Сенбі, 18 Қараша 2017
Алаң 1630 21 пікір 17 Мамыр, 2017 сағат 11:53

Сәләфилік идеологияның зияны

 

Ел бірлігі, халықтың тыныштығы қай мемлекеттің болмасын ең басты қағидаттары мен назарда ұстайтын мәселелерінің бірі болмақ. Бірлігі бар ел азбайды, бірлігі бар ел тозбайды демекші елдің бірлігін ұстап тұру оңай жұмыс емес екенін барша жұрт білетін құндылық. Елімізде көптеген ұлттар мен ұлыстардың басын біріктіріп бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып басқарып отырған қазіргі саясатымызға сызат түсіргісі келетін діни ағымдардың қаупі орасаң зор. Сондай ағымдардың бірі кезінде уаххабилік, қазіргі кезде өздерін сәләфилік атауымен елге танылған ағым жайлы сөз өрбімек. Бір қызығы уаххабилер, яғни сәләфиттер әр мемлекетте аттарын өзгертіп жақтастар жинағанымен заты мен діни танымы өзгермейтін қалпында қалуда.

Сәләфилік ағымының тарихына қысқаша тоқталатын болсақ, негізін XIIІ ғасырда Ибн Таймия салған, XVIII ғасырда Мұхаммед ибн Абдулуаххаб (1704-1787) ілімін дамытқан. Мұхаммед ибн Абдулуаххаб өзінің еңбектерінде өздері сияқты сенбейтін адамдарды күпірлікке айыптап қарулы жиһадқа үндеген. Өздерін «сәләфпіз» деп санайтындар мұсылмандарды Алланың бірлігіне шақыру, ислам дінін хұрафат-бидағат (дінге енген жаңалық) амалдардан тазалау, дінімізді пайғамбар заманындағыдай яғни орта ғасыр адамдары секілді өмір сүру, араб әлемін біріктіру сияқты діни фундаменталды идеяларды ұранға айналдырып, көптеген адамдарды тура жолдан тайдырған. Сәләфилік ағымының шейхы Мұхаммед ибн Абдулуаххаб практикада ханбали мазһабын ұстанғанымен ақида (сенімде) ханбали мәзхабы бойынша дінді ұстанбайды. Мұхаммед ибн Абдулуаххаб ХVІІІ ғасырдың 40 жылдарынан бастап араб елдерін біріктіру деген ұранмен Дария кентінің әміршісі Мұхаммед ибн Саудты (Суғуд) өз жолында күресуге шақырып, кейіннен династияның ресми идеологиясына айналдырып, қазіргі кезге дейін олар барлық жерде өкіметті қолға алу және сол арқылы өз мақсатына жету үшін тоқтаусыз күрес жүргізуде. Ал негізінде салафилік терминнің анықтамасы «алдыңғы өткендер», «бұрынғылар» деген мағынаны береді. Кейбір ислам ғұламалары мұсылмандардың алдыңғы үш толқынын «сәләфилер» деп атады. Олар – сахабалар (пайғамбарды көргендер), тәбиғиндер (сахабаларды көргендер) және табаға-тәбиғиндер (табиғиндерді көргендер). Бұл дегеніміз «сәләф» ұрпағына VII, VIII, IX, ғасырларда өмір сүрген ізгі адамдар мен Имам Әбу Ханифа, Имам Тахауи, Имам Шафиғи, Имам Мәлики т.б. ғалымдарды жатқызса болады. Ал, X ғасырдан бастап біздің заманымызға дейін өмір сүрген ислам ғұламаларын «хәләф» - деп атаған. Оған Имам Матуруди, Имам Ашари, Қожа Ахмет Ясауи т.б. кіреді.
Бірақ қазіргі сәләфилерміз дегендердің діни танымы радикалданып қоғамға зиян тигізуде. Олардың діни танымдары өткен ғасырдағы сахабалар мен табиғиндердің діни танымдарына мүлдем сай келмейді. Себебі, Мұхаммед ибн Абдулуаххаб «Китабт-таухид», (Сенім кітабы), «Кәшфуш-шубуһат», (Күмәнді нәрселерден арылту), және «Китабул-усулис-сәләсә», (Үш негіз кітабы) еңбектерінде таухид (сенім), ширк, бидғат (дінге енген жаңалық) деп өзге ұлттардың сан ғасырдан бері ислам дінімен ұштасып келе жатқан салт-дәстүрін харамға, шірікке теңеп өз ұлтының дұшпаны қылуда. Ұлттық құндылықтарын білмеген, онымен мақтанбаған азаматтарда елге, жерге деген сүйіспеншілік сезімі жойылуда. Мәселен, Американдық сарапшы Марк Сейджманның зерттеуі бойынша «Террористердің төрттен бірі ғана жағдайы төмен отбасынан шыққан. Террористердің басым көпшілігі жоғары таптан шыққан, жартысы орта таптан шыққан, көбісі отбасылы, діни білім алғандары өте аз, заңгер, дәрігер, инженерлер. Олардың террорист болу себебі дәстүрлі діни таным негізінен айырылып, не батыстық мәдениетті қабылдамады немесе өз мәдениетін білмегендіктен террорист болды» - деп тұжырым жасаған. Сол секілді қаншама қазақтың қара көз қыздары мен ұлдары тарихын, ата-бабалары ұстанған дәстүрлі діни танымын білмегендіктен, жалған діни ағымдардың жетегіне кетіп, бірі Сирия мен Иракқа кетіп жатса, енді бірі туған елінде лаңкестік әрекет жасауда. Лаңкестердің негізгі мақсаты дін үшін күрес емес, керсінше билік пен байлыққа жету.
Сол себепті сәләфилердің уаххабилік идеологиясы адамдарды өздерінің топтарына тартып, саналарын радикалдандыру үшін неше түрлі құйтырқы айлаға барады. Солардың бірі – туған туыстарынан, ұлттық бірегейлігінен, соңында өзі тұрып жатқан мемлекетін жат қылып, өз еліне қарсы соғысуға үгіттейді. Қарулы жиһадқа шақырмас бұрын беташар, сәлем салу, ас беру, құран бағыштау, секілді дәстүрлерді ширк, харамға теңеп әбден саналарын улап қоғамнан оқшаулайды.

