Senbi, 8 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 97829. Jazılğandar — 71609. Qaytıs bolğandar — 1058
Äne, kördiñ be? 1860 3 pikir 20 Mausım, 2019 sağat 11:12

Joğarı bilim qanşa twradı?

«Freedom Finance Life» ömirdi saqtandıru kompaniyasınıñ mamandarı zertteu jürgizip, qazaqstandıqtarğa joğarı bilimniñ qanşalıqtı qoljetimdi ekendigin anıqtadı.

Jıl sayın ondağan mıñ joğarı sınıp oquşıları kürdeli tañdau aldında twradı: joğarı bilim alu nemese jwmıs isteu. 2017 jılı eldegi joğarı bilimmen jalpı qamtu deñgeyi 54%-dı qwradı. YAğni osı mölşerdegi 18-22 jas aralığındağı adamdar joğarı oqu orındarında oqidı.

Qazaqstandıq jastardıñ nege oquğa barmauınıñ ıqtimal sebepteriniñ biri – joğarı oqu orındarında bilim aludıñ joğarı qwnı. QR Statistika komiteti 2018 jılı jürgizgen saualnamanıñ mälimetteri boyınşa, qazaqstandıqtardıñ 12,6%-ı joğarı jäne joğarı oqu ornınan keyingi bilim beru qızmetterine qanağattanbağan, al 45,9%-ı jartılay qanağattanğan. Respondentterdiñ tek 23,7%-ı oqu aqısımen tolıq qanağattanadı. Saualnama nätijeleri köp jağdayda respondentterdiñ sanına baylanıstı bolatının ayta ketu kerek: ol neğwrlım tömen bolsa, soğwrlım oqu qwnına degen şağımdar köp boladı.

Biraq studentterdiñ aqılı bölimge tüsuge mümkindigi bar bolsa da, olar soñına deyin oquın ayaqtap, diplom ala almaydı degen ıqtimaldılıq ta boluı mümkin. Tek 2018 jılı qazaqstandıq JOO-da 52 mıñğa juıq adam oquın tastap ketken. Bwl studentterdiñ jalpı sanınan 9,5%. Studentterdiñ oquın tastap ketuiniñ sebepteri: ülgermeuşilik, tärtipti bwzu, äsker, densaulıq jağdayı nemese öz erkimen oqudan şığaru

Biraq eñ köp taralğan sebep – qarjılıq qiındıqtar. Aqşa problemasına baylanıstı tek ötken jılı 13 mıñğa juıq adam oquın ayaqtay almadı. Bwl JOO-nı tastap ketken barlıq studentterdiñ 25%.

Köbinese, qarjılıq qiındıqtarğa baylanıstı Jambıl oblısında 1 174 adam nemese studentter sanınıñ 53,2%-ı oquın ayaqtay almağan. Bwl Qazaqstannıñ barlıq aymaqtarı men qalalarınıñ arasındağı rekordtıq körsetkiş.

Ekinşi orında Aqtöbe oblısı – 626 adam jäne 37,6%. Üşinşi orında Qarağandı oblısı – 1 515 adam jäne 36,4%, törtinşi orında Şımkent – 3 784 student jäne 32,8%. Reytingtiñ alğaşqı bestigin Atırau oblısı – 357 adam jäne 28,3%-dı qwraydı.

Qarjılıq qiındıqtarğa baylanıstı sirek türde Mañğıstau oblısınıñ studentteri – 65 adam jäne 4,6%, Pavlodar oblısınıñ studentteri – 132 adam jäne 5,8% jäne Qızılorda oblısınıñ studentteri – 20 adam jäne 10,1% oqudı tastaydı.

Oqudı tastap ketkenderdiñ basım böligi kündizgi oqu bölimindegiler: olar 73%, al sırttay oqu bölimindegiler 17,8% payız.

