Украина мен Ресей арасындағы соғыс майдан шебінде ғана емес, энергетика саласында да барған сайын күшейіп келеді. Соңғы айларда Украинаның ұшқышсыз ұшу аппараттары Ресейдің мұнай өңдеу инфрақұрылымына жүйелі түрде соққы жасап, елдегі жанармай өндірісіне айтарлықтай әсер етті. Соның салдарынан Ресей ішкі нарықтағы бензин тапшылығын еңсеру үшін шетелден жанармай импорттау мүмкіндігін қарастырып жатыр.

Саладағы дереккөздердің мәліметінше, Қазақстан биыл шілде және тамыз айларында Ресейге жалпы көлемі шамамен 50 мың тонна АИ-92 және АИ-95 маркалы бензинді гуманитарлық көмек ретінде жеткізу мүмкіндігін талқылауда. Бұл әзірге ресми түрде бекітілген шешім емес, бірақ мәселе күн тәртібіне шыққаны Ресейдегі жанармай нарығының күрделі жағдайын аңғартады.

Ашық дереккөздерге сүйенсек, Ресейде 38 ірі және 80-ге жуық шағын мұнай өңдеу зауыты жұмыс істейді. Соғыс басталғаннан бері олардың едәуір бөлігі бірнеше мәрте дрон шабуылына ұшырады.

Сарапшылардың бағалауынша, ірі мұнай өңдеу зауыттарының кемінде 24-і түрлі кезеңде өндірісін толық немесе уақытша тоқтатуға мәжбүр болған. Бұл кәсіпорындар Ресейдегі бензин өндірісінің шамамен 41 пайызын және дизель өндірісінің 44 пайызын қамтамасыз етіп келген.

Тек маусым айының өзінде Украина Ресейдің мұнай өңдеу саласына қатысты 11 нысанға соққы жасағаны хабарланды. Мұндай шабуылдар өндірістің төмендеуіне ғана емес, логистикалық тізбектердің бұзылуына да әсер етуде.

Ең үлкен қиындықтардың бірі Мәскеу аймағында байқалып отыр. Ресей астанасын жанармаймен қамтамасыз етіп келген негізгі төрт мұнай өңдеу зауытының бәрі соңғы айларда шабуылдардың салдарын сезінді.

Олардың қатарында Нижегород облысындағы «Лукойл-Нижегороднефтеоргсинтез», Рязань мұнай өңдеу зауыты, Ярославль мұнай өңдеу зауыты және Мәскеудегі «Капотня» мұнай өңдеу зауыты бар. Кейбірі өндірісті уақытша тоқтатса, кейбірінде жөндеу жұмыстары ұзақ мерзімге созылып отыр. Мәскеудегі «Капотня» зауытына жасалған бірнеше шабуылдан кейін оның жұмысы жылдың соңына дейін тоқтатылғаны айтылуда.

Мұндай жағдай Ресейдің ең ірі тұтыну нарығы саналатын Мәскеу агломерациясында жанармаймен қамтамасыз ету мәселесін күрделендірді.

Ресей ішкі сұранысты тұрақтандыру үшін сырттан бензин сатып алу нұсқаларын қарастыруда. Тараған мәліметтер бойынша, ел шамамен 400 мың тоннаға дейін бензин импорттауды жоспарлап отыр. Оның ішінде Үндістаннан шамамен 70 мың тонна, ал Қазақстаннан 50 мың тонна жеткізу мәселесі сөз болуда.

Егер бұл жоспар жүзеге асса, соңғы жылдары мұнай өнімдерін экспорттаушы ел ретінде танылған Ресейдің өзі бензин импортына тәуелді бола бастағанының айқын белгісі болмақ. Қазақстанның Ресейге жанармай жеткізуі ең алдымен екі ел арасындағы экономикалық және энергетикалық байланыстар аясында қарастырылуы мүмкін. Дегенмен мұндай шешім қабылданар болса, ең маңызды мәселе – ішкі нарықтағы тұрақтылықтың сақталуы.

Сарапшылардың пікірінше, Қазақстан үшін басты басымдық – ел ішіндегі жанармай қоры мен баға тұрақтылығын қамтамасыз ету. Осы талап толық орындалған жағдайда ғана сыртқы жеткізілімдерді ұлғайту мәселесі қарастырылуы мүмкін.

Украинаның мұнай өңдеу зауыттарына бағытталған шабуылдары Ресейдің энергетикалық секторына елеулі қысым түсіріп отыр. Бұрын мұнай өнімдерін сыртқа экспорттаған Ресей енді ішкі сұранысты қамтамасыз ету үшін көрші мемлекеттердің көмегіне жүгінуге мәжбүр болып отыр. Қазақстаннан бензин жеткізу туралы мәселенің талқылануы – осы өзгерген жағдайдың көрінісі. Алайда мұндай шешім қабылданса да, оның көлемі, шарттары және нақты мәртебесі ресми органдардың мәлімдемелері арқылы ғана түпкілікті нақтыланатынын ескерген жөн.

Abai.kz