Бірақ соған қарамастан сәләфилер (уаххабилік) өзара саяси мәселеде бірнеше топтарға бөлінуде. Бұлай бөлінуі барлық ағымға тән құбылыс. Пайда болған кез-келген ағым уақыт өте келе өзара келісе алмай тармақтарға бөлінетіні ақиқат. Олардың бұлай бөлінуі бірнеше себептер түрткі болған. Мәселен, амал етпеген жан «кәпір ме, әлде мұсылман ба?», «кәпірлермен одақтасуға бола ма, болмай ма?» «басшыға бағыну», «патшаның саясатын қолдау немесе қолдамау» секілді әрі ақидаға (сенім), әрі саясатқа қатысты мәселелер төңірегінде келісе алмай «мадхалиттер», «сурурилер», «такфирлер» болып бөлініп кеткен. Аталмыш ағым өкілдерінің ұстаздары мен негізге алатын әдебиеттері бір бола тұра бір-бірлерін адасушылықпен, күпірлікпен айыптап, тек өздерін ғана тура жолда жүрген мұсылман ретінде санауы, шын ислам дініне жат нәрсе. Ал бұндай түсінікті батыстық ғалым Э.Трельч айтпақшы «Діни ағымдарға тән қасиет, тек өздерінің сенімін ғана дұрыс санайды және қоғамнан оқшауланып жүреді», - деген. Қоғамнан оқшауланып, заманға сай өмір сүрудің орнына орта ғасырдағы адамдар секілді өмір сүруді аңсайтын сәләфилерді сыңаржақ, радикалды діни ағым екенін аңғаруға болады. Еліміз дамушы мемлекет болғандықтан діни фундаменталдық идеялар елімізді прогресске емес, регресске апаратыны айтпаса да белгілі.

