqstanda qúrylymy men ónim jelisi boyynsha ETF halyqaralyq tәjiriybesine sәikes keletin jәne tek indekstik investisiyalaumen shektelmegen birjalyq investisiyalyq qorlardy qúrugha jol ashady. Ol Islam investisiyalyq qorlaryn iske qosu ýshin jaghday jasau qajettigine de toqtaldy.

Otyrysta Qúryltay deputattary qarjy sektoryn odan әri damytugha qatysty pikirlerin ortagha saldy, bayandamalarda aitylghan mәselelerdi talqylady.

Jiyn sonynda komiytet tóraghasy Oliga Perepechina jauapty memlekettik organdargha barlyq mýddeli taraptardyng úsynystaryn eskere otyryp, Qúryltaydyng qarauyna «Kapital naryghy turaly» zang jobasyn uaqtyly engizudi tapsyrdy. Sonday-aq, kapital naryghyn damytu jәne biznesti úzaq merzimdi qarjylandyru tetikterin jetildiru boyynsha qosymsha bastamalar úsynu qajettigin aitty. Ol sonymen birge qarjy úiymdary men biznes-qoghamdastyqty salalyq komiytetke investisiyalyq qorlar turaly zang jobalaryna qatysty, sonyng ishinde birynghay qarjylyq ekojýieni qalyptastyru boyynsha úsynystar joldaugha shaqyrdy.

Oliga Perepechina atap ótkendey, jaqyn arada Qúryltaygha Salyq kodeksine ózgerister men tolyqtyrular engizu turaly zang jobasy kelip týsui tiyis. Osy qújatty talqylau Últtyq ekonomika jәne Qarjy ministrlikterining iri dәulet iyeleri ýshin joghary mólsherleme engizu, sonday-aq qayshylyqtardy joy jәne kәsipkerlerge artyq salyq jýktemesin azaytu jónindegi úsynystaryn qarastyrugha mýmkindik beredi.

Abai.kz

0 pikir