Senbi, 25 Mamır 2019
Bilik 1862 64 pikir 14 Naurız, 2019 sağat 10:48

Körisu küni - ejelden kele jatqan töl merekemiz

14 naurızdağı Körisu küni - ejelden kele jatqan töl merekemiz. Oral qalasında twratın eñbek ardageri, Aqjayıq audanınıñ qwrmetti azamatı Älenğali Kereev osılay dedi, dep habarlaydı QazAqparat tilşisi.

Onıñ aytuınşa, Naurız jıldıñ bası bolıp esepteledi.

Ejelden mal baqqan halqımız tabiğatqa täueldi bolğan. Onıñ üstine jaugerşilik zamanda qiındıqtar az bolğan joq. Tuğan jerin qalay aman saqtaymın dep küresken ata-babalarımız Jaña jıldı qay kezden bastaudı bilgen. Qıstan şığıp, köktem kelip, kün men tün teñelgen, jer ayağı keñi bastağan mezgilde bir-birimen quana körisip, Naurızdı toylaytın bolğan. Qazaqstannıñ batıs öñiri men Reseydiñ körşiles aymaqtarında (Mañğıstauda Amal merekesi dep ataladı) saqtalıp qalğan osınau dästür qılışınan qan tamğan keñes däuirinde de üzile qoyğan joq.

- Bwl - bizdiñ es kirip, etek japqannan beri köp bolıp toylap kele jatqan eñ wlıq merekemizdiñ biri deuge boladı, - deydi Älenğali aqsaqal - Bala kezimizde biz Aqjayıq audanı Şabdarjap auılında twrdıq. Ata-anamız Körisu küni aldında üydiñ işin retke keltirip, qağıp-silkip, jañartıp, qıstan qalğan etin qazanğa salatın. Biz, tört-bes jasar balalar eleñ-alañnan twrıp, äueli üydegi ülkenderge körisetin edik. Sodan keyin körşi-kölemge, ağayın-tuğandarğa barıp, şağın auıldı tügel aralap şığatınbız. Qariyalardıñ äñgimesin tıñdap, batasın alıp qaytatınbız.

Körisu küniniñ tärbielik mañızı da erekşe. Bwl jası kişilerge ülkendi sıylau degen wğımdı qarşadayınan milarına siñdiredi. Ekinşiden, osılayşa amandasıp, bir-birimen etene aralasu arqılı tuıstıq qarım-qatınas beki tüsedi.

- Eskişe jıl sanau boyınşa 14 naurız 1 naurızğa keledi. Bılayşa aytqanda, jıldıñ bası ğoy?

- Iä, oğan söz bar ma! Halqımız tabiğat qwbılıstarınıñ bilip, oyşa toqıp otırğan ğoy. El işinde bärin eseptep, aua rayın aldın ala bilip otıratın qarttar köp boldı. Bizdiñ auılda jüzge kelip, ömirden ozğan Şil degen qariya boldı. Özi de, balaları da mal baqtı. Sol kisiniñ aytqanı däl keletin. Tipti qaytar aldında tañerteñ jetpistegi balasına: «Aldımızda ülken qater bar, sodan aman ötsek, mwrtımızdı balta şappaydı», degen eken. Äkem qartayğan eken, dep oylağan balası malın qorağa qamap, körşi qıstaqqa qonaqqa ketedi. Sodan qoradan şıqqan ört üyge tiip, aqsaqal men nemeresi qaytıs bolıp ketedi. Mine, oqımasa da, keudesi altın sandıq osınday qariyalar da az bolmağan.

- Ertede baylar da tabiğat qwbılısın, şöpke qarap, qay jerden twşı su şığatının, bärin bilgen ğoy.

- Kez kelgen adam bay bolmaydı. Olardıñ işinde eline, halqına qarasqandarı az bolmağan. Bay dep bölip, soñına tüsip, elden quıp, keñes däuiri kezinde biz jaqsı dästürdi üzip aldıq. Bay öz aldına, moldalar da meşitte balalardıñ sauatın aştı ğoy.  Ğwmar Qaraş, Ahmet Baytwrsınov sındı Alaş arıstarınıñ özi sonday adamdardıñ aldın kördi. Sondıqtan bay dep, molda dep bölmey, bizdiñ izgi ädet-ğwrıp, salt-dästürimizdi saqtay biluimiz kerek.

- Äleke, ülken äulettiñ basısız, Körisu künin qalay atap ötesiz?

- Bwl küni bäybişemiz Tınıştıq qıstan qalğan etti qazanğa saladı. Qalada twratın bes balamızdan tarağan nemere-jienderimiz körisuge kelip, keremet bir merekege aynaladı. Osınıñ özi baqıt, osınıñ özi ğajap qoy. Sözimniñ soñında mınanı aytqım keledi. Qazir «qoy üstine boztorğay jwmırtqalağan» zaman. Ärine, qiındıq körip otırğan otbasılar bar. Memleket basşısı «Nwr Otan» partiyasınıñ XVIII s'ezinde de, odan keyin de köp balalı otbasılarğa qoldau-kömektiñ körsetiletinin ayttı ğoy. Solay bolatınına senemiz. Eñ bastısı, Elbasımızdıñ Joldauları men mälimdemelerinde aytılğan maqsat-mindetterdi orındau jolında birlik, tüsinistik, eñbekqorlıq bolsa, bizdiñ almaytın asuımız joq der edim. Halqımızğa ırıs-qwt mol bolsın, Wlıs oñ bolsın degim keledi.

Abai.kz

64 pikir