Сондықтан елміздің тыныштығы мен татулығын сақтау, дамыған елдермен тереземізді теңестіру мақсатында қоғамның діни танымын дұрыс қалыптастыру аса маңызды. Біздің діни танымымыз ата-бабаларымыз ұстанған жол үш тұғырымызбен төрт қағидамызды жандандыруда болмақ. Ал, үш тұғыр дегеніміз ханифи мәзһабы, матуруди сенімі, Қожа Ахмет Ясауидің діни танымы. Қожа Ахмет Ясауи бабамыздың діни танымы төрт қағидаға негізделген. Атап айтқанда, бірінші «заман» заманға сай өмір сүр және жаңа технологиялармен, иновацияларды игеру. Екінші «мәкән» яғни Отан деп туған еліне жеріне аянбай еңбек етіп халқының сүйікті ұлдары мен қыздары болу. Үшінші «ихуан» яғни бауырмалдық деп адамдардың ұлтына, нәсіліне, дініне, түсіне қарамастан құрмет көрсетіп бауыр тұту. Төртінші «Рабта-сұлтан» басшыға бағына отырып әділеттілікті талап ету.

Е.Жақыпов, Жамбыл облысы әкімдігі «Дін проблемаларын зерттеу орталығының» бөлім басшысы

Abai.kz

 

 

