Jwma, 20 Qırküyek 2019
46 - söz 1051 5 pikir 4 Mausım, 2019 sağat 15:49

Petropavlğa Bayan batırdıñ eskertkişin ornatu qajet siyaqtı

Petropavl qalasın aralap körgen meymandar: «Qalalarıñız şağın bolğanımen, eskertkişi köp eken», -dep maqtap jatadı.
Rasında da, solay. Al oblıs ortalığında tarihi eskertkişterdiñ köbeyui – elimizdiñ Täuelsizdiginiñ arqası.

Öytkeni, ötken ğasırdıñ sekseninşi jıldarınıñ basında oblıstıq «Lenin tuı» (qazirgi «Soltüstik Qazaqstan») gazetinde jurnalistik qızmetimdi bastağanımda swp-swr bolıp, Sibirdiñ ızğarı eskendey bolıp twratın qala köşelerinen «kün-kösem» men onıñ serigi Valerian Kuybışevtiñ zäulim eskertkişterin jäne jerlesimiz, eki märte Keñes Odağınıñ Batırı, wşqış-ğarışker Vladimir Şatalovtıñ müsinin ğana közimiz şalatın. Qalalıq sayabaqtıñ işinde kileñ orıs ädebieti klassikteriniñ aq gipsten jasalğan kişkentay eskertkişteri qoyılğan edi...

Täuelsizdik jıldarında Qızıljar öñiriniñ bas şaharınıñ bwrınğı swrqay keypi özgerip, birtindep şıraylana bastadı. Bıltır osında ötkizilgen, Qazaqstan men Resey Prezidentteri qatısqan şekaralas öñirlerdiñ forumı qarsañında Petropavl tipti qwlpırıp ketipti. Sol oqiğa qarsañında qaladan astanağa qaray şığatın jol basına ataqtı Qojabergen jıraudıñ twlpar üstinde dombırasın qolına wstap twrğan tamaşa eskertkişi ornatılğan.
Al Petropavl sındı «köne qamaldı birinşi bolıp alğan babamız» – asa körnekti aqın Mağjan Jwmabaev. Onıñ iığına şabıt qwsı qonıp twrğan şağın eskertkişi ğasırlıq mereytoyına oray 1993 jılı jergilikti pedagogika institutınıñ (qazirgi Manaş Qozıbaev atındağı Soltüstik Qazaqstan memlekettik universitetiniñ) mañına qoyılğan. Wlı aqınnıñ eñsesi biik ekinşi eskertkişi 2012 jılı temirjol vokzalı aldındağı alañğa ornatıldı. Sol jolı qala ziyalıları arasında: «Bir qalağa – bir Mağjan eskertkişi jetpey me?» - degen saual töñireginde äjeptäuir pikirsayıs bolğanı jadımda. Sonda jergilikti qazaq jäne orıs aqsaqaldarı: «Qazaqstannıñ Täuelsizdigi jıldarında Petropavlda orıstıñ wlı aqını Aleksandr Puşkinge eki birdey eskertkiş ornatıldı. Sondıqtan «Qazaqtıñ Puşkinine» de eki eskertkiş qoysaq, eş artıqtığı joq. Mağjan Jwmabaev – qazaq eli ğana emes, tübi bir türki jwrtı tügel ardaq twtatın tarihi twlğa, jır äleminiñ mäñgi öşpes jarıq jwldızı» - degen uäj aytıp, öziniñ jaqın tuısı bolıp tabılatın wlı aqınğa tağı bir eskertkiş ornatuğa jüregi daualamay, jwrttıñ sözinen qaymığıp otırğan sol kezdegi oblıs äkimin jabıla ügittep köndirgen bolatın...

1999 jılı qalanıñ bas köşesi – Qazaqstan Konstituciyası köşesiniñ bas jağına – Nikolay Pogodin atındağı oblıstıq orıs drama teatrınıñ aldındağı alañğa nayza wstanıp, iıq tiresip twrğan qos batır – Qarasay men Ağıntay babalarımızdıñ ör twlğaları somdalğan zor eskertkiş ornatılıp, onı Twñğış Prezidentimiz Nwrswltan Nazarbaev öz qolımen aştı. Al 2008 jılı Elbası äygili Aq üyiniñ aldında twlparğa minip, asa tayağımen jön siltep, jorıqqa attanıp bara jatqan Abılay han eskertkişin aşu saltanatına da qatıstı.
Sonday-aq qazaq pen orıs halıqtarınıñ ruhani birligin beyneleytin Abay men Puşkin eskertkişi, aspandağı aqquğa ünin qosqan ataqtı änşi - kompozitor, aqın Ükili Ibıraydıñ, ataqtı jazuşılar Säbit Mwqanov pen Ğabit Müsirepovtiñ, ğwlama ğalımdar Evney Buketov pen Manaş Qozıbaevtıñ, körnekti memleket qayratkeri Bäyken Äşimovtiñ müsinderi de Täuelsizdik jıldarında aşıldı.

Al mağan süyikti qalam – Petropavlğa tağı bir eskertkiş jetpey twrğanday körinedi. Ombı qalası jaqqa şığatın jol boyındağı Wlttıq Wlannıñ Äskeri institutınıñ mañına wlı Mağjan twtas poemasın arnağan qaharman Bayan batırğa layıqtı eskertkiş ornatu qajet siyaqtı. Ol eldiñ şetinde, jeldiñ ötinde ornalasqan öñirde bügingi jäne bolaşaq sardarlar men sarbazdarğa ayrıqşa ruh berip, asqaqtap twrsa, nwr üstine emes pe?!

Käribay Mwsırmannıñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

5 pikir