Uәde (әngime)
Besinshi synypty bitirgen kezdegi bir oqighany eshqashan úmytpaytyn siyaqtymyn. Anam ghylym jolynda jýrgen adam bolghandyqtan, sabaghymdy tekseruge keyde uaqyty jetpeydi. Esep shygharsam «GPT-di qoldanba, ózing shyghar» deydi. Basqa ýy tapsyrmalaryn oryndap jatsam «Núrislam, asyghys-ýsigis oryndama, asa qajet bolmasa jasandy intellekti qoldanba» deydi. Al men basqa synyptastarymnan qalmay, JIY-ding kómegimen ýy tapsyrmalaryn bas-ayaghy jarty saghattyng ishinde bitirip tastaymyn da, ROBLOX oiyndaryna kóbirek uaqyt qaldyram.
Anam meni sabaqqa yntalandyrudyng basqa bir jolyn oilap tapqysy keldi me, әlde telefon men kompiuterge telmirgenin qoysyn dedi me:
– Eger toqsandy ýzdik baghamen bitirsen, kýshti samokat alyp berem, – dedi. Maghan anamnyng úsynysy qatty únady. Taghatsyzdana:
– Mama, maghan sol samokatty qazir alyp bere bershi, men ýzdik bolugha sóz berem! – dedim. Anam uәdening salmaghyn sezdire:
– Uәde – uәde me? – dedi.
– Uәde – uәde! – dedim.
– Kettik endeshe! – dedi de, kýtpegen jerden maghan qiyalymdaghy eng әdemi, eng myqty samokatty alyp berdi. Maghan syilyq qatty únady, sebebi anam myng samokattyng ishinen tandau mýmkindigin de ózime berdi.
Kórshi pәterde túratyn Dias pen Arsen keyde maghan óz samokattaryn bere túratyn edi, endi óz samokatymmen olardan qalmay, biraz shapshang qimyldardy jasaudy, tipti tip-tik biyikke shyghyp ketudi de ýirenip aldym. Arsen ekeumiz Diastan ýirenemiz. Ol bizden eki jas ýlken. Anam:
– Taza auada oinaghan qanday jaqsy! Tamaqqa da tәbeting ashyldy, boyyng da ósip qalghan siyaqty, qozym menin, qoshaqanym menin! – dep, mandayymnan iyiskeydi, betimnen, múrnymnan sýiedi. – Degenmen, birinshi júmysyng sabaq oqu ekenin úmytpa, balam! – dep eskertip qoyady.
Kóp uaqytymyz ýiimizge eng jaqyn jerdegi Qúrmanghazy men Nazarbaev kóshelerining qiylysyndaghy skeytparkte ótetin boldy, keyde jýitkip otyryp basqa skeytparkterge de baryp, «óner kórsetip» qaytamyz. Bir-bir temirdi minip alyp, keng shalbar kiygendermen ótkizgen uaqytym barghan sayyn ózime únap barady. Sheksiz kenistikting barlyghy ózindiki ispetti zulap bara jatasyn! Kedir-búdyr kedergilerdi ensergende keudendi bir keremet sezim kerneydi. Sen de zulaysyn, uaqyt ta zulaydy.
Toqsannyng da sony kelipti. Synyp jetekshisi Laura Tәnirbergenqyzy «Maqsút Núrislam» dep, qorytyndy baghalarymdy dauystap aita bastaghanda kónil-kýiim sylq etip tómen týsti. Birneshe «tórttik» týsipti, ózge balalardan oq boyy ozyp jýrgen qazaq tili sabaghymnyng ózinen emtihandy «tórtke» jazyppyn.
Endi ne bolmaq, anama bergen uәdem qayda? Búl jaghdaydy anama qalay aitam? Neden bastaymyn? Bәribir aituym kerek qoy... Tәuekel dep, ýige keldim. Ákem júmystan әli kelmegen eken. Aytpay-aq qoysam ba eken degen de oy keldi. Men aitpaghanmen, kózderim aityp túr-au dep taghy uayymdadym.
