Senbi, 20 Şilde 2019
Ädebiet 4713 11 pikir 9 Jeltoqsan, 2018 sağat 20:26

Baqıtgül Särmekova. Rauşan gül

(äñgime)

Ol keldi… Kelerine senimdi bolsam da, köbine kerisinşe orındalatın tilekterimniñ biri şığar degen küdik te qılañ berip, küni boyı mazam qaşıp edi. Esiktiñ qoñırauın üzip-üzip eki ret bastı. Onıñ boyında da kümän men küdik aralasqan senimsizdik pen ümittiñ ädemi arpalısı bolıp jatqanın sezdim. Qoñırau soğısınan-aq. Esikti qalay aşatınımdı, onı qalay qarsı alatınımdı küni boyı köz aldıma million ret elestetip, bir närse jetispey twrğanday bolıp, köz aldımdağı körinisti million ret özgerttim. Endi million birinşi körinis şınımen jüzege asqalı twr. Esikti aştım, ol kirdi:

- Mazañdı alğan joqpın ba? - dedi.

Sälemdesudi abırjıp twrıp, wmıtsa kerek.

- Wyıqtağalı jatır edim…

(Qaydağı wyqı… 1 aptadan beri küttirgen keş emes pe edi).

- Aldımen habarlasıp aluım kerek edi, ıñğaysız boldı-au. Qolındağı jıltır qağazdı paketin qolıma wstata saldı. Ayaq kiiminiñ bauın şeşuge ıñğaylandı. Osınşama bälsinip twrğanıma endi özim ökine bastadım:

- Qoş keldiñ, törlet.

Jüzine nwr jügirip jımidı da, esiktiñ közinen törge qaray ozdı. Eki adam qatar sıymaytın tar dälizben alşañ basıp bara jatıp qabırğağa süyenip twrğan meni janay ötti. Üstine seuip alğan jağımdı iissuına aralasqan az ğana mölşerde işilgen şaraptıñ iisi boyıma qwmarlıq pen qwştarlıq otınıñ älsiz şoğın tastap ülgerdi. Şaraptı batıldıq üşin işkenine senimdimin. Jwqa jibek köylekpen twrğan meniñ keudemdi iığı janap ötken sätte onıñ qanday sezimde bolğanın bilgim kelip ketti.

- Jaña joldas jigittermen otırıp qalıp edim.

Tım köp küttirip qoyğanına kinäli adamday jımidı. Törgi bölmege kirip otırğanımen üyge künde kelip jürgen adamday jan-jağına nazar  audarmadı. Eki künnen beri bölmeniñ tüsqağazı men jerdegi kilemderdi auıstırıp tastap edim. Änşeyinde gül ösiruge jelkem jar bermeytin. Bwl keledi dep eñ ädemi degen gülderdi satıp äkelip qwlpırtıp qoyğan eñbegimniñ bireuine de män bermegenine ökinip qaldım. Qorqınışqa wqsas qwştarlıq pen ıntızarlıq sezimmen birge "osınşama tıraştanudıñ qajeti de joq eken ğoy" degen oy miımda jılt ete qaldı. Bölmege ösiruge layıqtı emes bolsa da ädemilikti eseleu üşin äkelinip qoyılğan, qwmırağa otırğızılğan rauşan gülge qarap mırs etip jımidım. "Rauşan gül, mwñaymaşı..."

Ekeumiz de ünsizbiz… Wzaq qarap otırıp, ädemi jımidı:

- Wyıqtağalı jatsañ da ädemisiñ…

Betim örti bolıp, qızarıp kettim. "Wyıqtağalı jatır edim" dep bälsingenim qalay, ernime alqızıl dalap jağım alğanım qalay? Degbirsizdene kütkenimdi sezip otır. Iığımnan senimsizdeu qwşaqtap özine qaray aqırın tarttı. Özine qaray aqırın tarttı degenim de artıqtau, tipti bilinbeytin küşpen ğana tartqan siyaqtı, mümkin jay ğana iığıma qolın saldı. Al men "özine qaray tarttı" dep şarttı reflekspen oylasam kerek, iığına basımdı qoydım. Tap-taza, wqıptı ütiktelgen jeydesine basımdı süyep jatıp, bıltırğı toyda kezdeskendegi janında otırğan tolıqşa kelgen aqsarı jüzdi jwbayı köz aldıma elestep ketti. Wqıptı äyel bolsa kerek.

- Otızdan asqanşa twrmısqa şıqpay jürgen qızdardıñ öz esebi bar. Olar qoğamğa qauipti, - degen pälsapasına:

- Qoğamğa ma nemese küyeuin qızğıştay qoritın äyelderge me? - dedim qiqarlanıp.

