Jeksenbi, 17 Aqpan 2019
Körşiniñ köleñkesi 2380 24 pikir 11 Aqpan, 2019 sağat 09:34

Resey öz sayasatın jürgizu üşin qazaq tildi jansızdar jasaqtauı mümkin

Bwrınğı öz täuelsizdigin alğan 14 eldiñ işinde tek Qazaqstan men Belarusiya ğana Reseydiñ degenine könip keledi. Bwğan deyin Resey bizge orıs tildi aqparat közderi men jariyalanımdar arqılı öz sayasatın jürgizip keldi. Endi bwl sayasat belorusti ğana (orıs tildi mälimetter men derekter arqılı) neootarlay aladı. Resey qazaqtı uısında wstau üşin qazaq tildi aqparattı saraptau qajet ekenin, sol sebepti keybir qazaq tildi qandastarımızdı öz jansızdarına aynaldıru kerektigin añğara bastadı. 

Qazaqstandağı jergiliktiñ wlttıñ sanınıñ ösui Reseydi aqparattıq salada jaña qadamğa baruğa mäjbür etti. Äri olarda "egeräki bilik auısa qalsa, köptiñ sözin söyleytin jaña basşı kelip, orıs tiliniñ basınan bağı tayadı" degen alıstı boljau tağı bar. Osınıñ bäri eskerilip, qazaqtı Resey ıqpalınan şığarmay ruhani otarlaudıñ jaña josparı jasala bastadı. Ol jospar äzirşe şarttı türde gumanitarlıq, aqparattıq jäne mädeni äriptestik dep ataladı. Osı joba ayasında qazaq tildi BAQ qwraldarınıñ ökilderin, jas jurnalister men  blogerlerdi at-tüyedey qalap Mäskeuge şaqırıp, tamır basu nauqanı bastalıp ketti.

Mäskeudiñ M. V. Lomonosov atındağı MMU Aqparattıq-analitikalıq ortalığı Resey men Qazaqstan arasındağı aqparattıq jäne mädenietaralıq äriptestikti tu etken «Qazaqstan orısşa» attı elaralıq jobası bizge ne bermekşi?

Iä, Qırımdı qaqalmay jwtqan, äm älemdik soğıs oşaqtarına öz äskerin jiberip otırğan, agressorlıq sayasat wstanatın Reseydiñ Qazaqstandağı jağımdı obrazın qalıptastıru ayasında ömirge kelgen bwl jobanıñ bir sausağı işke büguli ekeni dau tudırmaydı. Qazaq tildi wlttıq mediasferamızdıñ birjaqtı Resey aqparattıq üstemdiginiñ jeteginde ketpey, türik, ağılşın, arab, qıtay t.b. BAQ  derekteri men mälimetterine süyenip, öz irgesin bekemdey bastauı Reseyge auır soqqı bolıp otır. Orıs tiliniñ qazaq media keñistigindegi irgesiniñ şayqaluı Kreml'di qattı oylandıra bastadı. Äri osınday jiilep ketken press-turlardı köbeytu astarında Qazaqstandıq qazaq tildiler üşin Reseydiñ jağımdı imidjin qalıptastıru jatır. Onıñ üstine äzirşe qwr pikir almasuğa şaqırıp jatır. Osı pikir almasuğa barğan qazaq jäne orıs tildi jas jurnalister men blogerlerge äriptestiktiñ şekpenin jauıp, qarjılay demeuşilik jasap, öz soyılın soğuğa jeteleudi tüpki maqsatı etip otırğan sıñaylı.

Osınday press-turlardıñ wyımdastıruşılardıñ täubasına kelip: «Osıdan 10 jıl bwrın eldegi orıs-qazaq qatınasında ne orın alıp, ne bolıp, ne qoyıp jatqanın Qazaqstandağı orıs tildi BAQ monitoringi jasap, eldegi ekspertter men jurnalisterdiñ jariyalanım boyınşa bärin bilip otıratınbız. Endi ömir özgerip, qazaq tildi segmente jazıp jürgenderdiñ jariyalanımdarınsız bwl el jaylı eş närse bile almaytınımız ayan boldı» dep ağınan jarıluında köp närse jatır.

Osınday pikir almasu barısında onı wyımdastıruşılar biriniñ auqımı keñigen, endi biriniñ tınısı tarılğan qos tildi aqparat keñistiginiñ arasındağı qanday ayırmaşılıqtıñ barlığın bildi.

Qazaq eliniñ «wlttıq aqparat ortalığınıñ» bastı erekşeligi qazaq tiliniñ öz märtebesin ielenuge nıq qadam jasauı.  Qazaq jäne orıs tildi bwqaralıq media kontenttiñ özara jer men köktey ayırmaşılıqtarı bar. Biri – memleketşildikti tu etse, ekinşisi – kündelikti küyki tirlikti küyitteydi. Qazaq tildi BAQ barlıq jastağılardı qamtısa, orıs tildi BAQ orta jaspen şektelip otır.

Bwnday qadamnıñ ar jağındağı bastı swm piğıl orıs tildi aqparattıñ qazaqtıñ müdesi üşin jwmıs istemey, körşi eldiñ jırtısın jırtuğa jegiluin äli de qalauşılıqtan tuıp otır.

Äbil-Serik Äliakpar

Abai.kz

24 pikir