Нақты кірістердің өсуі Қазақстан экономикасы тұрақтылығының жаңа белгісіне айналды

Жарты жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан экономикасы 4,1%-ға өсті, динамика өңдеу өнеркәсібі, көлік саласы, құрылыс есебінен қамтамасыз етілді.

Ұзақ уақыттан бері алғаш рет қазақстандықтардың нақты табысы оң өсімге шығып, 0,1%-ға артты. Көрсеткіш әзірге айтарлықтай жоғары болмаса да, бұл елдегі экономикалық өсімнің халықтың өмір сүру деңгейінде айтарлықтай байқала бастайтындығын білдіретін маңызды белгі болуы мүмкін.

Экономикалық көрсеткіштерді бір айдың қорытындысы бойынша бағалау сирек кездеседі. Маңыздысы – көрсеткіштің тұрақты үрдіс қалыптастыруы. Сондықтан халықтың нақты табысының 0,1%-ға өсуі көрсеткіштің өзінен гөрі, оның нені аңғартуы мүмкін екенімен маңызды. Экономиканың тұрақты өсуін қолдауға басты назар аударылған кезеңнен кейін Қазақстан келесі кезеңге – азаматтардың әл-ауқатын біртіндеп арттыруға көше бастайды.

Мұндай өзгеріс – заңды құбылыс. Әлемдік тәжірибеде нақты табыстың өсуі экономикалық дамудың сапасын айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі саналады, өйткені ол баға динамикасын ескере отырып, халықтың сатып алу қабілетінің қалай өзгергенін көрсетеді.

Соңғы бірнеше жылда Қазақстан тұрақты экономикалық өсімді көрсетіп келеді.

2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан $306 млрд құрайтын жалпы ішкі өнімімен Орталық Азиядағы ең ірі экономика мәртебесін сақтап қалды. Бүгінде өңір экономикасының жартысынан астамы Қазақстанның үлесіне тиесілі. Бұл елдің Орталық Азияның жетекші экономикалық орталығы ретіндегі рөлін айқын дәлелдейді.

Қазақстан экономикасының тұрақты дамып келе жатқанын Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) сарапшылары Қазақстанға сапарының қорытындысы бойынша маусым айында-ақ атап өткен болатын:

«2026 жылдың басында қызмет көрсету, көлік, құрылыс және өңдеу өнеркәсібі салаларындағы көрсеткіштер мұнай өндіру көлемінің төмендеуінің орнын толтыруға мүмкіндік берді. ХВҚ миссиясының болжамына сәйкес, 2026 жылы экономикалық өсім шамамен 4,6%-ды құрайды. Бұған мұнай бағасының өсуі мұнай өндіру көлемінің тұрақтануының, үй шаруашылықтарын несиелеу өсімінің баяулауының және бюджеттік шоғырландырудың жалғасуының әсерін теңестіруі ықпал етеді», – делінген хабарламада.

Осы ретте ел экономикасы өңірдегі ең әртараптандырылған экономика болып қала береді. Экономикалық өсімге тек өндіруші өнеркәсіп қана емес, сондай-ақ сауда, өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, көлік, логистика және қызмет көрсету саласы да елеулі үлес қосып отыр. Дәл осындай құрылым экономиканың орнықты болып қалуына және ұзақмерзімді өсім көздерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Тағы бір фактор – инвестициялық белсенділік. 6 айдың қорытындысы бойынша ҚР экономикасына тартылған жеке инвестициялар көлемі 21,4%-ға артты.

UNCTAD деректеріне сәйкес, Орталық Азиядағы жинақталған тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы көлемінің 68,6%-ы Қазақстанның үлесіне тиесілі. Ақшалай мәнде бұл – $151,3 млрд, ал 2025 жылдың қорытындысы бойынша шетелдік инвестициялар көлемі $156,4 млрд-қа дейін ұлғайды.