Qanşa student oqudı tastap ketti

 

Audandar Studentterdiñ barlığı Ketken studentter sanı Qarjılıq qiındıqtarğa baylanıstı ketken studentter sanı Barlıq ketken studentter sanınan qarjılıq qiındıqtarğa baylanıstı ketken studentterdiñ payızı
1 Jambıl oblısı 22 665  2 206  1 174 53,2%
2 Aqtöbe oblısı 24 459  1 664  626 37,6%
3 Qarağandı oblısı 44 549  4 161  1 515 36,4%
4 Şımkent 84 813  11 526  3 784 32,8%
5 Atırau oblısı 13 186  1 261  357 28,3%
6 Aqmola oblısı 10 166  725  182 25,1%
7 Astana 54 419  3 923  979 25,0%
8 Türkistan oblısı 9 673  710  168 23,7%
9 BQO 30 663  3 215  747 23,2%
10 Almatı oblısı 10 410  807  158 19,6%
11 Almatı 143 860  12 882  2 386 18,5%
12 Qostanay oblısı 21 169  1 956  221 11,3%
13 SQO 7 530  276  31 11,2%
14 ŞQO 32 129  2 577  278 10,8%
15 Qızılorda oblısı 10 660  199  20 10,1%
16 Pavlodar oblısı 15 892  2 288  132 5,8%
17 Mañğıstau oblısı 6 215  1 403  65 4,6%
  Barlığı 542 458 51 779 12 823 24,8%

 

QR Statistika komitetiniñ mälimetteri boyınşa

Freedom Finance Life räsimdedi

Joğarı bilim qanşa twradı?

«Freedom Finance Life» ömirdi saqtandıru kompaniyasınıñ mamandarı jürgizgen zertteu nätijeleri boyınşa Qazaqstandağı bakalavriat qwnı jılına 150 000 teñgeden 2 157 000 teñgege deyin özgeredi. Bir oqu jılınıñ ortaşa qwnı – 396 307 teñge. Tört jıl oqu 1 585 228 teñgege şığadı.

Bwl aqşanı jinau üşin ortaşa jalaqısı bar qazaqstandıqqa 9,5 ay qajet boladı. Bwl rette oğan basqa şığındarğa jwmsamay, barlıq jalaqını keyinge qaldıruğa tura keledi. Qazaqstandıq joğarı oqu orındarında oqu qwnı jıl sayın orta eseppen 10%-ğa qımbattaytının eskere otırıp, mindet oñay emestigi bayqaladı. YAğni, eger sizdiñ balañız mektepti tek 5 jıldan keyin ayaqtasa, bakalavriattıñ tört jılınıñ qwnı 1 585 228 teñge emes, 2 553 026 teñge twratın boladı.

Sol sebepti 2017 jıldıñ mälimetteri boyınşa jwmısqa qabiletti halıqtıñ tek 36%-da joğarı bilim turalı diplomı bolğan. Demek bwl jıl sayın qazaqstandıq JOO-da birneşe jüz mıñ adam bilim alıp jatsa da jağdayımız mäz emes degen söz. Mısalı, biıl Qazaqstanda 542 mıñ student boldı. Bwl bir jıl bwrın bolğan studentterdiñ sanınan 9,3%-ğa artıq.

Nege aldın ala aqşanı jinau kerek?

Balalarğa jaqsı joğarı bilim berudi qamtamasız etu üşin qazaqstandıq ata-analarğa aqşa alu nemese tabıstıñ köp böligin keyinge qaldıru äreketteri mindetti emes. Qarjı josparın jasap, bala mektepti ayaqtağanğa deyin 5-10 jıl bwrın aqşa jinağan dwrıs.

Mısalı, eger bala mektepti 5 jıldan keyin ayaqtasa, bakalavriattıñ tört jıldıq ortaşa qwnı şamamen million teñgege qımbattaydı. Qajetti somanı (nemese şamamen sol somanı) jinaqtau üşin ay sayın 35 000 teñgeden aqşa jinay beru kerek.