21 пікір
Марат 2017-05-29 15:41:30
Расымен де ұлттық құндылықтарымызды жоққа шығаратын бұл ағысның қоғамға, мемлекетке зияны қаупі ұшан теңіз.....
Култаев Сержан 2017-05-19 10:28:40
Бар болайық, бір болайық, мемлекетшіл қазақ болайық! Ерзат бауырымыз дұрыс жазған қазақстандағы деструктивті ағымдарды ақтап алатын еш қандай орын жоқ, мемлекетке ірті салатын жат діни түсініктердің барлық түріне тосқауыл болады. Бөлінбеңдер, бірігіңдер! Ал, сопылықты соның ішінде Ясауи бабамыздың еңбегін Исматулланың жолымен жүргендермен теңестіруге ақымақ адамның ойы. Әрине әр діни танымды ұстанатын толық адам ғана қазақтың мұсылманшылық жолында қызмет жасаған бабаларымыздың еңбектерін пайдаланады, әрі негіз етеді. Сол үшін жалғансәләфизімді қолдап жүрген бауырларға болашағыңды ойлау қажет деп айтқым келеді. Алға Ереке Алла қызметіңе береке берсін!
Төре 2017-05-18 18:26:02
Абайдың Әкесі Құнанбай Қажы Меккеге 120 адамен барғанда, жергілікті халық кімсіздер? деп сұрағанда: - Жер үстіндегі билік, "Алдияр" ұранды Төреде, жер асты билік, "АллаҺ" ұранды Қожада - Қазақ деген елміз!, деген екен жарықтық қажы. Ескі Құндылықтарды менің Қазағым әлі ұмыта қойған жоқ! Ойланайық, Ағайын?
Мумин өтірікші болмайды деген Пайғамбарымыз с.а.с. Демек, өтірікті беті былш етпей айтатындар мумин емес. 2017-05-18 12:07:02
Қожа Ахмет Ясауи бабамыздың діни танымы төрт қағидаға негізделген. Атап айтқанда, бірінші «заман» заманға сай өмір сүр және жаңа технологиялармен, иновацияларды игеру ==== Өй, өтірікті соққыр! Қайта жаңа технологиялар мен инновацияға сол сәләфисымақтар ең жақын болып отырған жоқ па осы заманда! Жаңа технологиялар мен инновацияларды барынша әкеліп әлемдегі ең биік ғимараттарды салып жатқан сол сәләфисымақтар емес пе?! Ал Иассауи жолына ең жақын тәлібтер, сопылар заманға сай өмір сүру және жаңа технологиялар мен иновацияларды игеру былай тұрсын, телевизор көрсетпейді отбасында.
Мирлан 2017-05-18 12:02:44
Елміздің тыныштығы мен татулығын сақтау, дамыған елдермен тереземізді теңестіру мақсатында қоғамның діни танымын дұрыс қалыптастыру аса маңызды!
Аида 2017-05-18 11:40:47
елміздің тыныштығы мен татулығын сақтау мақсатында діни танымызды дұрыс таңдау керекпіз, ағым өкілдерінің сақтанайық достар.
Диди Диуана 2017-05-18 11:39:00
Қожа Ахмет Ясауи бабамыздың діни танымы төрт қағидаға негізделген. Атап айтқанда, бірінші «заман» заманға сай өмір сүр және жаңа технологиялармен, иновацияларды игеру. Екінші «мәкән» яғни Отан деп туған еліне жеріне аянбай еңбек етіп халқының сүйікті ұлдары мен қыздары болу. Үшінші «ихуан» яғни бауырмалдық деп адамдардың ұлтына, нәсіліне, дініне, түсіне қарамастан құрмет көрсетіп бауыр тұту. Төртінші «Рабта-сұлтан» басшыға бағына отырып әділеттілікті талап ету.-------------Мынау білгішсымақ данышпан да Иассауидің тарихат жолын біраз бұрмалап, дәлелсіз шығармаларын соққан екен. Иассауидің жолы қайта бұл дүниеге құмартудан, сүюден безіп, барынша жоқшылықта өмір сүру емес пе! Иассауи бабамыз осындай дінді бұрмалаушы, дінді ұстанбаушы дүмшелерден қашып жер астына қашқан.
Алмас 2017-05-18 11:35:26
Салафилер қазіргі заманда діни фундаменталтистер. Олар дінді тазалайқ деп, өздері бірдемені жаңадан шығарады. Біздін баурларымызды бұл жаман идеологиядан сақтайық
болат 2017-05-18 11:29:44