– Balam, kónil-kýiing dúrys emes qoy, ne boldy? – dep jaqyndady anam. Ýnsiz túra berdim.
– Ne bolghanyn aita ghoy. Maghan ne bolghanyn aityp bersen, ekeumiz aqyldasyp, qanday mәsele bolsa da sheshemiz, – dedi jaqynday týsip. – Ayta ghoy, qozym.
Mening kónil-kýiim dúrys bolmay túrsa, qay kezde de anam ainalyp, tolghanyp ne bolghanyn aitqyzady. Sodan song ózimmen aqyldasyp otyryp, mәseleni sheshuge kirisedi. Búl jolghy jaghdayym, tipti basqasha ghoy. Aytpay qútylyp ketetin jaghday emes.
– Mama, mening baghalarym shyghypty, ishinde «tórt» bar eken, – dedim qútylmasymdy bilip.
– Iya, solay bolypty. Sen sabaqqa ketkende-aq taghatym jetpey, elektrondy jurnaldan qarap alghanmyn, – dedi sәl ghana jymiyp. Mening odan da basqa bir pәleden aman ekenime quanyp, jymisa kerek.
– Qorytyndy baghalaryng búrynghydan da nasharlap qalghan siyaqty, búryn bir-eki ghana tórttik bolatyn edi, endi birnesheui túr, búl neden boldy eken?
Mende ýn joq. Neden bolghanyn aityp jatudyng ózi artyq.
– Núrislam, uәde bergen joq pa edik? Aytylghan sóz atylghan oqpen teng degen. Oq keri qaytpaydy. Samokatty ýzdik bolugha berilgen uәdege senip alghan edik qoy. Uәde oryndalmady. Endi samokatty meshitke aparyp beremiz, basqa amal joq nemese bir múqtaj balagha bereyik, – dep kesimdi sheshimin aitty.
Búl sheshimdi qúlaghymmen emes, býkil denemmen qabyldaghanday boldym. Sol sәtte esime skeytparkte jýretin bir bala týse ketti. Ol samokat tebuge emes, bizge qarap otyru ýshin ghana keletin. «Myna samokatty kim alyp berdi? Mening de osynday samokatym bolsa ghoy!» dep maghan kózi qyzyghyp jýretin. Anama sol balagha syilau turaly óz úsynysymdy aittym. Anam birden kelisti.
Kelesi kýni oinau alanyna baryp, әlgi balany kýttim. Samokatymdy teuip jýrmin, biraq eki kózim sol balanyng keletin jolynda. Onyng kele jatqanyn kórip, kilt toqtadym. Ol jaqyndaghyn sayyn kózime jas ýiirildi. Keldi. Eng jaqsy kóretin zatymdy onyng qolyna ústatyp jatyp, jylap jiberdim. Al ol bolsa, «Shyn ba? Shyn ba?» dep, kýtpegen jerden baqytqa keneldi. Quanghannan onyng da kózine jas keldi. Quanyshtyng kóz jasy men ókinishting kóz jasy qol alysty. Viydeogha týsirip anama kórsetkim kelip edi, kelispedi. Ózi kýndelikti tapjylmay otyratyn oiyn alanyna tipti bógelmedi. Atyn da aitpady. Raqmetin jaudyrdy da, kelgen izimen kóz úshynan bir-aq shyqty.
Búl kórinis jasym jýz on birge kelse de kóz aldymnan ketpeytin shyghar. Sol kýn meni jaqsy kóretin samokatymnan aiyrsa da, airyqsha bir sabaghyn berip ketti. Uәde degenning jay aita salatyn sóz emes, óte qasiyetti úghym ekenin úqtym. Ómirding ózi bergen búl sabaq maghan bazardaghy myng samokattan da qymbat edi. Raqmet saghan, anashym!
Núrsәule Maqsútqyzy
Abai.kz