Düysenbi, 22 Säuir 2019
Ädebiet 2024 1 pikir 8 Tamız, 2018 sağat 13:50

Jılamadı sol auılda jetimder, Qañğımadı, kiriptar bop jesiri...

MEN QAZAQPIN

Men qazaqpın, arğa berik dosqa adal,

Ne oylasa, oylay bersin basqalar.

Aqılım bar, arınım bar boyımda,

Bilim de bar, biraz eldi basqarar.

 

Men qazaqpın, baylığı artıq bağı mol,

Ne oylasa oylay bersin tağı da ol.

Otız eldi mejege alıp kelemin,

Artqa jol joq, jürilgesin jarım jol.

 

Men qazaqpın, tanılğan el qala sap,

Astananı älemge ortaq balasaq.

Ne oylasa oylay bersin özgeler,

Bwl jiırma jıl, qazaq üşin dara şaq.

 

Men qazaqpın, älemge aqıl ayta alğan,

Kelgenderin riza etip qaytarğan.

Älem bizden artta qalar dep bilem,

Qalğan zaman besti attarıñ baytaldan.

 

Men qazaqpın, köñili aşıq töri keñ,

130 wlt baqıt taptı jerimnen

Kök bayraqqa şuaq şaşıp ärdayım

Kün şuağı tek tögilsin kögimnen

 

Qazaq eli, ğajap ölke qarqındı el,

Qonaq bolıp kelip közben narqın kör.

At mingizip, şapan jauıp öziñdi,

Qwşaq jayıp qarsı aladı altın tör.

 

Dañqı asqaq, köñilimen halqım köl,

Bizge bilik ayta almaydı ärkimder.

Aqıl, baylıq qatar twnğan elimniñ,

Erlerine babalardıñ dañqın ber.

 

Jer ana

Jeñildi de, auırdı da köterip,

Ketken şığar jer ananıñ eti ölip.

Altı künde Alla nwrın sıylağan,

Qasietiñe seniñ qalay jetelik.

 

Aq besikte östik qanşa terbelip,

Samaylarğa samaldarıñ jel berip.

Keşirşi Ana, qadiriñdi bile almay,

Ketip jatsa perzentiñnen pendelik.

 

Tirşiliktiñ bärin tügel emizgen,

Aynaldım-au, sol tektilik negizden.

Jwmaq meken bolğannan soñ adamğa,

Qwnıñ artıp twradı ärkez teñizden.

 

Qoyınıñda tausılmaytın qazına,

Toq meyilsip körmegen köp , azına.

Swlu meken, tabiğatı tamaşa,

Aynaldı eldiñ süyip aytar sazına.

 

Qadiriñdi bağalasaq, wğınsaq,

Jelbireydi barşa älemge twlımşaq.

Meyirimiñ azaymaydı-au öziñniñ,

Pendelikpen biz öziñnen suınsaq.

 

Jaratqanğa öziñ üşin mıñ alğıs,

Biz öziñde äli mıñ jıl twrarmız.

Boyıñdağı wlılıq pen baylıqqa,

Ömir baqi süyikti Ana qwmarmız

Meniñ elim

Armandarı jatatın änge aynalıp,

Qazaq degen aq wlpa qarday halıq.

Sezimderi serini selt etkizip,

Änderine jatadı el qanbay qalıp.

 

Erligi bar tomdarğa sıymaytwğın,

Örligi bar ölimnen sınbaytwğın.

At üstinde nayzamen jauın tüyrep,

Künde özin bilimmen şıñdaytwğın.

 

Jandarı bar barşa älem silaytwğın,

Tañdarı bar jwmaqqa qimaytwğın.

Qazaqtar ğana şığar bar älemde,

Bar baylığın qonaqqa jinaytwğın.

 

Aylası joq bireudi aldaytwğın,

Qaylası köp, özekti jalğaytwğın.

Töresi bar, töri bar, tegi mıqtı el,

Tegin bir zat eşkimnen almaytwğın.

 

Wranı bar älemdi şarlaytwğın,

Wlanı bar wlı isti jalğaytwğın.

Wrpağı bar bilimnen, ğılımnan da,

Eşbir elden eki eli qalmaytwğın.

