Songhy jyldary qazaqstandyqtardyng telefon tútqasyn kótergende jýregi shaylyghyp qalatyn bolghany jasyryn emes. «Bankten habarlasyp túrmyz», «Tuysynyz avariyagha úshyrady», «Investisiya arqyly bayyp ketiniz» degen siyaqty ssenariyler milliondaghan adamnyng mazasyn aldy.

Alayda Últtyq bank pen baylanys operatorlary birigip qolgha alghan «Telekom Antifrod» jýiesi búl jaghdaydy týbegeyli ózgertuge uәde berip otyr. Kursiv.media taratqan mәlimetterge sýiene otyryp, búl jýiening qalay júmys isteytinin jәne qarjylyq qauipsizdiktegi betbúrysty saralap kórelik.

Alayaqtardyng jana ailalary jәne «Telekom Antifrod» qalay kómektesedi?

Sifrlyq alayaqtyq kýn sayyn týrlenip jatyr. Qazir alayaqtar tek qonyrau shalyp qoymay, jaqyn adamdarynyzdyng messendjerdegi akkaunttaryn búzyp, dauysyn jasandy intellekt (AI) arqyly salyp, júmysqa ornalasu syltauymen kýmәndi qosymshalar ornatqyzady nemese fishingtik siltemelerdi jiberedi. Jertva psihologiyalyq qysymmen aqsha audaryp ýlgergenshe, bankter búdan beyhabar qalatyn.

Últtyq bankting sifrlandyru jónindegi tóragha orynbasary Binur Jalenov úsynghan «Telekom Antifrod» pilottyq jobasy osy jerde sheshushi ról atqarady:

Aldyn ala eskertu: Jýie telefon qonyrauynyng tehnikalyq derekterine qarap, alayaqtyq belgilerin (mysaly, kýmәndi nómirler, janadan tirkelgen nemese úzaqqa sozylghan qauipti әngimeler) izdeydi.

Banktermen jedel baylanys: Eger qonyrau barysynda kýdik tuyndasa, jýie dereu bankke signal beredi.

Basty maqsat: Azamat «Aqshany audaru» (Perevesti) týimesin basyp ýlgermey túryp, qauipti búghattau nemese eskertu jasau.

Qúrdymgha ketken statistika: Mәsele shynymen sheshilip jatyr ma?

Búghan deyin qolgha alynghan sharalardyng ózi nәtiyje bere bastaghanyn kóruge bolady. Statistikagha sýiensek:

Alayaqtyqtyng azangy: 2020 jyldan beri alghash ret 2026 jyldyng 9 aiynda tirkelgen internet-alayatyq derekteri 22,4%-gha tómendegen.

Erkindik pen shekteu: 6 millionnan astam qazaqstandyqqa «nesie alugha erikti týrde tyiym salu» funksiyasy berildi. Eger alayaqtar jeke derekterinizdi úrlap ketse de, búl tyiym olardyng atynyzgha nesie rәsimdeuine jol bermeydi.

Uaqytsha bufer: Iri onlayn-nesiyelerdi beru kezinde 8 nemese 24 saghattyq kýtu uaqyty engizildi. Búl azamattargha aldanghanyn týsinip, ótinishti toqtatugha jetkilikti múrsat beredi.

Antifrod-sentr kýshi: Ortalyq osy uaqytqa deyin 132 milliard tengeden astam alayaqtyq operasiyanyng jolyn kesip ýlgerdi. Eger bir bank kýmәndi audarymdy bayqasa, signal barlyq jýiege berilip, aqshanyng әri qaray «jylystauyna» tosqauyl qoyylady.

Jana ekosistema: Jarnama platformalary da baqylauda

Mәselening taghy bir manyzdy túsy — alayaqtardyng týrli jarnama sayttary arqyly jalghan habarlamalar taratuy. Endi Últtyq bankting Antifrod-ortalyghy búl derekterdi qazaqstandyq internet-jarnama alandarymen bólisedi. Búl platformalargha qylmyskerlerding profilideri men kýmәndi habarlandyrularyn birden anyqtap, avtomatty týrde búghattaugha mýmkindik beredi.

Sóz týiini: «Telekom Antifrod» jýiesining iske qosyluy — kiyberqylmysqa qarsy kýrestegi kezekti manyzdy qadam. Alayaqtar aila-sharghysyn ózgertip jatsa da, memlekettik organdar men baylanys operatorlarynyng ýilesimdi júmysy azamattardyng qarjylyq qauipsizdigin arttyruda. Degenmen, eng basty qorghanys — әrqaysymyzdyng saqtyghymyz ben beytanys adamdardyng núsqauymen eshqashan aqsha audarmau qaghidaty ekenin úmytpayyq.

Abai.kz