Jwma, 16 Qaraşa 2018
Bäse... 5716 6 pikir 14 Mausım, 2018 sağat 14:46

Biz qıtayğa emes, qıtay bizge qarız şığar...

 

Tömendegi mına bir keste äleumettik jelilerdi şarlap jür. Akkaunt iesi – Ashat Demokrat degen azamat. Ashat paraqşasına kesteni ilip, oğan «Öz jerimizde qonaq bop jürgenimiz degen osı şığar» dep jazıptı. Jelide Ashattı qoldauşılardıñ qarası öte köp.

Qıtay Halıq Respublikası, yağni, Jüñgo memleketi bizben ejelden körşi el. Aramızda qidalasqan maydandar da bolğan, barıs-kelis, alıs-beris te bolğan. Äygili «Wlı Jibek» jolınıñ bir tarmağı köne ğasırlarda qıtaydan şığıp, Wlı dalamızdı basıp ötken. Demek, qıtaymen aradağı ekonomikalıq qarım-qatınastan aynalıp öte almaytınımız bügin de anıq bolsa kerek. Äytse de, «elimizdiñ qauipsizdigi, memleketimizdiñ mızğımastığı, jalpı wlttıq twtastığımız, jerimizdiñ bütindigi, tau, özen-su, ekologiya mäseleleri, mädeni qwndılıqtarımız ekonomikadan birinşi orında twruı tiis» degen talap qoyıp otır ziyalı qauım. Bwl rette «biliktiñ de bir oylağanı bar şığar, qolınan qaqpayıq» dep jürgender de joq emes. «Qıtaydan qarız alıp jatırmız, erteñ borışımız köbeyip, kiriptar bolıp qalmaymız ba?» - deytinder de tabıladı. Alayda, Memleket basşısı Nazarbaev QHR-ğa barıp qaytqan betinde: «Qazaqstan – memlekettik qarızı älem boyınşa eñ tömen el», - dep mälimdeme jasadı.

«Bükil älem boyınşa bizdiñ memlekettik qarızımız eñ tömen. Amerikalıqtardıñ qarızı 14 trln dollarğa teñ. Bwl işki jalpı önimnen de joğarı. Germaniyanıñ qarızı jalpı işki önimniñ 90, Italiyada - 120, Ispaniyada 100 payızdı qwraydı. Al bizdiñ qarızımız ne bäri 13 mlrd dollar ğana. YAğni, jalpı işki önimniñ 10 payızınan da tömen», - dedi Nwrswltan Nazarbaev.

Osı orayda Memleket basşısı elimizdiñ memlekettik qarızı wlğayıp ketpeuin ünemi jiti qadağalap otıratındığın da eskertti. Prezident qıtaylıq kompaniyalardıñ jwmısı turalı da ayta kelip, bılay dedi:

- Al bwlar (qıtaylıq kompaniyalarmen birlesken jobalar) meniñ uağdalastığımnıñ, jaqsı qarım-qatınasımnıñ arqasında orın alıp jatır. Biznesmenderge jaqsı jol aşıp berip otırmın. Olarğa senedi, öytkeni memleketke senim artadı. Bwl jobalardıñ barlığı da kommerciyalıq, biznes toptardıñ arasında jüzege asırıladı.

Prezidenttiñ qıtay basşılarımen jaqsı qarım-qatınasınıñ arqasında  birlesip qolğa alınıp jatqan jobalardıñ ülken bir salası – qazaq jeriniñ mwnayın igeru ekeni belgili. Endeşe, kestege nazar audarayıq:

Qarız demekşi...

Qıtay kompaniyalarınıñ mınanday ülesine qarap, biz qıtayğa emes, qıtay bizge qarız şığar degen oy keledi eken adamğa. Öytkeni, keyingi 10-15 jıldağı qıtaydıñ qara qazanına qazaqtıñ mwnayı barıp qwyılıp jatır emes pe? Ekinşi sözben aytqanda, mwnay men kögildir otınımızdı bere otırıp, qıtay ekonomikasınıñ qarıştap ösuine biz osılayşa jağday jasap kelemiz. Al, bwğan kim ne deydi?

Şäriphan Qaysar

Abai.kz

6 pikir