Senbi, 21 Qırküyek 2019
Ğılım-bilim 4603 0 pikir 28 Säuir, 2016 sağat 12:17

PISA-TIÑ AUZINA SAĞADIEV SÖZ SAP BERİP OTIR MA?

2016 jıldıñ aqpanında Düniejüzilik bank pen PISA-tıñ (Programme for International Student Assessment, PISA)  birlese otırıp jürgizgen zertteuiniñ qorıtındısı jariyalandı.

Atalğan wyımnıñ esebi düniejüzi elderiniñ sauattılığın körsetedi eken. Bwl wyım öz zertteuinde älemniñ är türli memleketterinde orta mektepterde oqitın 15 jasqa deyingi oquşılardıñ bilim deñgeyiniñ koeficentterin şığarğan.

Sonımen, PISA zertteuleriniñ qorıtındısı boyınşa, Qazaqstandağı oquşılardıñ sauatı Reseymen salıstırğanda eki esege tömen bolıp şıqqan.

Orta jäne jalpı bilim beru mekemelerindegi (mektepter) oquşılardıñ 58 payızı beysauat bolıp şığıptı. Eñ soraqısı sol – Qazaqstan mektepterinde oqıp jürgen, alayda, bazalıq bilimdi de meñgermegen oquşılardıñ körsetkişi 55 payızdı qwrağan.

Odan äri qaray, PISA Qazaqstandağı qazaq jäne orıs mektepterin salıstırğan. «Qazaqstanda oquşılar eki tilde bilim aladı. Biri memlekettik – qazaq tili bolsa, ekinşisi qarım-qatınastıñ tili – orıs tili. Qazaqstan mektepterinde eki tildi oquşılardıñ ayırmaşılığı – memlekettiñ işki geografiyalıq erekşelikterine emes, etnolingvistikalıq erekşelikterine säykes alşaqtay beredi»,-deydi bayandamada.

Halıqaralıq sarapşılar, qazaqstandıq bilim beru jüyesindegi negizgi problema dep – etnolingvistikalıq faktordı körsetedi.

Ötken jolı QR Bilim jäne ğılım ministri Erlan Sağadiev mırzanıñ da mısal keltirip aytqanı osı ayırmaşılıq bolsa kerek. Atalğan wyım (PISA) Qazaqstandağı qazaq tildi mektepterdegi oquşılardıñ bilimi özgelermen salıstırğanda 2 esege artta qalğan dep körsetedi.

«2009 jılmen salıstırğanda qazaq tildi orta mektepterdegi bilim deñgeyi orıs tildilermen salıstırğanda 88 balldı qwraptı. Bwl degeniñiz – şamamen 2 jıldıq artta qalu eken. Al, 2012 jılı bwl körsetkiş 20 ballğa qısqarğan. Bwl ayırmaşılıq Qazaqstandağı qay mekteptiñ audsayder ekenin körsetedi»,- deydi bayandamada.

Desek te, PISA atalğan bayandamasında Qazaqstandağı mektepterdiñ bilim beru mümkindigin, oquşılardıñ bilim deñgeyin qanday derekterge süyene otırıp jasağanı turalı naqtı derekter keltirmeydi.

Osı arada esteriñizge sala keteyik, 1990 jıldardıñ basında jwrt balasın jappay qazaqtilinde bilim beretin mektepterge qaray jeteley jönelgende, «qazaq mektepterindegi bilimniñ deñgeyi tömen» degendi orıstildi baspasöz birinen biri ilip alıp, aqırında qoğamdıq pikir tuğızıp qana qoymay, bilim-ğılım salasındağı reformalarğa deyin ıqpal etip, biliktiñ wstanımın da özgertip tınğan edi. Sonıñ saldarınan orıs tilinde däris oqıtatın mektepterdiñ bazası küşeyip, qazaq mektepterindegi ahual oñalmadı. Qaraköz qazaq balası äli künge eki, key mektepterde üş auısımmen oqıp jür. Mwnday jağdayda, ärine, bilminiñ sapasında kemdik boluı mümkin. Bir tañqalarlığı BĞM-niñ basına kelegenderdiñ bäri reformalar men eksperimentter jasap janıqqanımen qazaq mektepteriniñ materialdıq bazasına, ülken qalalardağı qazaq mektepteriniñ sanın köbeytuge, ana tilinde oqıp, bilim närine suısındauğa talpınğan jas wrpaqqa jağday tuğızudı oylap, bas qatırğan emes. Endi mine... qazaq mektebinde oqitın qazaq balasın qatar qwrbısınıñ aldında qorlap, onıñ biliminiñ kemdigin Älemdik bank pen  PISA arqılı älemge paş etip, masqaralauğa kiristik. Bwl nauqannıñ basında jaratılıstanu pänderin ağılşın tiline qotarıp, dünieniñ tarihın orısşa oqıtamın dep otırğan bas pedagogımızdıñ özi twrğan siyaqtı. Qısqası, PISA-tıñ auzına söz sap bergende Sağadiev şığar degen oydamız.

P.S. Aytpaqşı, biz PISA-tıñ bayandaması turalı biligimiz kelip, birneşe mektep wjımına qoñırau şalıp kördik. Bizge jauap bergen mektep äkimşiligi atalğan wyım turalı bilmeytindikterin, olarmen kezdespegenderin aytıp tañ qaldı.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

0 pikir