 

Märt elmiz, aytqanınan tanbaytwğın,

Eñbeksiz baq jwldızı janbaytwğın.

Jomart elmiz beruden elden ozıp,

Şaqırusız eş jerge barmaytwğın.

 

Şarıqpız, şalğılardı şıñdaytwğın,

Alıppız, jönsiz moyın bwrmaytwğın.

Wlılardıñ wldarı keledi ösip,

Wstazın patşasınday tıñdaytwğın.

 

Halıqtıñ abıroyı patşasında,

Ğariptiñ ajaldarı tap qasında.

Eli amannıñ jeri aman, beybit kün bop,

Jügirsin botaqandar ot basında.

AUIL

Auıl degen tärbieniñ besigi,

Sol auıldan ösken eldiñ nesibi.

Jılamadı sol auılda jetimder,

Qañğımadı, kiriptar bop jesiri.

 

Auıl-aymaq ıntımağı jarasqan,

Sol auılda meyirim tökken bar aspan.

Sıylastıqtıñ sıbağasın teñ bölip,

Bir-birine bauır bolıp qarasqan.

 

Eşkim seni tepken emes özekten,

Eñbekqorlıq, payda äkelgen tezekten.

Şöbin şauıp, balasınday bir üydiñ,

Tasıp onı äkeletin kezekpen.

 

Bir şäugim şay işiletin soñınan,

Aqıldı söz aytılatın molınan.

Ayırmasın pendelerdi bügingi,

Babalardıñ sol bayağı jolınan.

 

Kezektesip soyatwğın soğımdı,

Barlıq isi köñiliñe qonımdı.

Ata-äjeniñ qastarında şınığıp,

Tanitınsıñ oñıñ menen solıñdı.

 

El ağası abıroydıñ teñizi,

Tek eñbekke bağıttalğan negizi.

Qarap twrsañ, körinetin adamdar

Sekildi bir tek eñbektiñ egizi.

 

Ülkenderge jol beretin jastarı,

Dosqa aynalıp, jatqan ärkez qastarı.

Birin-biri qwrmettedi ärkezde,

Jiındarda qosılğanda bastarı.

 

Qanday ğajap, sol tirlikter, sol künder,

Tärbiege tolı ötetin mol künder.

Auılda ösken azamattı qwrmettep,

Tıñdap qoğam, sol pendeniñ orının ber.

 

Sol süyedi, sol bastaydı eldi alğa,

Qamqorşı ol, jetim jesir kemtarğa.

Ol satpaydı tuğan elin, otanın,

Qara jerge aqqan mañday ter bar da.

 

Bilimi de, ilimi de mol onıñ,

Bolaşaqtı men solardan köremin.

Oqığanı bolmasa da babamnıñ,

Toqığanı bizge qımbat köneniñ.

 

Köru kerek, tanu kerek el işin,

Qoğam sonda özi beredi jemisin.

Auıl elin ardaq twtıp, mäpelep,

Keñeytetin kün bolsa eken örisin.

 

Baspasa eken el köñilin tağı mwñ,

Qayda ketken tek tanığan tanımıñ.

Şalaqazaq, daramazaq eldi etip,

Qiılmasa jarar edi tamırıñ.

 

AT ARBA

Alğaş mingen köligim ğoy at arba,

Sol at arba qostı meni qatarğa.

Qos bojını teñ wsta dep aytatın,

Äkem marqwm şıqqan kezde saparğa.

 

Sekildenip dombıranıñ şanağı,

Doñğalağı düñgirletken dalanı.

Analarım arba üstinde san märte,

Qıñq etpesten taba salğan balanı.

 

Sol dauıstar sekildi edi asqaq ün,

Sol dauıstar meni armanğa bastadıñ.

Maldı auılda eñ alğaşqı tıñdağan,

Sol doñğalaq, muzıkalıq aspabım.

 

Jelden basqa sır aytadı kim mağan,

Türli-türli äuen berdi tıñ dalam.

Äkemniñ de eñ alğaşqı äuenin,

Sol at arba üstinde men tıñdağam.

 

Dala qanday bolsa dağı tayğanaq,

Tünde sırtqa şığatınbız ay qarap.

Öleñ sırın ömir sırın üyrendik,

Arba üstinde şöpti jürip jaymalap.