жихад дегеніміз ол алдымен өз нәпсіңмен күрес, бүгінгі ислам атын жамылғандар өздерінің саяси пиғылдарын жүзеге асыруды көздейді!!! біздің елімізде де халқымыздың бүтіндігіне кері әсерін тигізіп Отанымыздың тыныштығына кері ықпал етуі мүмкін, сол себепті олардың алды алу қажет
Айсулу Сапарова 2017-05-18 11:02:22
сәләфилер по сути нағыз девианттар. оларды қоғамнан оңашалау қажет өйткені олар біздің заңдарымызды, мәдениетімізді, дәстүрлерімізді, дінді дұрыс деп санамайды және қоғамызға қауіпті элементтерді (үгіттеу, заңсыз уағыздар) қолданып жатыр
Жайық 2017-05-18 10:25:27
Сәләфизм Қазақстан үшін №1 қауіп. Осыдан кейін болды ғой. Әңгіменің парқы түсінікті. Имамдар да шырылдап жатыр сәләфизм деген індетке жоламаңыздар деп. Сақ болайық....
Әбу 2017-05-17 22:31:52
Е.Жақыпов мырза және басқа ағайындар, "Свидетели Йеговы" деген бір діни ағым бар көрінеді, қазақтың түбіне жететіндер солар болады деседі, ондайдан хабарларыңыз бар ма?
Серикбай 2017-05-17 18:56:14
Стоит ли нам делать пожертвования муджахидам Сирии, чтобы они могли покупать провизию и оружие? Считается ли, что их джихад на пути Аллаха? Шейх Абдульмухсин Аль-Аббад, самый авторитетный шейх г. Медина Ответ: Есть надежда, что на пути Аллаха, есть надежда, что на пути Аллаха. И совершение пожертвований, желая сделать добро для них, посредством которых, они смогут подкрепиться и которые будут полезными для них - нет сомнений в том, что это благое дело"- дұрыс айтқансыз!!!!
ізденуші 2017-05-17 15:11:50
o Сәләфияның атақты шейхы сириядағы билікке қарсы соғысты Алла жолындағы жиһад деп отыр: АЛ СƏЛƏФИЛЕР БИЛІККЕ ҚАРСЫ ЕМЕСПІЗ ДИД, ЖƏНЕ СИРИЯДАҒЫ СОҒЫСҚА ҚАРСЫМЫЗ ДЕЙДІ. БҰЛ СОНДА ЕКІЖҮЗДІЛІК ПЕ НЕ?! Вопрос: Стоит ли нам делать пожертвования муджахидам Сирии, чтобы они могли покупать провизию и оружие? Считается ли, что их джихад на пути Аллаха? Шейх Абдульмухсин Аль-Аббад, самый авторитетный шейх г. Медина Ответ: Есть надежда, что на пути Аллаха, есть надежда, что на пути Аллаха. И совершение пожертвований, желая сделать добро для них, посредством которых, они смогут подкрепиться и которые будут полезными для них - нет сомнений в том, что это благое дело • http://www.al-afak.com/showthread.php?t=7114
ізденуші 2017-05-17 15:10:41
• Сауд Арабия патшалығының шейх Ибн Баздан алдыңғы муфтиі, Мухаммад ибн Абдулуаһһабтың шөбересі шейх Мухаммад ибн Ибраһим Əли əш-Шейхтің пəтуасы. Ол кісіге "Үкім шығаруда шариғатты емес, заңды басшылыққа алатын елді тастап кету (хижрат жасау) керек пе?", "Намаз оқымайтын адамдармен бір шаңырақта өмір сүруге бола ма?" деген сұрақтар жолданған. Ол кісі бірінші сұраққа: "Заңмен басқарылатын ел Ислам елі болып табылмайды. Ол жерді тастап кету (хижрат жасау) уəжіп" деп жауап берсе, екінші сұраққа: "Ондай адамдармен бір шаңырақта өмір сүруге болмайды. Оларға насихат ету керек. Насихатты қабылдамаса оларды тастап кету керек" деген жауап айтқан. (Мухаммад ибн Ибраһим Əли əш-Шейх. Фəтəуа уə рəсə-ил. - Мекке қаласы: Үкімет баспа үйі, 1399 һ.ж. VI том. Қажылық, жақсылыққа бұйырып,жамандыққа тыйым салу және жихад кітабы. 188-190 беттер. Пəтуа №1451,1453.») P.S Елімізден Сирия, Ирак, Ауғанстан секілді елдерге хижрат жасаған сəлəфилердің осы шейхтың пəтуасын алмағандығына кім кепіл?
ізденуші 2017-05-17 15:09:47