- Küyeuin qoritın äyelderge eşqanday qauip joq, üyin şattıqqa bölep otırğan äyelin eşbir erkek uaqıtpen teketiresip, qartaymauğa bar janın salıp, qara basınıñ qamı üşin ğana jürgen otızdan asqan qızdarğa ayırbastay almaydı, al qoğamğa qauipti. Ne demografiyağa ülesi joq, ne er adamnıñ jağdayın jasauğa atsalıspaydı, jasağan isterinde eş bolaşaq joq, - dedi nıq senimmen. Äñgimeniñ nüktesin qoydım degendey, aynalasına mañğazdana qaradı. Moynına taqqan altın alqanıñ wsaq jıltır közderi de restorannıñ şamdarına şağılısıp, meniñ aldımdağı onıñ jeñisin odan äri qolpaştağanday jalt-jwlt etti.

- Tım senimdisiz ğoy...

Bar aytqanım osı edi. Sebebi özeurep söz talastıru jeñis emes dep tüyindedim. Janındağı küyeuine qaradım. Swñğaq boylı, qara torı kelgen jigit. Bizdiñ äyelderge tän äñgimemizdi estigenimen, barınşa män bermeuge tırısıp, janındağı jigitke maşinalardıñ qosalqı bölşekteri turalı aqıldasıp jattı. Jañağı äyelge degen iştey payda bolğan qarsılığıma qosa, küyeuiniñ mına wsaq äñgimelerge nazar audarmağan äreketi jağımdı pikir qalıptastırıp, oyıma adami qasietke jatpaytın azğındıqqa wqsastau oy tastap ta ülgerdi.

Men onı añdi bastadım. Bağanadan beri qalay nazar audarmağanmın?! Keñ mañdayı – keñ peyildiligin, qoñırqay jüzi men qalıñ qabağı – nağız erkekke tän aybattı, qırı şıqqan mwrını – sımbattılığın, jımiğanda birge külimdeytin qoñır közi – aqköñildiligin eşkim aytpasa da wqtırıp twrğanday.

Qadalıp qarağanım äyeline kümän tudırıp, odan sayın menimen täjikelese me degen oymen közimdi taydırıp äkettim. Onı tanu üşin 4-5 sekund qana jetti. Barlap, iştey ol jaylı pikir qalıptastırıp ta ülgerdim. Al, oğan qarağan osınşalıqtı qısqa ğana sekundtar işinde äyeldik qırağı közder sezip te ülgerdi. Men onıñ küyeuin barlap, al äyeli meniñ közqarasımnan meniñ oyımdı da oqıp ülgerdi. Än aytıldı. Bayau ırğaq bastalısımen jañağı aqsarı jüzdi äyeldi oñ jaq janında otırğan er adam jwp-jwmır bilekterinen wstap, bige alıp ketti. Ooo, endi qarap qalmau kerek.

- Bilep qaytsaq dau şığa qoymas, - dedim jımiıp. Ol kütpese kerek, abırjıp külip, basın izey berdi.

Jwqa kapron köylegimnen qoldarınıñ ıp-ıstıq tabı sezilip twrdı. Suıq tiip auırğanda äjemniñ belime, ayağıma, işime basatın, janıma jaylılıq ornatatın ıstıq bwlauı esime tüsip ketti. Meniñ de dirildey şıqqan ıp-ıstıq demim oğan meylinşe jaqın sezilip twrğan edi. Janında uaqıtşa tättilik sıylap twrğanın da sezindim. Biley jürip, jwmısım jaylı,özim jaylı swradı. Şığarmaşılıqtıñ adamı ekenimdi bilip, qızığuşılığı arta tüsti. Ne jaylı jazatınımdı ayttım. Erekşe taqırıpqa auısqım keletinin, ädebietke tıñ oylar äkelgim keletinin, köp eşkim ayta qoymaytın tıyım salınğan taqırıptarda aşıq oy qozğağım keletinin bilgen ol 4 minuttıq bi uaqıtınıñ azdıq etkenin wğındı. Onıñ qızığuşılığı artıp, arı qarayğı oyımdı bilgisi kele tüsetinine senimdi edim. Qolı tigende jwmıs jağıma soğıp ketetinin de ayttı.

Izğarlı köz sırtımnan däldenip twrğanın, qaramasam da sezdim, qızğanış pen şamalı uaqıttıñ işinde ğana payda bolğan ereges otınıñ da tabın sezdim. Endi qaludıñ reti kelmeytinin bilip, toy ielerimen qoştasıp şığıp kettim.

Bwl kezdesudiñ qalay bastalğanı da esimnen şığa bastağan eken. Iığına basımdı qoyıp jatıp, jeydesiniñ jağasınan sausaqtarımnıñ wşımen ğana ayalay sipadım. "Sen tazalap, ütiktegen jeydeni däl qazir men ielenip otırmın!". Bwl äyel zatınıñ eñ osal twsı bolsa kerek, özge oylarğa jol berilmeytin qattı quanışta da, öte auır qayğıda da, eñ jauaptı sätterde de özine tän jımısqı oylarınan eşqaşan ajırağan emes. Esi şığıp qattı quanıp jatıp ta, janındağılardı közimen bir süzip şığıp, quanışına ortaqtasıp twrğan äyelderdi barlap şığuı mümkin. Riyasız külip twrğan qwrbısınıñ ernine jağılğan pomadanıñ tisine jwğıp qalğanın körip, mısqıl oy payda boluı mümkin. Änebir şette zorlana jımiıp twrğan tağı bir qwrbısınıñ qattı külse betinde payda bolatın wsaq äjimderinen ıñğaysızdanıp twratının da wğıp qaluı mümkin. Äytpese, däl qazir ereges oylarğa jol beretin sät emes edi. Köpten añsap jürgen baqtı uısıma tüsirgendey, rahattana közimdi jwmdım.

