Қазақстанда құны 1,5–3 млрд АҚШ долларына дейін жететін ірі дата-орталық (Data Center) салу туралы бастама елдің цифрлық экономикасына жаңа серпін беруі мүмкін. Жоба аясында Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі халықаралық консорциуммен меморандумға қол қойған. Консорциум құрамына Dornan Engineering Group және Ample Solutions Hong Kong кіреді. Жоба туралы ақпарат қазақстандық және халықаралық іскерлік басылымдарда жарияланды.
Дата-орталықтың ауқымы қандай?
Алдын ала мәлімет бойынша, жаңа орталықтың қуаты 50-ден 200 мегаватқа дейін болады. Егер толық қуаттағы Tier IV деңгейіндегі нысан салынса, инвестиция көлемі 3 млрд долларға дейін жетуі ықтимал. Сонымен бірге тұрақты электрмен қамтамасыз ету үшін қуаты 250 МВт-қа дейінгі газ электр станциясын салу қарастырылып отыр. Оның құны шамамен 200–400 млн доллар аралығында бағалануда.
Неліктен бұл жоба маңызды?
Сарапшылардың пікірінше, бұл бастама Қазақстанның тек Орталық Азияда ғана емес, бүкіл Еуразия кеңістігінде цифрлық хабқа айналу стратегиясымен тікелей байланысты.
Бүгінде әлемде жасанды интеллект, бұлтты есептеу (cloud computing), үлкен деректер (Big Data) және киберқауіпсіздік салалары қарқынды дамып келеді. Мұндай бағыттар жоғары өнімді дата-орталықтарсыз жүзеге аспайды. Сондықтан Қазақстанның бұл нарыққа енуі стратегиялық тұрғыдан маңызды.
Министрлік мәліметінше, Қазақстанның салқын климаты, географиялық орналасуы және салыстырмалы түрде қолжетімді энергия ресурстары халықаралық дата-орталықтарды орналастыруға қолайлы жағдай қалыптастырады.
Экономикаға әсері қандай?
Экономикалық тұрғыдан мұндай жоба бірнеше маңызды нәтиже беруі мүмкін:
Біріншіден, шетелдік инвестиция көлемі артады.
Екіншіден, құрылыс, энергетика, IT және телекоммуникация салаларында жаңа жұмыс орындары ашылады.
Үшіншіден, Қазақстандағы цифрлық сервистердің тәуелсіздігі күшейеді.
Қазіргі таңда көптеген цифрлық сервистердің серверлері шетелде орналасқан. Егер ірі өңірлік дата-орталық іске қосылса, мемлекеттік деректерді, қаржы секторын, электронды сауданы және жасанды интеллект инфрақұрылымын ел ішінде дамытуға мүмкіндік туады.
Тәуекелдер де жоқ емес
Сонымен бірге мұндай мегажобаның күрделі тұстары да бар. Ең негізгі мәселе — энергия тұтыну. 200 МВт қуат тұтынатын дата-орталық кейбір шағын қалалардың электр қажеттілігімен шамалас. Сондықтан қосымша газ станциясын салу — қажетті қадам.
Екінші мәселе — кадр даярлығы. Мұндай инфрақұрылымды басқару үшін жоғары білікті IT-инженерлер, желілік архитекторлар және киберқауіпсіздік мамандары қажет.
Геосаяси мәні
Бұл бастама Қазақстанның тек шикізат экспорттаушы ел емес, технология экспорттайтын мемлекетке айналу ниетін көрсетеді. Егер жоба сәтті іске асса, Қазақстан өңірдегі деректерді сақтау, өңдеу және жасанды интеллект сервистерін ұсынатын негізгі орталыққа айналуы мүмкін.
Сарапшылардың бағалауынша, бұл бастама болашақта «Цифрлық Жібек жолының» қазақстандық бөлігіне айналуы ықтимал.

Abai.kz