Senbi, 19 Qazan 2019
Käsip-tübi näsip 5492 0 pikir 18 Naurız, 2016 sağat 11:38

ÄLEMNİÑ TAÑDAUI – JASIL TEHNOLOGIYA

Bügingi küni jasıl tehnologiya ömirimizdiñ barlıq salasına dendep ene bastadı. Älem aqırın-aqırın osığan köşip te jatır. Nege? Mısalı, Urugvaydı alıp qarayıq.

Bwl eldegi elektr quatınıñ 94,5 payızı balamalı közderden alınadı. Ol eldegi elektr energiyası eñ bir özekti mäselelerdiñ biri degen söz. Tipti jaqın kezge deyin Urugvay Argentinadan tasımaldanatın elektr energiyasına täueldi bolıp keldi. Al qazir bwl el elektr energiyasın özi eksportqa şığaratın jağdayğa jetti. Mwnı jergilikti halıq öte jaqsı tüsinedi. Öytkeni, qayta qalpına keltirilgen quat közderi degenimiz – jolğa qoyılğan jaqsı biznes. Onıñ qwrılısı men tehnikalıq jağınan qamtamasız etilui, sonday-aq oğan ketetin şığın kölemi tömen, al jergilikti ortanıñ özi investorlar üşin mülde qauipsiz.

Al Euroodaq, resmi mälimetter boyınşa 2050 jılğa qaray parnik gazınıñ şığarıluın 80-95%-ğa deyin qısqartpaq. Mäselen, 2013 jılı bükil älem boyınşa energotwtınu deñgeyiniñ 21%-ı qayta qalpına keltirilgen energiya közderine tiesili bolsa, 2030 jılğa deyin Euroodaqtağı atalğan quat közi 27%-ğa deyin ösetin boladı.

Qoldanısqa enip kele jatqan geotermal'dı energiya mwnay men gazğa balama tañdau retinde qarastırıladı. Tipti jer qırtısındağı alınatın 1% ğana geotermal'dı energiyanıñ özi älemdegi mwnay men gazdan 500 ese asıp tüsetin energiya mölşerin bere aladı. Äytse de, äzirge belgili bir sebepterge (äsirese ekonomikalıq sebepterge) baylanıstı bwl energiyanıñ azdağan qorı ğana paydalanıluı mümkin. Atap ayta keteyik, geotermal'dı energetika AQŞ-ta, Filippin men Indoneziyada, Islandiyada jäne Reseyde jaqsı damıp keledi. Älemdegi eñ iri GeoJES Hengidl' janartauınıñ mañında ornalasqan.

Älemniñ iri korporaciyaları da qayta jañğırtılğan energiya közderine köşip jatır. Mısalı, ataqtı Apple korporaciyasınıñ keñselerine elektr energiyasınıñ 75%-ı osınday qayta jañğırtılğan közderden tüsedi. Anıqtama üşin ayta keter bolsaq, 2010 jılı bwl körsetkiş 35%-dıñ töñireginde ğana bolğan edi.

Sonımen qatar GOOGLE kompaniyası balamalı energetikanı damıtuğa 1 mlrd dollarğa juıq qarjı jwmsadı. Al osıdan birneşe apta bwrın ğana osı kompaniya AQŞ-tıñ Ayova ştatındağı jel elektr stansasın 75 mln dollarğa investiciyaladı. Qazirdiñ özinde osı Ayovadağı JES-tiñ 20 turbinası 15 000 üy şaruaşılığınıñ qajettiligin qanağattandıra alatın energiya küşin berip twr.

Taza energiyanı twtınudağı köşbasşı


EPA (AQŞ Qorşağan ortanı qorğau basqarması) mälimetinşe, besinşi jıl qatarınan Intel kompaniyası AQŞ narığında «taza» elektrdi paydalanu boyınşa köşbasşı bolıp otır. Qazirgi tañda kompaniya twtınatın 100% energiya jañartılatın energiya közderine (biogaz, biomassa, şağın su elektr stansaları, kün jäne jel fermaları) tiesili.

2020 jılı älemdegi eñ iri jihaz jasauşı IKEA kompaniyası jañartılğan energiya resurstarına köşudi josparlap otır. Jaqında atalmış kompaniya Şotlandiyanıñ soltüstik-şığısında quatı 12,3 MVt bolatın jel fermasın satıp aldı. Bwl ferma IKEA-nıñ Wlıbritaniyadağı energiya qajettiligin 30%-ğa deyin azaytatın boladı. Sonday-aq kompaniyanıñ Angliya, Daniya, Germaniya jäne Franciya elderinde elektr ortalıqtarı bar. Jañartılatın energiya közderine süyene otırıp, kompaniya elektr quatınıñ bağasına da alañdamaytın boladı.

Euroodaq aldağı 15 jılda jañartılatın energiya közderin paydalanudı 27%-ğa deyin arttıradı. Qazirgi uaqıtta jañartılğan energiya közderi europalıq ekonomikağa jılına 130 milliard jäne 35 mlrd euro eksporttıq tüsim äkelude.

Soñğı jıldarı Qıtay bolaşaq iri damuşı el bola otırıp, qorşağan orta, energiya ünemdeu, parnik gazdarın damıtu, energetikalıq taza jäne tömen kömirtekti tehnologiyalardı qoldanuda közge tüsip keledi. 2015 jılğı klimattıq özgeristerge baylanıstı Qıtay BWW-ğa Ündistan, Braziliya, EO, AQŞ jäne Franciyamen birlesip, klimattıq özgeristermen küresu jöninde qwjat wsınğan bolatın. Osığan oray Qıtay öz şeşiminiñ dwrıstığın däleldep, «jasıl» energiyağa köşu nätijesinde älem elderine kömirtekti az qoldanudıñ naqtı ülgisin körsetude. Bügingi tañda energiya közderin ünemdi paydalanu mäselesinde Qıtay älem boyınşa alğaşqı orınğa ie. Mäselen, eldegi energiya şığını 2014 jılı 29,9%-ğa tömendegen.

Atalıp otırğan mäselelerdiñ barlığı –  älemdik deñgeydegi özekti mäsele. Mwnday energiya közderi älemdik trend boluğa dañğıl jol aşadı. Bwl twrğıdan alğanda, bolaşaqtıñ energiyası taqırıbı  özektiligi uaqıt ötken sayın eseley tüspek.

Abai.kz

0 pikir