Jeksenbi, 21 Säuir 2019
Arandatu 1725 10 pikir 21 Qañtar, 2019 sağat 12:49

"Zona.kz-ke" äy deytin äje joq pa?

Vadim Kolesniçenko

Elimizdegi aqparat keñistiktiginiñ äli de bolsa bireulerge kiriptar ekeni, bwl salada äli de tolıq täuelsizdikke jete almağanımız eşkimge de qwpiya emes. Äsirese bizdegi orıs tildi bwqaralaq aqparat qwraldarınıñ key-keyde qazaq eliniñ emes, körşi Reseydiñ öktemşil sayasatınıñ qolşoqparına aynalıp ketetini de aşı şındıq. Mwnıñ özi memleketimizdiñ öz müddesine oray äreket etuine, söytip öziniñ derbes sayasat jürgizuine ülken qauip töndiretini belgili. Al mwnıñ özi sayıp kelgende bizge degen nieti dwrıs eldermen ara qatınasımızğa eleuli sızat tüsirui de ğajap emes.

Al mwnday swrqayı sayasattı nasihattaytın maqalalar keybir portaldarda jetip artıladı. Mäselen, bwl orayda bizdegi Zona.kz  degen portal eşkimge de des bermey keledi. Jaraydı, sın maqalalar jariyalasın. Oğan eşkim de qarsı emes. Elimizde şeşilmegen problemalar az emes te şığar. Alayda bir eldi ekinşi elge qarsı qoyatın, taza arandatuşılıq sipatqa ie maqalalardı basu bwl portaldıñ şın nietin bayqatsa kerek.

Osında jaqında ğana şıqqan  «YAnukoviç wlttıq-faşistik sipattağı «basqarılatın monstrdı» qwrıp, qorektendirip otırdı» (YAnukoviç sozdaval i podpitıval «upravlyaemogo monstra» v lice nacional-faşistskih molodçikov.) degen bir swhbatsımaqtı basıptı. Mwnda Viktor Şackih degen tilşi  Vadim Kolesniçenko degen sayasatşısımaqpen köldey swhbat qwradı. Bwl ekeui täuelsiz Ukraina eline degen öşpendilikti qozdıruğa, ondağı jwrttı eşbir dälelsiz äbden jerden alıp, jerden salğan. Orınsız til tigizuge kelgende ekeui de aldına jan salmaydı. Özgesin bılay qoyğanda, osı swhbattıñ taqırıbındağı «nacional-faşistskih molodçiki», «monstr» degen sözderdiñ özi nege twradı? Osı sözderden-aq bwlardıñ jalaqor ekeni, täuelsiz elge degen öşpendilik közqarastarı ayqın añğarılıp twr emes pe? Swhbat beruşi eşteñeden de de ayanıp qalmağan. Bar päleni ukraindıqtardıñ basına üyip tökken. Onıñ tüsiniginde bwl eldegi täuelsizdikke wmtılu, tilin damıtıp, mädenietin örkendetu banderovtıq sipattağı wlttıq-faşistik qozğalısqa barıp tiriledi eken. Ne degen «tereñ» twjırım deseñizşi.

Swhbat beruşi jaylı birer söz. Onı osı swhbattı alğan tilşiniñ sipattauımen berelik. Bir ärpin özgertpesten sol qalpında berdik. Osıdan da oqırmandar onıñ kim ekenin bayqar. Sonımen ol kim eken? Oqıp köriñizder. Vadim Kolesniçenko – ukrainskiy i rossiyskiy politik, odin iz samıh yarkih predstaviteley «russkoy partii» na Ukraine. Do Maydana bıl deputatom ukrainskogo parlamenta treh sozıvov, aktivno prodvigal ideyu pridaniya russkomu yazıku statusa vtorogo gosudarstvennogo. Seyças jivet v Rossii, vozglavlyaet Mejdunarodnıy sovet organizacii rossiyskih sooteçestvennikov.

Avtordıñ oyınşa mwnday ürdis bwrınğı Keñes odağınıñ qwramına engen elderdiñ barlığında da tän eken. Jäne bwl özge wlttarğa, äsirese orıs wltına qarsı bağıttalğan körinedi. Bwl sayasatkersımaq bara-bara küni keşe Qarağandıda bolğan jayttan da osını añğarıp qalıptı. Onıñ oyınşa eldegi qiındıqtardıñ barlığına da bizder «armyandar men orıstar kinäli» dep sanaytın körinemiz. Avtordıñ mwnday sözderdi qaydan estigenin bilmeymiz. Sirä, bwl kisiniñ şovinizmmen äbden ulanğan sanasınıñ şatasa bastağan qiyalınan tuındasa kerek.