 

Uaqıtı Jıl sayın ol 10%-ğa qımbattaytının eskere otırıp, oqu qwnı Qanşa jinaqtaladı
Qazir 1 585 228 420 000
Bir jıldan keyin 1 743 751 840 000
2 jıldan keyin 1 918 126 1 260 000
3 jıldan keyin 2 109 938 1 680 000
4 jıldan keyin 2 320 932 2 100 000
5 jıldan keyin 2 553 026 2 520 000

 

Boljaldı esepter

Orındaldı: Freedom Finance Life

Esep ayırısular şamalas türde jäne qarjı qwraldarınıñ kiristiligin esepke almay-aq keltirilgenin atap ötu kerek. YAğni, depozit nemese ömirdi jinaqtauşı saqtandıru bağdarlamaları arqılı aqşa jinaytın bolsa, aqşa jinau äldeqayda jıldamıraq boladı.

Jinaqtauşı saqtandıru bağdarlamasımen oquğa qalay qarjı jinaqtauğa boladı?

Eger birneşe jıl boyı balañızdıñ oquına qarjı jinaqtap kelseñiz, osı uaqıt işinde kez-kelgen närse boluı mümkin: baqıtsız jağday, sıni auru (qaterli isik nemese jürek auruı) nemese ata-anasınıñ biriniñ ölimi. Eger aqşanı üyrenşikti jolmen jinaqtaytın bolsañız, ol bolaşaqta aqşa jinau perspektivalarına qattı äser etui mümkin.

Ömirdi jinaqtauşı saqtandıru bağdarlamasımen qajetti somanı jinaqtap qana qoymay, özin kütpegen şığındardan qauipsizdendiruge boladı.

Jwmıs isteu principi:

*Ata-analar layıqtı qazaqstandıq nemese şeteldik universitetti tañdaydı jäne ömirdi saqtandıru kompaniyasımen şart räsimdeydi. Şart boyınşa jinaqtau kerek somanı ata-analar anıqtaydı, ädette, ol bolaşaqta onıñ özgeruin eskere otırıp, oqu qwnına teñ boladı.

*Mindetti saqtandıru jarnaların ayına, toqsanına nemese jılına bir ret ıñğaylı türde töleuge boladı.

*Şart talaptarı boyınşa ata-anasınıñ qaytıs boluı jäne mügedektigi, eresek adamnıñ (infarkt, insul't, obır jäne basqalar) nemese balanıñ (1 tipti diabet, bakteriyalıq meningit jäne auır encefalit, onkologiyalıq aurular) qauipti auruları, jaraqattar jäne olarmen baylanıstı uaqıtşa eñbekke qabilettilikten ayırılu, auruhanağa jatqızu jağdayında saqtandırıluğa boladı.

*Eger Şarttıñ bükil merzimi işinde eşteñe bolmasa, ömirdi saqtandıru kompaniyası universitetke oqu qwnın bir mezgilde nemese ärbir oqu jılı üşin ülespen töleydi. Eger oqu qwnı jinaqtalğan somadan az bolsa, ayırmaşılıq ata-analarmen tölenedi.

*Eger Şarttıñ bükil merzimi işinde Saqtandırılğan ata-anasınıñ qaytıs boluına nemese onıñ mügedektigine (eger mügedektikti saqtandıru şartqa engizilgen bolsa) äkeletin jazatayım oqiğa orın alsa, saqtandıru kompaniyası balanıñ joğarı bilim alu mümkindigin qamtamasız etetin şarttıñ barlıq somasın (saqtandıru şartın jasasqan kezde oquğa jinaqtaudı josparlağan somanı) birden töleydi.

*Jazatayım oqiğa saldarınan auır nauqastanğan, jaraqattanğan, jwmısqa qabilettiliginen uaqıtşa ayırılğan jäne auruhanağa jatqızğan kezde ömirdi saqtandıru kompaniyası 3 000 000 teñgege deyin töleydi.

Ärine, qajetti somanı kez kelgen basqa täsilmen jinaqtauğa boladı. Eñ bastısı är ata-ana balasınıñ oquı üşin qarjı jinaqtaudı tezirek bastau kerek.

Rüstem Alamanov

Abai.kz

3 pikir