Swq sausağına salınğan neke jüzigi bölmeniñ şamına şağılısıp, betime tüsken şaşımnan sipap ısırdı. Şamğa şağılısqan neke jüzigi "Bäri de uaqıtşa ğoy, esiñdi jisañşı..." dep ortamızğa jik salğısı kelgenmen, men uaqıtşa baqtıñ bolsa da dämin sezingim kelgendey, ayaulı sätten ajırap qalmau üşin onıñ qwşağına tığıla tüstim.

- Ne üşin şaqırdıñ?

- Wnattım, meni de wnatatınıñdı sezdim.

Mañdayımnan süydi. Wşı qiırı joq saharanı kezip kelip, äbden şölirkegen erin men tañday bir tamşı ğana möldir sudı körse qalay ıntığatını belgili ğoy. Mülgigen tınıştıqtı damılsız dürsildep twrğan meniñ jüregimniñ üni ğana bwzıp twrğanday boldı. Ernimnen süygenşe ğasır uaqıt ötip ketkendey boldı, mañdayımnan keyin ernimnen süyetinin aldın ala sezip, kütip otırsam kerek. Jauırınımnan qapsıra wstağan ıp-ıstıq alaqandarı, denemdi küydirip bara jatır, küydirgeni bılay twrsın kül qılıp örtep jiberse de könuşi edim.

Älsiz seziletin şaraptıñ iisine kömilip, men de mas adamday meñ-zeñ edim. Onıñ ärbir qimılın, tipti qaraşıqtarın qalay qozğaltqanına deyin esimde saqtap qaluğa tırıstım. Özine qaray qapsıra qwşaqtağanda onıñ bar denesin özimniñ tänimmen, janımmen sezingim keldi, sezdim de.

Jeydesiniñ tüymelerin ağıta bastadım, tar közderinen ötpey twrğan älde süyir tırnaqtarıma ıñğaysız kelip şeşilmey twrıp alğan bir-eki tüymesine iştey «öşigip» aldım. Tipti, tüymelerge deyin üyindegi qojayınnıñ tileuin tileytindey, mağan qarsılıq körsetip twrğanday äser qaldırıp ketti.

Siqırğa tolı rahattı sezinip twrıp, mınaday wsaq oyğa jol bergen meni «äyel» demey köriñiz. Köylegimniñ sırmasın ağıta bastap edi, däl janımda twrğan şamnıñ tüymesin basıp öşire saldım. Ortadağı dälizdiñ şamı bölmege älsiz ğana jarıq sıylap twr edi. Moyınıman, iığımnan süygenderi boyımdı siqırğa bölegendey, birtindep öz küşimnen ajırap bar jattım. Iığınan qapsıra qwşaqtağan da, keudesin örtey süygen de, şeşilgen köylegimdi keyinge qaray ısırğan da, onıñ jeydesin şeşken de men emes sekildimin. Öñ men tüstiñ ortasındağı tätti kezdey ötti. Qwşağınan şığıp ketsem, mına ertegige wqsas küyden ajırap qalıp, swp-swr ortada añırap otırıp qalatın Külşe qızdıñ küyin keşkendey bolatınımdı wqtım.

Ol jinala bastadı. Uaqıtşa baqıttıñ bayansızdığına ökpelep twrğanımdı sezgendey, jwbatqısı kelip, qapsıra qwşaqtap, qwşırlana süydi:

- Köremiz ğoy äli…

Men basımdı izedim. Biraq keyin qaytalanatın kezdesuler däl osınday tolğandırıp, däl osınday sezimge bölerine senimdi emes edim.

- Jaraydı, sau bol…

Esikten şığara sala, jañağı täp-tätti uaqıttıñ ärbir qas-qağım sätin joğaltıp aluğa qimaytın eñ ayaulı zatımday oyımda keri qalıqtatqım kelip, jastıqqa basımdı qoydım.

… Tañerteñ qwmırağa otırğızılğan rauşan güliniñ bozğılt tartqan türin körip, keude twsım şımır etti. Jwbatqım kelip kültesin ayalay sipap edim, qauızınan bölingen bir tamşı söl japırağına qaray tamıp bara jattı…

Dalanıñ, jerdiñ tabiği topırağına jaratılğan onıñ tağdırı qwmırağa bäribir telinbeytin edi…

Jılap twrğan rauşan güldi emes, özimdi ayadım…

Abai.kz

 

11 pikir