Särsenbi, 12 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 100164. Jazılğandar — 73702. Qaytıs bolğandar — 1269
Jañalıqtar 2641 20 pikir 31 Mamır, 2019 sağat 13:13

Aşarşılıqtı "genocid" dep tanitın kez keldi...

31-mamır – Aşarşılıq jäne sayasi quğın-sürgin qwrbandarın eske alu küni. Osığan säykes, bügin Abai.kz aqparattıq portalınıñ qızmetkerleri Almatı qalasındağı Qarağaylı skverine ornatılğan aşarşılıq qwrbandarına arnalğan eskertkişke täu etip qayttı.  Sonday-aq, qalalıq äkimşiliktiñ zwlmat jıldardı eske alu jiınına qatıstı.

Oğan qala twrğındarı men ziyalı qauım ökilderi jäne şahar basşısı Bauırjan Baybek kelgen jiın qaladağı Naurızbay men Qarasay batır köşeleriniñ qiılısındağı Aşarşılıq qwrbandarına arnalğan eskertkiş alañında ötti. Sağat 9 bolmay ol jerge birneşe adam jinaldı. Olardıñ işinde repressiya qwrbandarınıñ wrpaqtarı, jastar men qoğam belsendileri, ziyalı qauım ökilderi bar. Al, sağat däl 9 da qala äkimi Bauırjan Baybek kelip, gül qoyu räsimin jasadı. Şahar basşısınıñ saltanattı räsiminen soñ, alañdağı barşa halıq zwlmat jıldar qasiretin bir minut ünsizdikpen eske aldı. Odan soñ, Bauırjan Baybek söz alıp, mwnday qasiretti tarihtıñ halıq jadınan eşqaşan wmıtılmaytının aytıp ötti.

Bauırjan Baybek, Almatı qalasınıñ äkimi:

- Bwl - adamzat tarihında bwrın soñdı bolmağan qandı qırğın. Eşqanday aqtap aluğa kelmeytin qasiretti näubet. Älihan Bökeyhanov, Mirjaqıp Dulatov, Säken Seyfullin, Beyimbet Maylin jäne basqa da köptegen sañlaqtarımız quğın-sürginniñ qwrbanı boldı. Näubet zamannıñ auırtpalıqtarın qazaq halqımen birge elimizge jer audarılğan nemis, polyak, käris, şeşen, türik, grek jäne basqa da etnos ökilderi bastan keşti. Solaqay sayasat zobalañı tuğızğan aştıq pen sayasi quğın-sürgin qwrbandarınıñ ruhına ärdayım tağzım etu – elimizdiñ ärbir azamatı üşin qasietti parız. Endi elimizde mwnday zaman bolmasın. Ärdayım birligimiz jarasıp, ıntımaq pen tatulıqta ömir süreyik.

Ayta keteyik, qala äkimdiginiñ wyımdastırumen eske alu jiınan soñ, Almatı qalasınıñ ortalıq meşitinde barşa qwrbandardıñ ruhına arnap qwran oqılatını, keşke sol bozdaqtarğa arnap qala twrğındarına as (auızaşar) beriletini aytıldı.

Jwmabek Aşuwlı, tarihşı:

- Qazaqtıñ bağı da, sorı da wlan-baytaq, qazınağa tolı jeri boldı ğoy. Osı jerge qızıqqan talay körşilerimiz qazaqtı wlt retinde joyıp jiberuge bağıttalğan birneşe solaqay sayasat jürgizdi. Solardıñ işindegi eñ qiını Keñester Odağınıñ twsında boldı. Onıñ üstine 1916 jılğı, 1921 jılğı, 1931 jıldağı aşarşılıq halıqtı qınaday qırıp ketti. Mısalı üşin 1932 jılı halıq qırılıp jatqanda sol kezdegi Halıq Komissarlar keñesiniñ törağası Oraz Isaev Stalinge: “Halıq qırılıp jatır, añ aulauğa rwqsat beriñizder” dep  telegram soğadı. Oğan jauap retinde  Reseydegi Halıq Komissarlar keñesiniñ törağası Kuybışevtıñ qolı qoyılğan telegram keledi. Onda: “Añ aulaytın bolsañdar jauapqa tartılasıñdar” deydi. Sonda, Halıq qırılıp jatqanda añ aulauğa da rwqsat bermeudiñ astarında - wltqa degen öşpendilik jatır. Wlttı joyuğa degen maqsat jatır.

Biz osınday ozbırlıqtan aman-esen Täuelizdikke jetken wltpız. Endi sol qiyanat pen qiındıq halıqtıñ basına kelmesin. Al, biz jas wrpaqqa  sol qasiretti tarihımızdı tanıta bereyik.

Bwdan soñ, jinalğan halıq eskertkişke gül şoğın qoyıp, tağzım jasadı. Sonımen, Stalindik Genocid sayasatınıñ qwrbandarın eske alu jiını ayaqtaldı. Alayda, halıq saltanattı şeruden soñ da tolassız kelip jattı. Olardıñ işinde keybir ziyalılar da bar. Olar "jiın 10 da bastaladı dep estidik" deydi.

Sonday-aq, sayasi partiyalardan "Auıl", "JSDP", jäne "Aq jol" partiyaları kelip, tağzım etip jattı. Al,"Besmertnıy polk" şerui men Komsomoldıñ 100 jıldığın toylauğa belsene aralasqan "Kommunistik Halıqtıq Partiyası" bwl jiınnan töbe körsetpedi.

Auıl partiyasınıñ ökilderi

Tağı bir köñilge qonbağanı - sol eskertkiş twrğan alañnan eki köşe joğarı “Dinamo” stadionında sporttıñ är türinen jastar men jasöspirimder arasında jarıs ötip jattı. Ondağı muzıkanıñ qattılığı adamnıñ eriksiz nazarın audaradı (Bwl da "arnayı" josparlanğanday  äser qaldırdı). Bwl şaranı kimder wyımdastırıp jatqanın bilmedik, alayda, 4 millionnan astam bozdağınan ayırılğan qasiretti tarihımızdı eske alu küninde, mwnday sauıq şaraların toqtata twruğa bolar edi...

Jäne, aşarşılıq qwrbandarınıñ eskertkişi alaş arıstarı atılğan bwrınğı NKVD ğimaratınıñ däl janında ornalasqanı da qisınsız sekildi. Al, eske aluğa jinalğan halıq eskertkiş alañına sımay park işin şarlap ketkenin de ayta keteyik.Halıqtıñ bwl künge degen qwrmeti erekşe ekenin jäne jıl sayın adam sanı köbeyip kele jatqanın eskersek, bwl olqılıqtardıñ ornı aldağı uaqıtta tolığadı dep senemiz.

Jäne, bwl qasiretti kezeñdi jalpı wlttıq "genocid" dep tanitın uaqıt keldi...

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

20 pikir