Бүгінде шетелдік сарапшылар Қазақстанның көшбасшылық рөлі Орталық Азиямен ғана шектелмейтінін айтуда

«Ел әлемдегі ең дамыған мемлекеттердің қатарына қосылу жолында нық қарқынмен алға жылжып келеді. Оның үстіне Қазақстан пайдалы қазбалардың, көмірсутектердің және басқа да табиғи ресурстардың мол, тіпті орасан зор қорына ие бола тұра, энергетикалық ресурстарға тәуелділіктен арылып, экономиканың басқа да салаларын дамытуға ұмтылып отыр. Бұл бағытта ол елеулі жетістіктерге қол жеткізуде.

Банк секторын, экономиканың басқа да салаларын, сондай-ақ жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Сондықтан Қазақстанның ірі халықаралық инвесторлар үшін өте тартымды бағытқа айналуы таңғаларлық емес. Осы тұрғыдан алғанда, өңір бойынша тартылған инвестициялар көлеміндегі көшбасшылықты көрсететін статистика заңды құбылыс.

Сонымен қатар мұнда өзіндік оң цикл қалыптасуда. Қазақстан Үкіметі ел экономикасын дамыту және оның шетелдік инвесторлар үшін инвестициялық тартымдылығын арттыру бағытында жүйелі түрде жұмыс жүргізіп келеді.

Қазақстанға тартылған инвестициялар қайтадан ел экономикасына бағытталып, оның одан әрі дамуына, халықаралық беделінің нығаюына және мемлекеттің әлемдік аренадағы саяси салмағының артуына ықпал етеді», — деп атап өтті саясаттанушы Надир Шафиев (Әзербайжан).

Өз кезегінде, экономиканың дамуы жаңа инвестицияларды тарту үшін одан да қолайлы жағдайлар қалыптастырады.

«Бұл өзіндік тұйық шеңбер, бұл сөздің оң мағынасында айтқанда, Қазақстанның дамуына оң әсерін тигізіп отыр, бұл Қазақстан мен қазақ халқының барлық достарын қуантады.

Бұл тұрғыда бүгінде жүзеге асырылып жатқан барлық бастамалар, сөзсіз, тек көршілес мемлекеттер үшін ғана емес, посткеңестік кеңістіктегі көптеген елдер үшін де оң үлгі болып табылады. Олар Қазақстанның өз экономикасын дамыту, оның тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы табысты тәжірибесін пайдалана алады», – деп есептейді Н. Шафиев.

Іс жүзінде Қазақстан өңірдегі халықаралық капитал шоғырлануының басты орталығы болып қала береді. Экономика үшін бұл жаңа өндірістердің іске қосылуын, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың кеңеюін, жаңа жұмыс орындарының құрылуын және ішкі іскерлік белсенділіктің артуын білдіреді. Дәл осындай процестер уақыт өте келе халық табысының өсуінің негізіне айналады.

Айта кету керек, ЖІӨ өсуі мен нақты табыстардың артуы арасында әрдайым белгілі бір уақыттық кідіріс болады. Алдымен инвестициялар артады, өндіріс кеңейеді, еңбек өнімділігі өседі, содан кейін ғана бұл процестер біртіндеп жалақы мен халықтың тұрмыс деңгейінен көрініс таба бастайды.

Сондықтан халықтың нақты табыстарының бүгінгі оң динамикасы Қазақстан экономикасында бірнеше жылдан бері жүріп жатқан процестердің қисынды жалғасы болып көрінеді.

Дәйекті мемлекеттік саясат та кәсіпкерлікті дамытуға, өнеркәсіпті жаңғыртуға, экономиканы цифрландыруға және инвестициялар тартуға бағытталған қосымша фактор болып отыр.

Бүгінде Қазақстан Орталық Азияның барлық негізгі экономикалық көрсеткіштері бойынша дерлік көшбасшылықты сақтап отыр.

Қазақстан экономика көлемі, шетелдік инвестициялар, банк активтері және қаржы секторының даму деңгейі бойынша бірінші орында тұр. Дәл осы жерде өңірдің халықаралық капиталының негізгі бөлігі, сондай-ақ ең дамыған іскерлік инфрақұрылым шоғырланған.

Abai.kz