Jaraydı, jay ğana qiyal bolsa, eşteñe demes edik. Özbekter aytpaqşı, «Är källada — bir qiyal» bolsa,  ne qılar deysiñ. Alayda elimizdegi orıs tildi aqparat qwraldarı oqırmandarınıñ az emes ekenin, olar äli de bolsa ıqpaldı ekenin eskersek, mwnday «qiyaldardıñ» artı nege äkelip soğatının boljau qiın bolmas. Sonda deymiz-au, bizben dostas elge aşıqtan-aşıq «wltşıl-faşister» dep jala jabatın, söytip sayıp kelgende eki eldiñ arasına sına qağatın, özge elderdi jau qılıl körsetetin mwnday arandatuşılıq maqalağa eşbir tosqauıl qoyılmay ma? Küni erteñ ukraindıq dostar: «Ou, qazaqtar, bizdi osınşa qaralaytın maqala bastatınday, biz sizderge ne istep edik?» dese ne betimizdi aytamız? Mwndayda atamız qazaq «Jaman üydi qonağı bileydi» degen birauız sözben tüyindep ketse kerek.

Jalpı, bwl portaldıñ halıqtar arasına şi jügirtip, bwrınğı Keñes odağı elderiniñ täuelsiz sayasatına aşıqtan-aşıq qarsılıq tanıtıp, olardıñ isteriniñ bärin teris jağınan körsetuge kelgende eşteñeden de ayanıp qalmaytını anıq bayqaladı. Tipti Resey baspasözindegi arandatuşılıq maqalalardı köşirip basudı mise twtpay, sonau şetelderdegi atı-jöni belgisizdeu dereközderin paydalanuğa barın salıp tıraştanıp bağadı. Oğan uaqıtın da, qarjısın da, resurstarın da ayamaydı. Mäselen, özgesin bılay qoyğanda bwl portaldıñ däl osı biz söz etip otırğan sanında ğana älgindey «sensaciyalıq» eki birdey maqala berilipti. Onıñ birin Alişer Maksudov degen bireu atın adam estip körmegen Nanionai Interest degen basılımnan «Ukraina Europanıñ bir böligi bolğısı keledi» attı maqalasın köşirip basıptı. Bastan ayaqqa deyin «Ukraina Europağa ketip qaladı» dep köz jasın köldetken maqalada avtor özinşe bwl qadamnıñ jaqsılıqqa soqpaytının aytıp, täuelsiz elge qoqan-loqqı jasaudan tartınbaydı. «Resey Azov teñizinde Ukrainanıñ kemelerin basıp alğanda Europa oğan ne istey aldı?» degen sekildi äñgimeni qoñırsıtıp, «senderdi eşkim de qorğay almaydı» degen taza dwşpandıqqa deyin baradı.

Al endi mwnı da az deseñiz, bwl portal tağı da Rostislav Işenko degenniñ özimizdegi Camonitor.kz degen portalında basılğan «Aşaraşılıq» sayasattıñ bir qwralı» attı maqalasın da alaqaylatıp basıptı. Söytsek, «Baqsaq baqa eken» degendey Işenko degen mıqtıñ da şeteldegi The Wall Street Journal basılımındağı «Wmıtılğan keñestik aşarşılıq. Biz Stalinniñ Ukrainağa ne istegenin bilemiz, alayda Qazaqstandı wmıttıq» degen jap-jaqsı maqalasınıñ mänin äbden özgertip, «Şetel endi bwl aşarşılıqtı endi sayasat qwralına aynaldırğısı keledi. Bwl aşarşılıqta tek qazaqtar ğana qırılğan joq, onday zwlmat anau Povolj'e, Kuban' men Soltüstik Kavkazda da boldı ğoy» dep kölgirsidi.

Minekey, bizdegi keybir portaldardıñ jımısqı äreketteri osınday. Mwndaylar bizde olarğa «Äy deytin äje, qoy deytin qoja» bolmağandıqtan künnen-künge esirip baradı.

Jaybergen Bolatov

Abai.kz

10 pikir