• "Кісі отбасын намазға шақырса, бірақ олар оның сөзін тыңдамаған жағдайда, олармен бірге тұрып, араласып жүре береді ме, жоқ әлде үйді тастап кетеді ме? - деген сауалға Сауд Арабиясы ғұламалар кеңесінің ғалымы Мұхаммад ибн Салих ибн Усаймин былай деп жауап береді: "Егер отбасы мүлдем намаз оқымаса, онда олар сөзсіз кәпірлер. Діннен безгендер. Ислам дінінен шыққан болып саналады. Мұндай жағдайда олармен бірге тұруға болмайды. Бірақ оларды дінге шақыру керек. Қайта-қайта, қоймай шақыру керек. Өйткені намазды тәрк қылған адам (Алла сақтасын) Құран, сүннет һәм сахабалардың сөзі негізінде кәпірге жатады. "Олармен үйленуге болмайды, олардың сойған малының етін жеуге болмайды, олар Меккеге және харам аумағына кіре алмайды, егер жақын туысқандарының бірі бақилық болатын болса, олардың дүние-мүлкіне мұрагер бола алмайды, тіпті намаз оқымайтын адам өлетін болса, оны жуып, кебіндемеуге және оған жаназа намазын оқуға, сондай-ақ, мұсылмандардың қабіріне жерлеуге болмайды. Ондай намаз оқымайтын адамды шөл далаға апарып шұңқыр қазып үстіндегі киімімен көме саламыз" "Уа, бауырларым! Мәселе өте қатерлі. Өкінішке орай кейбір кісілер бұл мәселеге жеңіл қарайды да намаз оқымайтындармен бір үйде тұрады. Бұлай жасауға болмайды", Мұхаммад ибн Салих ибн Усаймин, Хукму Тәрикус-Салати, 3-7 беттер, "әл-Мәктәбут-таъауний лид-даъуати уал-иршад, Рияд. P.S такфиризм проблемалары енді сәләфиядан шығып жатқан проблема екендігіне көзің жетті ме?
ізденуші 2017-05-17 15:09:11
"Адам мен Аллаһтың арасында толық болмаса да аздаған ұқсастық бар" дейді сəлəфилердің пірі Шейх Мухаммад ибн Салих әл-Усаймин. (Мухаммад ибн Салих 'Усаймин, "Шарх əл-'Ақыда әл-уаситыя", 110 бет) http://ahlusunna.kz/akyda/shapagat_syrau_jainda/?_utl_t=vk қай сахаба, қай сәләф Аллаһ пен адамның арасында аздап ұқсастық бар деген ақидада болды?! Бұндай сөзді тек христиандар айтқан: «Бог создал человека по образу и подобию своему» (Библия, быт. 1.26) ал ахли суннаның ақидасы мынау: «Оған ешнәрсе ұқсамайды» («Шура» сүресінің 11-ші аяты)
ізденуші 2017-05-17 15:08:34
Сәләфи ибн Баз Аллаһта неше саусақ бар деген сұраққа, Аллаһта 5 саусақ бар деп жауап берген. қай сахаба, қай сәләф Аллаһта бес саусақ бар деген ақидада болды? Тек яхудилер Аллада бес саусақ бар деген ақидада болған. міне ибн Баздың Аллахта бес саусақ бар деген жері оның "мəсəил əл-имам ибн Баз" атты кітабынының 27-інші бетінде айтады: мына САЙТТЫ АШЫП ең бірінші ссылканы бассаң сол мен айтқан кітап: http://www.kulalsalafiyeen.com/vb/showthread.php?t=23082
Дана Қазақ 2017-05-17 13:12:04
https://www.youtube.com/watch?v=z2HPxDvXV1Y&list=PLi7YQIILCkR_oS5icJ5V58f8afCxq-mx0
Мадай 2017-05-17 13:00:43
Сеним. Билим. Омир. деген бирлестик негизи осы псевдосалаф (уаххабилер) агымы мен куресип, Яссауи, Абай, Шакарим, жолын уагыздамап па еди? Енди он жыл откен сон солардын айтып кеткен создерин кайталап айтып , жазып ,журсиздергой. Сеним. Билим. Омир. ликтерди неменеге тасталканын шыгарып соттап, кудалалы сонда. Тусиниксиз..
Дана Қазақ 2017-05-17 12:45:31
ГЕРМАНИЯНЫ ХРИСТИАН ПАРТИЯСЫ БАСКАРЫП ОТЫР ГОЙ, БIЗДЕ ИСЛАМ ПАРТИЯСЫН КУРАЙЫКТА.

Үздік материалдар

Рухани жаңғыру

Қанат Әбілқайыр. Қарыз бен Парыз

Abai.kz 9974
Қауіп еткеннен айтамын

Қазақстанда жүрген қытайлар кімге сүйенеді? 

Н.Қошаманұлы 18056