 

Qazanat joq, maldı auıldıñ atınan,

Zauıt zatı tömen onıñ zatınan.

Qazağımnıñ at arbası men üşin,

Bolğan eken eñ alğaşqı sahnam.

At arbamen asırağan halıqtı,

Babalarım, süygen oyın sauıqtı.

Bizdi körgen özge eldiñ ökili,

Bizge qarap poezd jasap alıptı.

 

Tobındamın büginde sol önerdiñ,

Sol önermen, sol arbamen kögerdim.

Teñ wstaumen qos bojını kelemin,

Bwyırğanın arman qaray körermin.

 

ORAZA

Qara jerden när alğan tamır sındı,

Qanat ettiñ qanşama qauırsındı.

Sen arqılı auıldar mekkege wqsap,

Tas qalalar bop jatır auıl sındı.

 

Kelbetiñnen izgilik näri esip,

Jüresiñ jılda arı, beri köşip.

Qarınbaylar meşitten orın bermey,

Aşılıp jatır neşe jabıq esik.

 

Tolğağınan tarağan ana sındı,

Aldığa üyip jatır bar asıldı.

Wmıtqanday barlığı pendelikti,

Eske almaytın sekildi sanasudı.

 

Sañlauınan sanağa mi salatın,

Oraza ay kieli me edi mwnşama atıñ.

Mañayıña mañdayı külmeytinder,

Bildiretin bolıptı işaratın.

 

Iilmeytin keudeler iilipti,

Qasietiñe öziñniñ süyinipti.

Jer basıp jürgenine täube etip,

Biraz jandar näpsiden tiılıptı.

 

Alla esimin jür äni auızğa alıp,

Aşı sumen öskender auızdanıp.

Özinen estilerge aqıl aytıp,

Güldeyin dep keledi qauızdanıp.

 

Qauızdanğan dünie bür jaradı,

Alla esimi mwsılman ün parağı.

Köñilderge jatırsıñ körik berip,

Toltırğanday gülderge qwm dalanı.

Körinbeytin közime Köktäñirim,

Tas keudeniñ bärine ötti ämiriñ.

Oralğanday oraza aylarında,

Keybir jandar aldında joq qadirim.

 

Meyrimdilik jeli bop esilesiñ,

Märtebesin talaydıñ ösiresiñ.

Jürekterdi toltırıp ar- imanğa,

Mwsılmannıñ kemitpe nesibesin.

 

Pitir, namaz, bwyırtıp jan basına,

Ğwmır keşsin, berilmey saudasına.

Oraza ayım orınıñ mülde bölek,

Talaylardı tüsirgen taubasına.

 

Jwmbaq kün.

 

Adam degen Wlı ömirdiñ qonağı.

Kimdi qayda jiberedi jwmbaq kün

Künder ğana qaladı este bağalı

Sonı esten şığarmayıq qımbattım

 

Qara jerge örnek salıp eñbekpen,

Qanşama adam türli tirlik keşedi.

Bügingi ömir qatıgez-eñ sen netken,

Tanıstarıñ tamırıñdı kesedi.

 

Ädiletsiz qoğamdağı är isten,

Vulkan sındı atılarday ot denem.

Arazdasıp jürgenimşe tanıspen

Alaş sındı nege atılıp ketpegem.

 

Adamğa ömir bwyıradı san qilı,

Biri alasa, biri wşadı biikte.

Jaqsılardan jaylau isi añqidı,

Al jamandar, qaldıradı küyikke.

 

Arman attı arğımaq bar, alayda,

Bwyırmağan taqımına talaydıñ.

Mına jwrtım araşağa qaray ma

Tiılmağan sözderine Abaydıñ.

 

Aramzalar bılğap jatır büginde,

Jer Ana men Kök täñirdiñ arasın.

Wlttıq tüyir bolmağandar üninde,

Satıp jatır qazağımnıñ dalasın.

 

Tili basqa, dini basqa, saltı da,

Aqordadan oyıp orın aladı.

Qaraylamay özi tuğan halqına

Qayran zaman qayda ketip baradı.

Ğwmar Töleujan Nüsipjanwlı, aqın, kompozitor, QR Mädeniet qayratkeri

Abai.kz

1 pikir