Irannyng ruhany kósemi Ály Hameney opat boldy
Irannyng ruhany kósemi Ály Hameney 28 aqpanda tanerteng AQSh pen Izrailiding Tegerangha soqqysy saldarynan qaza bolghan. Onyng qazasyn jeksenbige qaraghan týni Iran biyligi resmy týrde rastady. Elde 40 kýn aza tútu – qaraly kýn jariyalandy.
Irandy endi preziydent jәne sot tóraghasynan qúralghan kenes uaqytsha basqaratyn boldy
Iran preziydenti Masud Pezeshkian, sot biyligining jetekshisi jәne konstitusiya saqshylar kenesi mýshelerining biri Irandy uaqytsha basqarady.
Ayatolla batys BAQ jazghanday jer astyna tyghylmaghan. Kerisinshe Qauypsizdik kenesining jinalysyna qatynasqan. Búl turaly Iran resmy aqparaty onyng júmys ornynda qaza tapqanyn basa aitty. Onymen birge Áskery bas qolbasshy, Saqshy korpusynyng basshysy, Qauypsizdik kenesining aqylshysy qatarly lauazym iyeleri qaza tapqan. Onyng qyzy men kýieu balasy da opat bolghan.
Said Ály Hameney 1939 jyly Irannyng qasiyetti qalasy Meshhedte dәstýrli diny otbasynda dýniyege kelgen. Ol alghashqy jyldary jýieli islam bilimin alyp, keyinnen Islam revolusiyasyn basqarghan ayatolla Homeyniyding basshylyghymen Qúm teologiyalyq seminariyasynda oqyghan. 1960 jәne 70 jyldary ol ýkimetke qarsy әreketterge qatysqany ýshin alty ret tútqyndalyp, týrmege jabylghan.
Iran Islam revolusiyasy kezinde Hameney Revolusiyalyq Kenesting mýshesi bolyp taghayyndaldy. Pehlevy әuleti qúlatylghannan keyin ol Qorghanys ministrining orynbasary bolyp taghayyndaldy jәne qysqa merzimge Revolusiyalyq gvardiyanyng qolbasshysy qyzmetin atqardy. Keyinirek ol Tegeranda júma namazynyng jetekshisi bolyp belgilendi.
1981 jyldyng mausym aiynda ol sóz sóileu kezinde qastandyq әreketinen aman qaldy, biraq ong qoly birjola sal bolyp qaldy. Sol jyldyng qazan aiynda ol Iran preziydenti bolyp saylandy jәne 1989 jylgha deyin qyzmet etti. Preziydent retinde ol eldi Iran-Irak soghysy kezinde basqardy.
1989 jyldyng mausymynda Homeyny qaytys boldy. Hameney onyng ornyna Sarapshylar konferensiyasy úsynghan Jogharghy Kóshbasshy boldy. Ol qorghanys jәne yadrolyq baghdarlamalardy damytudy jaqtady jәne Irannyng geosayasy yqpalyn keneytu ýshin Tayau Shyghystyng birneshe elinde «qarsylasu maydandaryn» qoldady. Qatang halyqaralyq sanksiyalar men ishki ekonomikalyq qysymgha tap bolghan ol últtyq ózin-ózi qamtamasyz etuge qol jetkizuge tyrysyp, «qarsylasu ekonomikasy» strategiyasyn úsyndy.
Abai.kz